Nr 9 (2799), 2 marca 2003

Jan Józef Szczepański
(1919–2003)

Odszedł jeszcze jeden z wielkich, którzy tworzyli nasze pismo. Chyba w swej skromności nawet nie zdawał sobie sprawy, jak ważna była jego obecność w „Tygodniku Powszechnym”. Kiedyś powiedział, że długo czuł się tu nie całkiem na swoim miejscu: „zdawało mi się, że jest to swojego rodzaju uzurpacja, że ja występuję w katolickim piśmie”. A przecież występował, i przede wszystkim był. 
Także i Janowi Józefowi zawdzięczamy – on i Jerzy Turowicz byli w tym bardzo sobie bliscy – że nasz katolicki tygodnik nie obsunął się w ten rodzaj „katolickości”, który – zacytuję Szczepańskiego – często oznacza „wybór obranej konwencji zamiast przekonania”, i że nie głosił „etyki pozorów i szablonów”. Jan Józef pokazywał nam też, jak się idzie pod prąd. Poczynając od opowiadania „Buty”, które – naruszając legendę – spowodowało trzęsienie ziemi, aż po „Kadencję”. Jego drukowana w „TP” proza wysoko podnosiła poprzeczkę redakcyjnych wymagań. 
Był z „Tygodnikiem” w czasie, kiedy się chodziło krawędziami kompromisu, kiedy jak w czasie procesu Kurii krakowskiej i potem, po śmierci Stalina, trzeba było podejmować dramatyczne decyzje. Był przyjacielem. Ostatni raz odwiedził Wiślną na swoje osiemdziesiąte urodziny. Już nie przyjdzie. Pozostają smutek i wdzięczność za to, że tak długo z nami był. Pozostaje jego Conradowskie „tak trzeba”, odwołujące się do Wyższego Porządku, do „sensu i ładu, które nosimy w sobie, nie znając ich istoty. Czegoś, co nazywamy: honor, wierność, odwaga, a nie korzyść”.

Ks. Adam Boniecki

W „Tygodniku” J. J. Szczepańskiego wspominają:

Jacek BOCHEŃSKI, Tadeusz CHRZANOWSKI, Julia HARTWIG, Jerzy JARZĘBSKI, Stanisław LEM, Czesław MIŁOSZ, Stanisław RODZIŃSKI, Ewa SZUMAŃSKA i Jacek WOŹNIAKOWSKI

„Obcy”: pierwsza dyskusja z cyklu „Cztery strony nieba”

Granice rajów

Ks. Adam Boniecki, imam Selim Chazbijewicz, dr Piotr Kłodkowski, rabin Michael Schudrich, dyskusję prowadzi Marek Zając

– Jakie warunki musi spełnić chrześcijanin, by trafić do muzułmańskiego raju?
SELIM CHAZBIJEWICZ: – Raj jest jeden i Bóg jest jeden. Różne są natomiast formy czczenia Stwórcy, a w związku z tym – wyobrażenia raju. Chrześcijanie i Żydzi, którzy są pobożni i wypełniają nakazy własnej religii, będą zbawieni.   WIĘCEJ


CZTERY STRONY NIEBA

Przyzwoitość nie jest chlebem powszednim
Z prof. Jerzym Jedlickim, historykiem idei, rozmawiają Krzysztof Burnetko i Jarosław Makowski

Deficyt przyzwoitości wydaje się powszechny, choć media pokazują najchętniej, że Rzeczpospolita psuje się od głowy.   WIĘCEJ

WIARA


Spory – polemiki: jak prowadzić dialog chrześcijańsko-żydowski

Pomieszanie z poplątaniem?
Ks. Michał Czajkowski

Dialog, tak. Ale nie wolno zapominać, że jest to dialog z okazji czy przy okazji Dnia Judaizmu. Dlatego świetny, kontrowersyjny wywód egzegetyczny na temat fragmentu Pawłowego Listu do Rzymian nadawał się świetnie na jakieś teologiczne seminarium chrześcijańsko-żydowskie, a nie dla nieprzygotowanej publiczności katolickiej świętującej Dzień Judaizmu.    WIĘCEJ

