|
KALENDARIUM TYGODNIKA POWSZECHNEGO
1945
• Numer pierwszy ukazał się z
datą 24 marca; liczył sobie 4 strony formatu 47/32 cm i kosztował 3 złote. W
stopce czytamy, że wydawcą jest Kuria Xiążęco-Metropolitalna Krakowska,
redakcja mieści się przy Franciszkańskiej 3, a pismo redaguje Komitet.
„Komitet” składał się zrazu z ks. Jana Piwowarczyka, Jerzego Turowicza i –
krótko – Konstantego Turowskiego oraz Marii Czapskiej. Wkrótce dojdą inni:
Zofia Starowieyska-Morstinowa, Stefan Kisielewski, Antoni Gołubiew, Paweł
Jasienica (do aresztowania w 1948), także Stanisław Stomma i Hanna Malewska, od
następnego roku redagujący bratni „Znak”, później Józefa Golmont (Hennelowa),
Jacek Woźniakowski, Józef Marian Święcicki, ks. Andrzej Bardecki, który w 1951
zastąpi ks. Piwowarczyka, a niedługo przed zamknięciem pisma w r. 1953 – Jan Józef
Szczepański, Zygmunt Kubiak i Zbigniew Herbert.
Pod winietą błogosławieństwo
pasterskie Metropolity Krakowskiego Adama Stefana Sapiehy, poniżej ks. Jan Piwowarczyk
w artykule „Ku katolickiej Polsce” pisze: „Jeśli jest jaki etyczny sens państwa, to tylko
ten, by umożliwiało pełny rozwój ludzkiej osobie”. W numerze m.in.
teksty Stanisława Kutrzeby, Artura Górskiego, Władysława Konopczyńskiego, Marii
Morstin-Górskiej, Jerzego Zagórskiego, Juliusza Osterwy. „Największą może rewelacją podziemnego
życia literackiego była poezja Krzysztofa Baczyńskiego” – komentarz po
wierszu „Z wiatrem”.
• „Europa spojrzy za siebie, obejmie
jednym spojrzeniem ruiny setek miast i szeroko rozlane morze krwi i cierpienia
i zapyta o sens tak straszliwej hekatomby. (...) Żeby zniszczyć faszyzm (...) trzeba
sięgnąć do jego najgłębszych korzeni. Tylko na tej drodze można uzdrowić
organizm Europy. Europa, Europa. Cóż jest Europa?” – pyta Jerzy
Turowicz („Drogi do Europy”, nr 3, 8 kwietnia).
• K. I. Gałczyński „Pieśń o
żołnierzach z Westerplatte” (nr 4, 15 kwietnia).
• Stefan Kisielewski debiutuje
na tych łamach „Życiem muzycznym Krakowa”, a Tadeusz Kudliński – recenzent
teatralny „Tygodnika” do aresztowania w 1949 r. – pisze o otwarciu Teatru
Rapsodycznego (nr 6).
• Komentarz redakcyjny „Koniec
Trzeciej Rzeszy”: „miejmy nadzieję, że społeczeństwa wrócą do pojęć moralnych i na nich
oprą budowę życia międzynarodowego” (nr 7).
• Kisielewski polemizuje z Wyką,
Kottem i „Odrodzeniem”, pod tekstem nota: „Redakcja nie podziela wszystkich poglądów
autora”. Szable skrzyżowano na okoliczność autentyzmu i realizmu w
literaturze (nr 9).
• Maria Czapska wspomina
Korczaka, którego w 1941 odwiedziła w warszawskim getcie. Hanna Malewska rozpoczyna
publikować felieton „Dziś” (nr 15, 1 lipca). Od tegoż numeru cena egzemplarza
wynosi 5 zł, za to stron już 6.
• Ciąg dalszy dyskusji o
realizmie. Kisielewski: „Należy nawrócić dyskusję do pewnych
zasadniczych żródeł: do klasycznych prawd estetyki (...) Ciekawych odsyłam do
teorii »czystej formy« i »dreszczu metafizycznego« sformułowanej przez
Witkacego”. Helena Blumówna (recenzentka plastyczna „TP”): „Na
pewno więc nie błądzą ci młodzi, którzy sobie Picassa obrali za patrona...”
