Przesłanie uczestników Kongresu Gnieźnieńskiego
do Polaków, Europejczyków, władz jednoczącej się Europy, chrześcijan i ludzi dobrej woli


1. Historyczny moment dziejowy Przedstawiciele Ruchów i Stowarzyszeń Katolickich ze swoimi pasterzami, przedstawiciele ludzi nauki i życia publicznego zebrani w Gnieźnie - pierwszej Stolicy Polski i Mieście św. Wojciecha na Kongresie poświęconym poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie: Quo vadis Europo? przesyłają swoim Rodakom w Polsce i Zagranicą oraz mieszkańcom Europy słowa chrześcijańskiego pozdrowienia i duchowej wspólnoty - Łaska i pokój niech zawsze będą z wami.
Stajemy u kolebki Kościoła i naszego narodu w szczególnym momencie naszych ojczystych dziejów, w tysięczną rocznicę męczeństwa pierwszych Polskich Braci Męczenników, w przededniu referendum do Unii Europejskiej, które zadecyduje o kształcie i miejscu Polski we wspólnej Europie na najbliższą i dalszą przyszłość.
Po tysiącu z górą latach od Zjazdu Synodu Gnieźnieńskiego raz jeszcze podejmujemy dyskusję wokół zadań, celów i wartości na jakich ma być oparta Unia Europejska poszerzona o dalszych dziesięć krajów. Poszerzenie Unii musi oznaczać nową duchową jakość. Chociaż Europa zrodziła się w spotkaniu różnych kultur, religii, narodów, tradycji i języków, to jednak znamię, jedność cywilizacyjną nadało jej chrześcijaństwo.
W ślad za Ojcem Świętym Janem Pawłem II opowiadamy się za wizją Europy, łączącej duchową i kulturową tradycję Wschodu i Zachodu. Obecny projekt integracji powinien stać się także źródłem nadziei dla innych państw i narodów europejskich. W ten sposób przystąpienie nowych państw członkowskich pomoże w spełnieniu się nadziei, szczególnie bliskiej Kościołom, aby "Europa oddychała obydwoma płucami".
Jako Polacy świadomi jesteśmy moralnych zobowiązań, jakie będziemy mieli wobec sąsiednich narodów słowiańskich, które wraz z nami współtworzą Europę, choć na razie jeszcze nie mogą należeć do Unii Europejskiej. Zniesienie granic w krajach nowej Unii Europejskiej nie powinno prowadzić do utworzenia "twierdzy Europa" na jej zewnętrznych granicach.


2. Europa wspólnotą ducha

U progu nowej Europy nie może zabraknąć wartości i świadectwa życia chrześcijańskiego. Pragniemy bowiem współtworzyć Europę trzeciego tysiąclecia. Chcemy uczestniczyć w codziennym odnawianiu jej oblicza, w kształtowaniu jej rozwoju, w decydowaniu o miejscu i roli Polski oraz wspólnej europejskiej przyszłości. Chociaż mamy świadomość, że droga do budowania prawdziwej jedności jest jeszcze daleka, w duchu naszej współodpowiedzialności za obecny i przyszły kształt Polski i Europy, pragniemy burzyć mury wrogości, budować wzajemne zaufanie, kształtować sumienia w duchu Ewangelii, podejmować dzieła solid arnej miłości społecznej, bez których nie będzie prawdziwej jedności ducha.
Obecnie jesteśmy świadkami nadziei, związanej z szansą stworzenia prawdziwej jedności Europy. "Nową jedność Europy jeżeli chcemy, by była ona trwała - stwierdza Papież - winniśmy budować na tych duchowych wartościach, które ją kiedyś ukształtowały, z uwzględnieniem bogactwa i różnorodności kultur i tradycji poszczególnych narodów. Ma to być bowiem wielka Europejska Wspólnota Ducha" (Jan Paweł II, Przemówienie w Parlamencie RP, Warszawa, 11 czerwca 1999).
Dlatego raz jeszcze pragniemy przypomnieć, że procesu jednoczenia Europy nie można wyłącznie ograniczyć do wymiaru politycznego i ekonomicznego, ale trzeba koniecznie uwzględnić jego wymiar etyczny i aksjologiczny. Chodzi bowiem o stworzenie warunków umożliwiających poszanowanie godności każdego człowieka, zagwarantowanie prawdziwego i pełnego rozwoju osobie ludzkiej, poszanowanie prawdy, wolności, sprawiedliwości oraz budowanie autentycznego pojednania, pokoju i solidarności pomiędzy poszczególnymi narodami.
Jako chrześcijanie rozumiemy zatem wejście Polski do Unii Europejskiej nie tyle jako proces włączenia się w struktury polityczne i ekonomiczne, ale przede wszystkim jako udział we wspólnocie kultury i ducha zrodzonej na bazie chrześcijańskich korzeni.
Trwające obecnie procesy poszerzenia i pogłębienia Unii Europejskiej należy wykorzystać jako szansę na jej prawdziwą "europeizację", w nawiązaniu do tego, co najbardziej wartościowe w jej wielowiekowych dziejach.