Zobacz też: Temat miesiąca – Spór o Dzień Judaizmu

KRAJ I ŚWIAT

Media publiczne do wymiany

Pożytek z Rywina
Maciej Wierzyński

Aferę Lwa Rywina zawdzięczamy próbom zmiany ustawy o radiofonii i telewizji z grudnia 1992 r. Zmiany na jeszcze gorsze. Gdyby jednak kwestię nowelizacji ustawy udało się uczynić przedmiotem poważnej dyskusji publicznej, afera przyniosłaby jakąś korzyść.   WIĘCEJ

Sprzedać „Dwójkę”!
Andrzej Kaczmarczyk

Mamy już pierwszy sukces i pierwszą ofiarę dochodzenia w aferze Rywina. Sukcesem jest zablokowanie prywatyzacji Programu 2 TVP, która, prawdopodobnie, oznaczałaby uwłaszczenie grupy medialno-politycznych oligarchów. Ofiarą – sam pomysł prywatyzacji „Dwójki”. Zablokowanie jego realizacji, być może na lata, godzi w obywatelskie prawo do informacji.   WIĘCEJ

Katarzyna Kopczak ma tyle lat, ile w 1981 r. miał jej ojciec. Czy dowie się, kto zataił prawdę o jego śmierci?

Gorliwy, beznamiętny, fachowy
Marcin Buczek

W tym tygodniu w Katowicach odbywają się rozprawy apelacyjne w niekończącej się sprawie milicjantów, oskarżonych o masakrę w kopalni „Wujek” w 1981 r. Tymczasem wkrótce rozpoczną się kolejne procesy: Instytut Pamięci Narodowej przedstawił zarzuty dwóm prokuratorom wojskowym, którzy prowadzili wówczas śledztwo w sprawie pacyfikacji „Wujka” i zamiast wyjaśniać sprawę, ukrywali dowody.   WIĘCEJ

Biurokratyzacja i niepewne dochody – służba zdrowia po zmianach 

Narodowy fundusz zamieszania
Paweł Korfel

Prezydent podpisał ustawę o Narodowym Funduszu Zdrowia. Opozycja nie zgadza się na likwidację Kas Chorych i zaskarżyła ustawę do Trybunału Konstytucyjnego. Niezależnie od tego, jaką Trybunał podejmie decyzję, problemy służby zdrowia będą zapewne czuły się lepiej od niej samej.   WIĘCEJ

Scenariusz interwencji w Iraku

Godziny wojny 
Edward N. Luttwak z Waszyngtonu 

Najpierw dwie doby zmasowanego ataku z powietrza, potem trzy szybkie ofensywy z północy i południa. Bez krwawych ulicznych walk, za to przy użyciu supernowoczesnej technologii – tak wygląda plan operacji w Iraku pod patronatem USA. Jej najważniejszym celem pozostaje wyzwolenie kraju spod władzy nieobliczalnych zbrodniarzy.   WIĘCEJ

Rosja a Irak: między Waszyngtonem i Paryżem

Dyplomatyczne szpagaty piskorza
Anna Łabuszewska

Ujawnione właśnie rozbieżne stanowiska Stanów Zjednoczonych oraz Francji i Niemiec wobec kryzysu irackiego postawiły Rosję w niewygodnej sytuacji. Jednoznaczne opowiedzenie się po którejkolwiek ze stron sporu ewidentnie zaszkodzi jej interesom.   WIĘCEJ 

Chirac obraża „nową” Europę

„Europa to Francja”
Wojciech Pięciak

Nie, prezydent Chirac nie jest cholerykiem, nie cierpi na paranoję pieniaczą ani też nie jest politycznym idiotą, nawet jeśli to ostatnie sugerował pewien doradca premiera Blaira, gdy zapowiadał w rozmowie z „Timesem” (z 3 lutego), że „Chirac nie jest idiotą”, bo wie, że zagalopował się w kwestii irackiej i w końcu ustąpi duetowi Bush&Blair.   WIĘCEJ

W Krakowie powstaje Wyższa Szkoła Europejska im. ks. Józefa Tischnera 

Szkoła obywateli
Z Jarosławem Gowinem, rektorem uczelni, rozmawia Agnieszka Sabor

Agnieszka Sabor: – Czy w Polsce jest miejsce na jeszcze jedną wyższą szkołę niepubliczną?
Jarosław Gowin: – Jest miejsce na jeden jej typ. Chodzi o instytucję małą, elitarną, nastawioną na kształcenie porównywalne z tym, co oferują najlepsze uczelnie państwowe. Rynek pracy przestał już wchłaniać wszystkich absolwentów. Teraz poszukuje się wyłącznie bardzo dobrych absolwentów.   WIĘCEJ

Książka o procesie Kurii: czy warto było się spieszyć?