– czyli Kantor, Brzozowski i inni, prezentujący swe prace na „Wystawie młodych
plastyków” (nr 17, 15 lipca). Bolesław Olszewicz rozpoczyna publikować „Listę
strat kultury polskiej 1939–1945”. W rubryce „Nowe książki” recenzja z
„Zagadnienia celowości prawa” Romana Szydłowskiego (szefa krakowskiej cenzury).
Szydłowski uważa, że celem prawa jest „doskonalenie się ludzkości i postęp (...) by
ludziom było coraz lepiej i by byli coraz lepsi”.
• Komentarz redakcyjny „Rocznica
Powstania Warszawskiego”: „Uczciwość w myśleniu każe rozróżnić dwie
strony powstania: polityczną i wojskową. Nie znamy całości politycznych
warunków powstania (...) Dlatego sąd... należy do czasu zawiesić. Inaczej jest
z powstaniem warszawskim jako zbrojnym czynem ludności stolicy (...) Naród,
który drożej niż życie, niż szczęśliwość osobistą członków ceni sobie niezależność
zewnętrzną i wolność wewnętrzną, wyjdzie zwycięsko ze wszystkich trudności, bo
się przed nimi nie ugnie.” Ewy Szumańskiej „Szkice z powstania”: Hanna
Malewska: „Zginęli najlepsi (...) musimy ich zastąpić, jeśli nie dorównać”
(nr 19, 29 lipca – już ośmiostronicowy). Wkrótce Kisiel w „Porachunkach
narodowych” oceni Powstanie krytycznie.
• Stefan Kisielewski „Sandauerem
w opałach” rozpoczyna cykl „Pod włos”. Wojenne wiersze Jasnorzewskiej-Pawlikowskiej
(nr 20). Felietonem „Końskie okulary” debiutuje Kornik, czyli Jacek
Woźniakowski (nr 21).
• Jarosław Iwaszkiewicz
„Plejady” (nr 23); wojenne wiersze Iłłakowiczówny, Lechonia, Balińskiego,
Broniewskiego i Łobodowskiego (nr 25, 9 września).
• Ksawerego Pruszyńskiego
„Spotkanie norweskie”; wiersze Anny Świrszczyńskiej (nr 28); wiersze Antoniego
Słonimskiego (nr 29, 7 października).
• Numer 30 (14 października); w
stopce pojawia się informacja – Redaktor: Jerzy Turowicz.
• Ks. Jan Piwowarczyk rozpoczyna
cykl analiz marksizmu. Antoni Gołubiew publikuje fragment „Bolesława Chrobrego”
(nr 31). Jerzy Rayski przedstawia „Historię bomby atomowej”; zrzucenia bomby
atomowej na Hiroszimę redakcja przedtem nie zauważyła... (nr 33). Przemysław
Mroczkowski pisze o kard. Newmanie i ruchu oksfordzkim (nr 36, 25
października).
• Numer gwiazdkowy, a w nim
rozważania ks. Konstantego Michalskiego, wiersze Baczyńskiego i Borowskiego,
„Godzina śródziemnomorska” Parandowskiego (nr 40).
1946
• „Gałczyński żyje!” – mimo
że pożegnano już „Poetę z Bożej łaski”. Tadeusz Kudliński rozmawia z Ludwikiem
Solskim (nr 2, 13 stycznia).
• Edmund Osmańczyk – wtedy
częsty gość na łamach „TP” – rozpoczyna cykl o „Niemcach w roku 1945”, Władysław
Konopczyński wspomina śp. Stanisława Kutrzebę (nr 3, 20 stycznia).
• Hanna Malewska zauważa, że
Goebbels nie zasiadł wprawdzie na ławie oskarżonych w Norymberdze, „ale
straszliwe doświadczenia ostatnich lat powinny wpoić w nas ostrożność w
stosunku do w s z e l k i e j propagandy” (nr 9, 3 marca).
• W numerze kościuszkowskim (12,
24 marca) debiutują na tych łamach Paweł Jasienica i Stefan Kieniewicz.
