Kronika religijna

Stolica Apostolska •  Kościół w Świecie •  ...i w Polsce

 

 

 

 

 

 




STOLICA APOSTOLSKA

• Rozpoczął się oficjalny dialog Kościołów katolickiego i wschodnich prawosławnych. Na zaproszenie przewodniczącego Papieskiej Rady ds. Popierania Jedności Chrześcijan kard. Waltera Kaspera do Rzymu przybyli przedstawiciele 7 starożytnych wschodnich Kościołów prawosławnych: koptyjskiego w Egipcie, Ormiańskiego Apostolskiego (z dwoma katolikatami: w Eczmiadzynie w Armenii i w Antelias w Libanie), syryjskiego, etiopskiego i erytrejskiego oraz syryjsko-malankarskiego w Indiach. Podczas spotkania (27-29 stycznia) ustalono, że na początku 2004 r. zbierze się Wspólna Międzynarodowa Komisja tych wspólnot. Uczestników spotkania przyjął Jan Paweł II.
Starożytne Kościoły wschodnie są nazywane także niechalcedońskimi, gdyż nie przyjęły postanowień Soboru Chalcedońskiego w 451 r., na którym m.in. potępiono monofizytyzm (pogląd, że w Chrystusie jest tylko jedna natura – boska, podczas gdy Kościół katolicki naucza, że istniały w Nim dwie natury: boska i ludzka, nie wymieszane, a przy tym stanowiące doskonałą jedność). Watykan od lat 70. prowadzi dialog z Kościołami wschodnimi, a w latach 1996 i 1997 podpisał deklaracje z obydwoma katolikatami Ormiańskiego Kościoła Apostolskiego, w których wyjaśniono terminologiczne nieporozumienia dotyczące natury Chrystusa.
• Przyszła konstytucja UE musi gwarantować status prawny Kościołów – takie stanowisko Watykanu przedstawił abp Renato Martino podczas konferencji poświęconej konstytucji europejskiej na Papieskim Uniwersytecie „Regina Apostolorum” (27 stycznia). Zdaniem przewodniczącego Papieskiej Rady „Iustitia et Pax”, „doceniając wkład Kościołów w dobro wspólne, Unia będzie mogła nawiązać z nimi dialog, który sprzyjać będzie jej rozwojowi”, a uznanie chrześcijańskiego dziedzictwa Europy „nie oznacza zaprzeczenia zasady świeckości, lecz właściwą jej interpretację”.
• Życie człowieka nigdy nie może stawać się „przedmiotem”, gdyż od poczęcia po naturalną śmierć byt ludzki jest podmiotem nienaruszalnych praw – powiedział Jan Paweł II przed modlitwą Anioł Pański (2 lutego; we Włoszech obchodzi się wtedy Dzień Życia). Papież wyraził też współczucie rodzinom ofiar katastrofy promu kosmicznego „Columbia” i zapewnił o modlitwie w ich intencji.
n Wołanie Salomona o dar mądrości z 9. rozdziału Księgi Mądrości było tematem papieskiej katechezy podczas audiencji ogólnej (29 stycznia). Jan Paweł II wyjaśnił, że Biblia, mówiąc o mądrości Bożej, nie ma na myśli wiedzy, umiejętności rozstrzygania spraw czy pokonywania trudności. Mądrość Boża, z którą mamy współpracować, jest „zdolnością wnikania w głęboki sens istnienia, życia i historii, wychodząc poza powierzchnię spraw i wydarzeń, aby odkryć ich ostateczne znaczenie, ustanowione przez Boga”.
• Ekskomunika nałożona na siedem kobiet, które w czerwcu ub.r. przyjęły „święcenia kapłańskie”, nie zostanie cofnięta – ogłosiło watykańskie Biuro Prasowe (27 stycznia). Ekskomunikę nałożono w sierpniu ub.r., ponieważ kobiety nie uznały nieważności „święceń” (udzielił ich biskup-schizmatyk) i nie okazały skruchy.
• W chwili zamykania tego numeru „TP” w Watykanie odbywa się prezentacja nowego dokumentu na temat New Age, przygotowanego przez dwie Papieskie Rady: ds. Kultury i ds. Dialogu Międzyreligijnego.
