Blizna będzie krwawić
Filip Musiał

W styczniu, dokładnie w 50. rocznicę procesu Kurii krakowskiej, nakładem wydawnictwa Znak ukazała się poświęcona tym wydarzeniom książka Wojciecha Czuchnowskiego. Jego niewątpliwą zasługą jest dotarcie do świadków oraz prześledzenie późniejszych losów osądzonych przed pięćdziesięcioma laty księży i świeckich. Problem w tym, że autor zniekształca fakty, dokonuje błędnych interpretacji i w złym świetle stawia wiele osób nieżyjących. Ponieważ nie mogą się bronić, obowiązek ten spada na historyka.   WIĘCEJ

WOJCIECH CZUCHNOWSKI „BLIZNA. PROCES KURII KRAKOWSKIEJ 1953”.
Wydawnictwo Znak, Kraków 2003.

Ci, którzy się „załamali”, też byli męczennikami

Nie szargać pamięci!
Ks. bp Ignacy Jeż

Ocenianie oskarżonych w procesie Kurii słowami: „wielu nie wytrzymało tortur fizycznych i psychicznych, więc sypali”, „gadali świeccy, gadali księża”, „podczas przesłuchań gadał bez opamiętania, obciążając wielu ludzi”, zrodziło we mnie pytanie, czy mamy do takich ocen prawo.   WIĘCEJ

Wspomnienie o Józefie Rybickim (1901–1986)

Jeden z Niepokornych
Tomasz Szarota

Pamiętam pogrzeb Pana Józefa. W majowy dzień do Malinówka przyjechały setki ludzi. Podczas długiej drogi z kościoła na cmentarz zauważyłem Jacka Kuronia i Marka Edelmana, a także wspaniałą postać przypominającego Wernyhorę ks. Jana Zieji. I przypominam sobie słowa wypowiedziane przez Stanisława Broniewskiego „Orszę”: „Składamy do grobu sumienie Armii Krajowej”.   WIĘCEJ

Wojciech Wiśniewski, „Rzymianin z Ak. Rzecz o dr. Józefie Rybickim ps. „Andrzej”, „Maciej”, Oficyna Wydawnicza Volumen, Wydawnictwo Marabut.

Lekcja historii
Stanisław Lem

Teraz, kiedy prawdziwa nawała pokojowa opanowała świat, kiedy coraz więcej jest przeciwników ataku na Irak i w protestach uczestniczą milionowe rzesze, warto odwrócić czas jak na scenie obrotowej i spojrzeć na to, co się działo w 1939 roku, kiedy Niemcy napadły na Polskę.   WIĘCEJ

KULTURA

„Ojcobójcy” Piotra Gruszczyńskiego: o nowym teatrze i jego wiernym krytyku

Rzeczywistość się buntuje
Małgorzata Dziewulska

Entuzjasta najwyższych temperatur, Piotr Gruszczyński głodny jest teatru, który potrafi dawać niezwykłe doznania. Jest najchętniej tam, gdzie sypią się iskry, nie ma litości dla wątłych.   WIĘCEJ










Piotr Gruszczyński, „Ojcobójcy. Młodsi zdolniejsi w teatrze polskim”, Wydawnictwo W.A.B., Warszawa 2003.

Spór o muzykę XX wieku – odpowiedź oponentom

Wygnanie z raju
Stefan Rieger

Uderz w Katedrę, a Muzykolog, Kompozytor i Student się odezwą. Gdybym był na ich miejscu, co łacno mogło się zdarzyć, pewnie uczyniłbym podobnie. Być może w pamflecie, który wywołał taką burzę, za mało było „ja”. Teraz będzie w nadmiarze.   WIĘCEJ

Zobacz też: Temat miesiąca – Muzyka XX wieku – stracone stulecie








FELIETONY

MICHAŁ KOMAR – Dziennik z myszką

MARCIN KRÓL – Teraz Polska

JACEK PODSIADŁO – „Miał być aniołem”

do góry