• Pierwsza rocznica pisma, która
zbiega się z prima aprilisem. Jan Piess o „TP”: „chce wrócić do ciemnoty i obskurantyzmu
średniowiecza (...) zwalcza postulat oświaty wśród ludu (... ) propaguje natomiast
powrót do pańszczyzny, kurnych chat, niewolnictwa kobiety”. Zagórski w
„Poezji wielkiego niepokoju” recenzuje „Ocalenie” Miłosza (nr 16, 21 kwietnia).
• Wiersze Jana Twardowskiego;
List do Redakcji przysyła czytelnik Władysław Bartoszewski (nr 17). Jan Józef
Szczepański portretuje Gandhiego („»Święty« przeciw imperium”) (nr 20, 19
maja).
• Pisząc o „głosowaniu ludowym”
w sprawie Senatu, ustroju gospodarczego i Ziem Zachodnich redakcja przypomina,
„że
każdy katolik spełniając swój obowiązek obywatelski, winien głosować z pełnym
poczuciem odpowiedzialności i zgodnie ze swoim katolickim sumieniem”
(nr 26, 30 czerwca).
• Oświadczenie Redakcji
potępiające pogrom kielecki, który w numerze następnym nazwany zostanie „nieobliczalną
klęską moralną” (nr 29, 21 lipca).
• „Gdy już nie możecie wytrzymać –
pokażcie im język”, poucza Kisiel redaktorów „TP”. „Oni” to „Kuźnica” i
„Odrodzenie” (nr 36, 8 września).
• Ks. Piwowarczyk o „Wyroku w
Norymberdze” (nr 41, 13 października). „TP” ma już stron 12!
• Stanisław Lem debiutuje
opowiadaniem „Obcy” (nr 43). Helena Blumówna recenzuje „Wystawę Młodych Plastyków”.
Tekstowi towarzyszy reprodukcja „Koników” Jaremianki, która wzbudzi
zastrzeżenia w Kurii (nr 44, 3 listopada).
• „Już wkrótce! już wkrótce! Ukaże
się powieść Stefana Kisielewskiego (Kisiela) »Sprzysiężenie«” (nr 46,
17 listopada).
• Gustaw Morcinek wraca do
kraju, pisze o Ojcu Kolbe. Ostatni tekst zmarłego w październiku ks. Władysława
Korniłowicza (nr 48, 1 grudnia).
• „Naród polski, a jego młode
pokolenie w szczególności przejawia specyficzny stosunek do wszelkiej
oficjalnej propagandy. (...) rezultaty propagandy politycznej pozostają u nas w
stosunku odwrotnie proporcjonalnym do jej nasilenia i krzykliwości” –
pisze Jasienica na marginesie rozważań o konspiracji wśród młodzieży szkolnej
(nr 50, 15 grudnia).
1947
• Gołubiew o „Sprzysiężeniu”: „Kisielewski
odciął się programowo od dwu źródeł wartości: od Boga i od natury (...)
Kisielewski poświęca sprawom seksualnym wiele stron swej powieści, a jego opisy
przygód Zygmunta, perwersyjnych pieszczot z Tamarą, obrzydliwego włóczenia się
od jednego domu publicznego do drugiego robią wrażenie wyjątkowo przykre (...)
ze względów społecznych książka jest zdecydowanie szkodliwa” (nr 2, 12
stycznia).
• „Obowiązki katolików nie
ograniczają się do biernego odbierania rozkazów hierarchii. Ostatni Papieże
podjęli stare hasło – praw dla ludzi świeckich w Kościele. Nie kler stanowi
Kościół. Stanowią go razem z nimi wierni” – z „ Wierności wobec
Kościoła” ks. Piwowarczyka (nr 4, 26 stycznia).
• J.J Szczepański publikuje
okupacyjne opowiadanie „Buty”, które wywoła prawdziwą burzę (nr 6, 9 lutego).
• Setny numer podsumowuje ks.
Piwowarczyk. „Ułaskawienie” Kisiela, który wraca na razie z felietonami muzycznymi
(nr 12, 23 marca).