KOŚCIÓŁ W ŚWIECIE

• „Rozwijania politycznego dialogu z Watykanem” życzył sobie prezydent Putin, witając nowego nuncjusza apostolskiego w Rosji. Abp Antonio Mennini przybył na Kreml, by złożyć listy uwierzytelniające. 
n Komisja władz USA ds. Przestrzegania Wolności Religijnej w Świecie jest zaniepokojona brakiem swobody wyznania w Rosji. Podczas tygodniowego pobytu w tym kraju Amerykanie poruszali sprawę wydaleń z tego kraju duchownych katolickich i protestanckich. Zdaniem przewodniczącej Komisji Felice Gaer, ekspertki ds. praw człowieka przy Amerykańskim Komitecie Żydowskim, liczba tych incydentów jest na tyle duża, że trudno mówić o przypadku. Komisja co roku sporządza raport o poszanowaniu swobód religijnych na świecie. Na jego podstawie Biały Dom ustala politykę wobec poszczególnych krajów tak, by zapewnić ich obywatelom wolność wyznania.
• W wieku 90 lat zmarł w Niemczech Werenfried van Straaten, założyciel organizacji „Kirche in Not/Ostpriesterhilfe” („Kościół w Potrzebie/ Pomoc Księżom na Wschodzie”). W połowie stycznia norbertanin uroczyście obchodził urodziny. Listy gratulacyjne przesłali mu wtedy m. in. prezydent Niemiec Johannes Rau, nuncjusz w Niemczech abp Giovanni Lajolo oraz przewodniczący Komisji Europejskiej Romano Prodi. „Kirche in Not” jest międzynarodową organizacją pomocy, działającą na prawie papieskim. Powstała w 1947 r., jej główna siedziba mieści się w Königstein, a sekcje działają w 16 krajach. Finansuje przede wszystkim edukację duchownych, druk Biblii i książek religijnych, chrześcijańskie media, budowę i remonty kościelnych placówek oświatowych – do tej pory pomoc trafiła do 144 krajów. „Kirche in Not” rozdysponowuje ok. 70 mln dol. rocznie.
• Przewodniczący Konwentu Europejskiego jest przeciwny odniesieniu do Boga w preambule przyszłej konstytucji UE. Valery Giscard d’Estaing powiedział w wywiadzie dla tygodnika „Die Zeit”, że Europejczycy żyją w zupełnie świeckim systemie politycznym, więc religia nie odgrywa żadnej roli, a invocatio Dei nie jest potrzebne.
• Policja grecka rozpoczęła oblężenie prawosławnego klasztoru Esfigmenou na Świętej Górze Athos. Wcześniej policjanci próbowali usunąć z niego 117 mnichów – akcję przeprowadzali na prośbę patriarchy Bartłomieja I z Konstantynopola, któremu podlega „republika mnichów” na Athos. Pod koniec ub.r. honorowy zwierzchnik światowego prawosławia zażądał, aby mnisi wymieniali w modlitwach imię patriarchy, czego mieszkańcy Esfigmenou nie czynią od 40 lat – nazywani zelotami, czyli gorliwymi, uważają patriarchów za heretyków, odkąd ci utrzymują kontakty ekumeniczne z katolikami i protestantami. Otoczeni mnisi zapowiedzieli, że będą się bronić: nad wieżą klasztoru powiewa transparent z napisem „Prawosławie albo śmierć!”. Władze greckie odcięły im prąd, wodę i dostawy żywności.








  