3. Chrześcijańskie świadectwo

Świadomi wielkich wyzwań, jakie integracja kontynentu europejskiego stawia przed każdym chrześcijaninem, winniśmy być przygotowani na to, że nasza obecność w warunkach nowej jakościowo Europy wymagać będzie od nas bardzo wiele. W pluralistycznej Europie staniemy bowiem jako autentyczni świadkowie Chrystusa. Przyszły jej los z pewnością zależeć będzie od jakości tego świadectwa, do którego wzywa nas dziś Opatrzność.
Jesteśmy przekonani, że w procesie jednoczenia Europy nie może zabraknąć także świadectwa Kościoła znad Wisły. Zgodnie ze słowami Jana Pawła II, pragniemy "ofiarować Europie nasze przywiązanie do wiary, nasz natchniony religijnością obyczaj, duszpasterski wysiłek biskupów i kapłanów, i zapewne wiele jeszcze innych wartości, dzięki którym Europa mogłaby stanowić organizm pulsujący nie tylko wysokim poziomem ekonomicznym, ale także głębią życia duchowego" (Jan Paweł II do Konferencji Episkopatu Polski, Kraków, 8 czerwca 1997). Jesteśmy świadomi, że mamy wiele do dania Europie i nie możemy się przed tym zamykać.
Debata w Konwencie Europejskim, podczas której przedstawiciele obecnych i przyszłych państw członkowskich po raz pierwszy mogą wspólnie wpływać na przyszłość Unii Europejskiej, jest szansą dla nas wszystkich, abyśmy mogli razem określić wartości i cele naszego wspólnego projektu przyszłej konstytucji. Uważamy, że w preambule do konstytucji europejskiej powinien znaleźć się zapis odnoszący się do religijnego i kulturowego dziedzictwa Europy. Europejczycy powinni czuć się odpowiedzialni w sumieniu przed Bogiem i ludźmi za przyszłe losy Starego Kontynentu. Preambuła konstytucji Rzeczypospolitej Polski może być dobrym wzorcem do naśladowania.
Wartością dziedzictwa europejskiego jest bez wątpienia humanizm wyrosły i zakorzeniony w chrześcijańskim personalizmie. Dlatego apelujemy, aby akty prawne zjednoczonej Europy gwarantowały poszanowanie nienaruszalnej godności osoby ludzkiej, ochronę życia ludzkiego od chwili poczęcia do naturalnej śmierci, wspierały małżeństwo oparte na trwałym związku mężczyzny i kobiety oraz rodzinę rozumianą jako podstawową komórkę i fundament zdrowego społeczeństwa. Zwracamy się do Parlamentu Europejskiego o uchylenie rezolucji wzywających do wprowadzenia w UE swobody aborcji oraz zrównania konkubinatów, w tym związków osób tej samej płci, z małżeństwem, a także o rezygnację z finansowania aborcji w krajach trzeciego świata z funduszy UE.
W imię konsekwentnego respektowania zasady pomocniczości uważamy za niezbędne zagwarantowanie autonomii ustawodawstwa krajowego państw członkowskich w dziedzinie moralności i kultury. Jednoznacznie wspieramy działania podejmowane obecnie na rzecz zagwarantowania takiej suwerenności narodu polskiego - najlepiej w formie dwustronnego protokołu - podkreślając, że jednostronna deklaracja zaproponowana przez Rząd RP jest niewystarczająca.
Doceniając znaczenie wolności, zwłaszcza wolności religijnej, oczekujemy, że Unia Europejska zagwarantuje jej przestrzeganie w wymiarze indywidualnym, społecznym i strukturalnym. Za konieczne uważamy zagwarantowanie autonomii i respektowanie prawnego statusu Kościołów i wspólnot religijnych, jaki posiadają one w ustawodawstwach państw narodowych. Za niezbędne uważamy również traktowanie wspólnot religijnych jako partnerów dialogu strukturalnego.
W tych dniach w sposób szczególny wspieramy modlitwą wysiłki Ojca Świętego na rzecz pokojowego rozwiązania istniejących napięć w Iraku i na Bliskim Wschodzie.
Stojąc przy grobie św. Wojciecha, Biskupa i Męczennika - patrona niepodzielonego Kościoła Wschodu i Zachodu, gotowi jesteśmy podjąć jego dziedzictwo duchowe. Pragniemy odpowiedzieć na apel papieża Jana Pawła II, który nieustannie wzywa do odpowiedzialność za przyszły kształt Europy i włączyć się czynnie w realizację budowania jej duchowego wymiaru.Jako Polacy, Europejczycy i chrześcijanie nie lękajmy się tego zadania.

Gniezno, dnia 16 marca 2003 roku


 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Nr 12 (2802), 23 marca 2003

do góry

 

© 2000 Tygodnik Powszechny
Szczegółowe informacje o Redakcji; e-mail: redakcja@tygodnik.com.pl