• Andrzej Bobkowski – późniejszy
autor „Szkiców piórkiem” – zamieszcza prozę, zaś Lem – wiersze (nr 19, 11
maja). O Monte Cassino w rocznicę bitwy pisze Melchior Wańkowicz (nr 22, 1
czerwca).
• Zmarł Juliusz Osterwa; piszą o
nim m.in. ks. Konstanty Michalski, Jerzy Zawieyski, Tadeusz Kudliński, Mieczysław
Kotlarczyk.
• „Nienawidzę totalizmu i za to
także, że nauczył mnie nienawiści” – tak rozpoczyna się esej zmarłego
podczas wojny we Francji Bolesława Micińskiego „O nienawiści, okrucieństwie i
abstrakcji”. O akcji oszczędzania papieru, skutkiem której zmniejsza się
objętość pisma, pisze jt. To „wyraźne pokrzywdzenie »Tygodnika«, tym
dziwniejsze, że nie dotyka ono innych pism” (nr 30, 27 lipca).
• Roman Ingarden składa hołd
zmarłemu niedawno filozofowi, ks. Konstantemu Michalskiemu (nr 34); o jego dokonaniach
naukowych napisze ks. Kazimierz Kłósak (nr 44).
• Współpracę z „TP” rozpoczyna
Roman Brandstaetter (nr 39, 28 września).
• Tadeusz Borowski zaatakował
Zofię Kossak za jej lagrowe wspomnienia. Jasienica wziął w obronę pisarkę, ale
w „Spowiedzi udręczonych” ujmuje się z kolei za Borowskim, oskarżanym o cynizm
i amoralność (nr 40 z 5 października). Debiutuje jako krytyk Jerzy Kwiatkowski
(nr 42).
• „Nie jest zadaniem państwa
tworzenie nowej kultury (...) zadaniem państwa według koncepcji
personalistycznej jest stworzenie możliwie najlepszych warunków dla rozwoju
kultury” – Jerzy Turowicz w polemice z Żółkiewskim (nr 46, 16
listopada).
• Ks. Piwowarczyk: „Z
czterech możliwych rozwiązań tego problemu: supremacja Państwa nad Kościołem, supremacja
Kościoła nad Państwem, stan walki i stan współpracy – Kościół zawsze głosił
czwarte, jako jedynie sprawiedliwe i pomyślne rozwiązanie” (nr 47, 23
listopada).
1948
• Kisiel: „Oby był (nowy rok) nie
gorszy od poprzedniego. Więcej nie wymagajmy – bądżmyż realistami”.
Tadeusz Chrzanowski debiutuje jako poeta (nr 1, 4 stycznia).
• Stomma o procesie zbrodniarzy
oświęcimskich, który odbył się w Krakowie: „Kary surowe są aż nadto uzasadnione
(...) Chodzi jednak o zachowanie, o ocalenie zasadniczej roli procesu, jako
aktu wielkiej terapii społecznej, o skali międzynarodowej” (nr 3, 18
stycznia).
• Antoni Gołubiew o wojennym
„zarażeniu śmiercią”; początek wielkiej dyskusji (nr 4, 25 stycznia).
• W setną rocznicę Manifestu
Komunistycznego ks. Piwowarczyk pyta: „Czy stoimy wobec zwycięstwa marksizmu w
świecie, jak grzmią prorocy pewnych kół? Sądzę, że – nie (...) Bo Historia nie
jest sylogizmem ani działaniem matematycznym. Jest życie, a na życie składają
się decyzje woli ludzkiej, która jest wolna” (nr 10, 7 marca).
• Julien Benda, autor „Zdrady
klerków”, odwiedził Polskę. W rozmowie ze Starowieyską-Morstinową mówi: „Sartre,
Camus, surrealiści, egzystencjaliści – to wszystko nawet oburzenia nie warte
(...) Maritain jeszcze gorszy od Bergsona”. „Dużośmy się jednak od niego
nauczyli” – wtrąca Hanna Malewska. „Na wystawach pustki, nawet kiedy
deszcz pada” – stwierdza Jacek Woźniakowski i wszczyna debatę pod
hasłem: „Co się dzieje z malarstwem?” (nr 13–14, 28 marca–4 kwietnia).
• J. J. Szczepański rozpoczyna
działalność jako krytyk filmowy recenzją z „Ostatniego etapu” Wandy
Jakubowskiej (nr 18). Jako Ali prowadzić też będzie rubrykę porad literackich.
• Kisielewski próbuje w „Idei i
wizji” podsumować powojenną literaturę. O Miłoszu: „porzucił właściwy sobie metaforyczno-wizjonerski
język poetycki i posłużył się czymś w rodzaju łatwo wierszowanej,
»poetyzowanej« prozy («Traktat moralny«). Rezultat poetycki może być wątpliwy,
za to rezultat umysłowy, merytoryczny – niewątpliwy” (nr 24, 13
czerwca).
• „Izraelowi, bratu naszemu...
braterstwo” – Jerzy Zawieyski o powstaniu Państwa Izrael (nr 25, 20
czerwca).
• Stefan Swieżawski: „Myśl
chrześcijańska w obronie materii”. Roman Tomczyk debiutuje nowelą, wyróżnioną w
konkursie „Tygodnika”, a Jerzy Hordyński wierszem „Dzień milczący” (nr 27, 4
lipca).
• Stypendium im. Baczyńskiego
ustanowione przez Matkę poety (w komitecie kwalifikacyjnym zasiadał m.in. Jerzy
Turowicz) przyznano Tadeuszowi Różewiczowi (nr 31, 1 sierpnia).
• Seria artykułów o „Ziemiach
Odzyskanych” – Kisiela „reportaż antydziennikarski” pt. „Na zachodzie – zmiany”
(nr 32, 8 sierpnia), Konstanty Turowski omawia wrocławską Wystawę Ziem
Odzyskanych (nr 33, 15 sierpnia).
• Maria Winowska pisze o zmarłym
Georgesie Bernanosie (nr 35, 29 sierpnia).
• Debiut ks. Andrzeja
Bardeckiego – artykuł o duszpasterzach polskich działających w III Rzeszy i
powojennych Niemczech (nr 38, 26 września).
• Redakcja oświadcza: „W
związku z pochodzącymi z zagranicznych żródeł (radio, prasa) wiadomościami na
temat zamknięcia »TP« i aresztowania jego współpracowników donosimy, że
informacje dotyczące »TP« są fałszywe. »TP« nie jest ani nie był zamknięty, a
wszyscy członkowie jego redakcji, wraz z wymienionymi imiennie ks. Janem
Piwowarczykiem, Pawłem Jasienicą i Stefanem Kisielewskim przebywają na wolności”.
Komunikat wiąże się niewątpliwie z zamknięciem „Tygodnika Warszawskiego” i
aresztowaniem jego redaktorów (nr 39, 26 września).
• Henryk Dembiński pisze o
„Prawach człowieka jako problemie międzynarodowym”, Wańkowicz rozpoczyna druk
fragmentów „Ziela na kraterze”, Włodzimierz Maciąg debiutuje jako recenzent. W
„Przeglądzie prasy” czytamy: „Publicystyka obozu marksistowskiego stała w
os-tatnich tygodniach w dalszym ciągu pod znakiem wyprostowywania linii
ideologicznych, zgodnie z tendencjami, które się tak ostro uwypukliły i w życiu
partyjnym” (nr 41, 10 października).
• Zmarł Prymas Polski, kard.
August Hlond; wkrótce ukaże się specjalny numer poświęcony Kardynałowi.
• Prezentacja kultury rosyjskiej:
utwory Gorkiego, Błoka, Aleksandra Twardowskiego. Czesław Zgorzelski: „Wśród
»przyjaciół Moskali«”(nr 44, 31 października).
• List Pasterski Episkopatu
Polski: „Pragniemy przestrzec Was, kochani Bracia i Siostry, przed nastrojem
smutku, przed myślami rozpaczliwymi, przed nierozważnymi czynami (...) Niech
nikt się nie da sprowokować do nierozsądnych kroków przez ciemne elementy,
które chciałyby osłabić żywotność narodu” (nr 45, 7 listopada).
1949
• Nowym Prymasem Polski zostaje
dotychczasowy biskup lubelski, ks. Stefan Wyszyński. Jego osobę w dwusetnym
numerze przybliża ks. Piwowarczyk (nr 2, 16 stycznia).
• „Konsekwencją ustroju, w którym
żyjemy w Polsce – pisze Turowicz w „Kulturze i polityce” – jest
upolitycznienie całego życia. (...) Natomiast – powtarzamy – nie należy do
polityki treść kultury”. Ks. Piwowarczyk zastanawia się, co znaczy
rozdział Kościoła od Państwa, o którym mówiono na kongresie PZPR (nr 3, 23
stycznia).
• Leopold Tyrmand debiutuje
opowiadaniem „Kajaluk” (nr 6, 13 lutego).
• „Nie pojechałem na Zjazd Literatów
do Szczecina, bo nie lubię gadać do lampy” wyznaje Kisiel w „Felietonie
megalomańskim”. Pojechał natomiast Turowicz: „Atak ze strony lewicy jest tym
razem dużo ostrzejszy (wyrażny postulat socjalistycznego realizmu), na odcinku
literatury katolickiej (której w istocie nie ma – teza ataku), wreszcie na
odcinku katolickim, pozaliterackim (katolicyzm wyłącznie postawą polityczną,
antydemokratyczną) (...) Pisarze katoliccy nie mogą przyjąć postulatu realizmu
socjalistycznego” (nr 7, 20 lutego).
• Debiutuje w „TP” ks. Karol
Wojtyła; w artykule „Mission de France” pisze o francuskim katolicyzmie i
księżach robotnikach (nr 9, 6 marca).
• Starowieyska-Morstinowa: „Zdumiewające
jest pytanie, stawiane u nas wszystkim razem i każdemu po kolei: pokój czy
wojna (...) jeżeli istnieją tacy, którzy właśnie wojnę uważają za
najskuteczniejszy sposób poprawienia tego wszystkiego, co im się nie podoba, to
należałoby sobie życzyć, aby trochę głębiej nad tymi sprawami podumali”
(„Pax”, nr 14, 10 kwietnia).
• 23 czerwca zmarł Henryk
Dembiński, prof. prawa na KUL, współpracownik „TP”.
• Nagrody Episkopatu, wśród
laureatów współpracownicy i autorzy „Tygodnika”: ks. Piwowarczyk, Zawieyski,
Wojciech Bąk, Konrad Górski. „Kuźnica” skwituje to wydarzenie jako zamykanie
się katolików w getcie (nr 17, 1 maja). W rubryce „Z dnia” czytamy, że podczas
ogólnopolskiego Zjazdu Plastyków „referenci postawili tak pod adresem
plastyków, jak i szkolnictwa artystycznego ostre żądania związania sztuki z
życiem, eliminacji formalizmu i przejścia na pozycje socjalistycznego realizmu”.
Podobnie brzmi relacja ze zjazdu dramatopisarzy (nr 27, 10 lipca).
• „Było »Pod włos«, teraz będzie
»Łopatą do głowy«. Co oznacza ta zmiana? Przede wszystkim obniżenie lotu –
głowa bowiem znajduje się pod włosami. Po drugie – ugięcie się przed
koniecznością i faktami: włosów jest w Polsce coraz mniej, zaś głów otwartych,
lecz pustych – sporo” – obwieszcza Kisiel (nr 29, 24 lipca).
• Maria Petry rozmawia z Paulem
Claudelem, Hanna Malewska tłumaczy jego „Nowe poematy prozą” (nr 32, 14
sierpnia).
• Jasienica rozpoczyna nowy cykl
reportaży – „Sól ziemi”. Józef Marian Święcicki radzi nie spuszczać z oka powieści
kryminalnej, która pod piórem Agaty Christie zamienia się w
obyczajowo–psychologiczną (nr 45, 13 listopada).
• Tadeusz Peiper o „Kwestiach
inscenizacyjnych w Widzeniu ks. Piotra” (nr 47, 27 listopada).
1950
• Recenzja z powieści Wilczka
„Nr 16 produkuje” sygnowana J.G. – debiut Józefy Golmont (Hennelowej) (nr 2, 8
stycznia).
• Pięciolecie „Tygodnika”.
Kisiel podsumowuje jubileusz wierszem: „Jest Szczepański i Chrzanowski / Lem, Hussarski
i Twardowski / Poetów zastęp niemały / I Turowicz zbaraniały / jeszcze Gawlik
jest nieboże / I Sadowski w złym humorze / Fura ludzi, stwierdzić miło, / o
których się wam nie śniło”. Janusz St. Pasierb pisze o Schweitzerze,
Tadeusz Żychiewicz debiutuje głosem w dyskusji o sztuce religijnej (nr 13, 26
marca).
• W Komunikacie Episkopatu
Polski w sprawie porozumienia między Kościołem a Państwem biskupi oświadczają
m. in., że Kościół katolicki „nie da się oddzielić od wspólnych losów z
Narodem”. Informacja z rubryki „Z dnia”: największy nakład po wojnie
osiągnął „Pan Tadeusz” – 1,5 mln, tuż po nim „Krótki kurs historii WKP (b)” –
1,25 mln (nr 18, 30 kwietnia) .
• „Pieśń o blasku wody” Andrzeja
Jawienia – czyli Karola Wojtyły (nr 19, 7 maja).
• Esejem poświęconym Grahamowi
Greene’owi debiutuje w „TP” Zygmunt Kubiak (nr 32, 6 sierpnia).
• 16 października zmarł Wacław
Borowy, którego teksty wielokrotnie publikował TP.
• Wierszem dedykowanym
Zawieyskiemu debiutuje w „TP” Zbigniew Herbert (nr 51-52, 17–24 grudnia).
1951
• Jan Józef Szczepański w
reportażu z Nowej Huty pyta: „Jak będzie z dymem? Przecież wiadomo – huta
musi dymić i kopcić” (nr 1–2, 7–14 stycznia).
• Tyrmand oddaje się „Jazzowym
swawolom” (nr 10, 11 marca). Polemizować z nim będzie Kisiel. Wacław Rola
(Wacław Sadkowski) analizuje „Węgiel”, socrealistyczną powieść
Ścibora-Rylskiego (nr 17, 29 kwietnia).
• Roman Ingarden wspomina
Stanisława Ignacego Witkiewicza (nr 20, 20 maja).
• Zmarł Tadeusz Borowski. „Był
naszym zdecydowanym przeciwnikiem ideowym – pisze J. T. – mimo
to żegnamy go dziś z żalem” (nr 28, 15 lipca).
• Zmarł Kardynał Adam Stefan
Sapieha. „Odszedł po nagrodę do Pana, Któremu wiernie służył. Zostanie, bo
przemija postać człowieka, ale nie przemijają Jego czyny” – pisze ks.
Piwowarczyk (nr 30, 29 lipca). Numer 46 w całości poświęcony będzie Księciu
Metropolicie.
• Głosem w dyskusji o powieści
katolickiej debiutuje Jerzy Patkiewicz – czyli Marek Skwarnicki (nr 49).
• „Od Ziemi Lubuskiej po Nysę” –
rozmowa Jerzego Turowicza z Prymasem Stefanem Wyszyńskim (nr 50, 16 grudnia).
1952
• Numer pierwszy zajęty w
połowie opowiadaniem zmarłego podczas wojny Karola Ludwika Konińskiego „Straszny
czwartek w domu pastora”. Opowiadanie znakomite, ale dane niewątpliwie zamiast
artykułów zdjętych przez cenzurę.
• Stomma i Turowicz w
„Eksperymencie polskim”: „Zagadnienie katolicyzm – marksizm mało
nastręcza okazji do optymizmu” (nr 5, 3 lutego).
• Projekt nowej Konstytucji PRL.
W komentarzu redakcja wyraża nadzieję „na możliwość pozytywnego ułożenia modus
vivendi między Kościołem i państwem w krajach demokracji ludowej”.
Fragment projektu: „Nadużywanie wolności słowa i wyznania dla celów godzących w interesy
Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej jest karane” (nr 11, 16 marca).
• Numer w całości poświęcony
Tatrom i Podhalu. Szalejąca cenzura sprawia, że od dłuższego czasu pojawiają
się w „TP” teksty trochę nieoczekiwane. Szczepański pisze o żubrach na
Turbaczu, a zamiast dyskusji o Kościele czy polityce rozpoczyna się „Dyskusja o
turystyce” (nr 13, 30 marca).
• W numerze wielkanocnym artykuł
Silvestra (czyli s. Teresy Landy z Lasek) o Jerzym Liebercie; Jan Drukarz pisze
o Edycie Stein.
• „Mamy przed sobą książkę z
wyraźnym śladem lwiego pazura” – pisze Starowieyska-Morstinowa o
„Astronautach” Lema (nr 22, 1 czerwca).
• Numer poświęcony „Ziemiom
Odzyskanym”. Głos zabierają m.in. Woźniakowski, Stomma, Gawlik i Tyrmand (nr
29, 20 lipca).
• „Nic co polskie nie jest nam
obojętne” – to tytuł redakcyjnego oświadczenia nt. nadchodzących
wyborów, bieżącej sytuacji politycznej i postawy wobec niej katolików (nr 38,
21 września).
• Rozważania ks. Karola Wojtyły
o „Instynkcie, miłości, małżeństwie”, inspirowane lekturą Maxa Schelera. W numerze
również poemat Andrzeja Jawienia „Myśl jest przestrzenią dziwną” (nr 42, 19
października).
• Malewska w „Uwagach”: „Jednym
z wielkich, życiodajnych paradoksów chrześcijaństwa jest połączenie niezłomności
i niezmienności zasad z największym dostępnym nam po ludzku wyrozumieniem
poszczególnych ludzi” (nr 44, 2 listopada).
• „Cztery setki? – spytacie. – Czego
– wódki, papierosów, złotych? – Nie moi drodzy! Cztery setki numerów »Tygodnika
Powszechnego«” – pisze Kisiel w jubileuszowym felietonie. Ale
najważniejszy w numerze jest „List Prymasa Polski do redakcji „Tygodnika
Powszechnego”, w którym czytamy: „Miarę radości i zasługi trzeba dziś określać
nie tyle przez czas i cyfrę, ile raczej przez wkład serca i oddania sprawie,
przez uczucie miłości do dzieła, przez ducha poświęcenia, przez pokonane
trudności”. Po raz ostatni pojawia się polemiczna rubryka Bez ogródek
(nr 46, 16 listopada).
• Ojciec Święty wyniósł ks. abpa
Wyszyńskiego do godności kardynalskiej (nr 50, 14 grudnia).
• Z oświadczenia Episkopatu „Jak
doniosła Polska Agencja Prasowa, zostały ujawnione w kurii krakowskiej wykroczenia
przeciwko obowiązującym przepisom walutowym, i toczy się śledztwo o udział
niektórych pracowników kurii w działalności wrogiej interesom Polskiej
Rzeczypospolitej Ludowej” (nr 51-52, 21–28 grudnia).
1953
• W numerze 3 recenzją z książki
Lichniaka o Liebercie debiutuje Bronisław Mamoń. Pomiędzy numerami czwartym i
piątym trzytygodniowa przerwa, podczas której negocjowano z władzami kształt
redakcyjnego oświadczenia „Po procesie krakowskim” (ukazało się w nrze 5).
• W numerze 6 raz jeszcze ks.
Karol Wojtyła („Religijne przeżywanie czystości”). W numerze 8 i ostatnim,
datowanym 8 marca, rozważania Zofii Starowieyskiej-Morstinowej nad Bożą
Opatrznością, a także m.in. wiersz Herberta „Arijon”.
• Zamknięcie pisma z powodu
odmowy opublikowania nekrologu Stalina. Od 10 lipca 1953 do jesieni 1956 ukazywać
się będzie „Tygodnik” paxowski, pod identyczną winietą i zachowujący ciągłość
numeracji prawowitego „Tygodnika Powszechnego”.
do 1956 |
1956–1960 |
1961–1965 |
1966–1980 |
Co było potem?
|