...I W POLSCE



• W święto Ofiarowania Pańskiego Kościół obchodził Dzień Życia Konsekrowanego. Liczba osób konsekrowanych w Polsce nie maleje i wynosi prawie 40 tys. – zmienia się jedynie ich „mapa”: spada liczebność zgromadzeń działających w Polsce od lat, za to powstało kilkadziesiąt nowych.
• Biskupi z zadowoleniem przyjęli deklarację rządu do traktatu akcesyjnego z UE, dotyczącą nienaruszalności polskiego ustawodawstwa w sprawie ochrony życia i rodziny. Deklaracja przyjęta po konsultacjach z Kościołem stwierdza: „Rząd RP rozumie, że żadne postanowienia traktatu o UE, ustanawiającego wspólnoty europejskie, a także postanowienia traktatów modyfikujących lub uzupełniających te traktaty nie przeszkadzają RP w regulowaniu spraw o znaczeniu moralnym oraz odnoszących się do ochrony życia ludzkiego”.
• Biskupi polscy są przeciwni wojnie prewencyjnej z Irakiem – oświadczył 31 stycznia rzecznik Konferencji Episkopatu o. Adam Schulz.
• Abp Józef Życiński skrytykował działalność Stowarzyszenia Kultury Chrześcijańskiej im. Piotra Skargi. Podczas Mszy odprawianej w Dzień Życia Konsekrowanego metropolita lubelski przypomniał, że niedawno osoby zakonne i rodziny w Polsce otrzymały listy od Stowarzyszenia z apelem o wpłaty na rzecz krucjaty dla ratowania kraju. Arcybiskup zwrócił uwagę, że w ostatni piątek ukazało się w „Rzeczpospolitej” całokolumnowe ogłoszenie, wykupione przez Stowarzyszenie, pod hasłem: „Przystąpienie do Unii Europejskiej: deska ratunku czy pocałunek śmierci dla chrześcijańskiej Polski?” i że broszury pod takim tytułem otrzymują też księża. „Zabrać ostatni grosz ubogim emerytkom, by potem występować w roli ekspertów od UE, straszyć i grozić – to głęboko niemoralne” – podkreślił metropolita.
• Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji otrzymała odpowiedź na skierowane do Episkopatu pismo w sprawie TV Trwam, tworzonej przez o. Tadeusza Rydzyka. List Prymasa Polski zawiera fragment: „Tylko z prasy dowiedzieliśmy się, że Fundacja Lux Veritatis i program telewizyjny »Trwam« ma koneksje z instytucjami kościelnymi. Nie znamy okoliczności powstania takiego medium, stąd też nie możemy wypowiadać się na ten temat”. Rzeczniczka Rady wyjaśniła, że list kardynała „to głos bardzo ważny, ale ze względów formalnych nie może mieć decydującego wpływu na przebieg procesu koncesyjnego”.
• Prymas Polski kard. Józef Glemp obchodził 20. rocznicę mianowania kardynałem. Uroczystości otworzyła Msza odprawiona 2 lutego w warszawskiej archikatedrze. Odbyły się też dwa koncerty: w Teatrze Muzycznym Roma, gdzie wystąpił Zespół Pieśni i Tańca Mazowsze oraz „koncert dla ubogich” w Galerii Jana Pawła II.












Śląsk dla Tanzanii

Pod koniec stycznia do Tanzanii trafił dar Archidiecezji Katowickiej: dziesięć kontenerów, a w nich – 20 ton mąki. „Myślałem, że to będzie jeden kontener, ale jak dowiedziałem się, że dziesięć...” – śmieje się pochodzący z Kobióra ks. Gabriel Kamieński, salwatorianin pracujący w tym wschodnioafrykańskim kraju.


Z projektem „Żywność dla głodującej Afryki” wystąpił metropolita katowicki abp Damian Zimoń, a inicjatywę wsparł w sierpniu na krakowskich Błoniach Jan Paweł II. Archidiecezja, dzięki ofiarności wiernych (zebrano 450 tys. zł), kupiła zboże, zleciła przemielenie i zorganizowała transport mąki do Afryki – na Madagaskar i do Tanzanii.
Dlaczego akurat do Tanzanii, skoro jest wiele krajów afrykańskich w trudniejszej sytuacji? Trzeba pamiętać, że przesłanie żywności do Afryki nie jest wcale łatwe. Wymagane są liczne dokumenty, w poszczególnych krajach istnieją różne przepisy odnośnie przyjmowania żywności. W wiele miejsc pomoc nie może dotrzeć także w wyniku trudności komunikacyjnych: brakuje dróg, a transport jest kosztowny. Przesłanie tak dużego ładunku przez jedną diecezję jest wielkim wysiłkiem logistycznym. Szukano zatem zarówno taniego transportu (najtańsze okazało się dostarczenie mąki drogą morską), jak i sprawnej dystrybucji (zapewniali ją polscy misjonarze).
Czy mąka była potrzebna? Kard. Polikarp Pengo, arcybiskup Dar es-Salaam odpowiada: „Zdecydowanie tak! Nasz kraj potrzebuje żywności i cieszę się, że taka pomoc nadeszła właśnie z Polski”. Kardynał ceni polskich misjonarzy, sam odwiedzał kilkakrotnie nasz kraj. Z kolei sekretarz lokalnej Caritas pokazuje mapę Tanzanii: ponad połowa z 30 diecezji cierpi na stały brak żywności, inne potrzebują doraźnej pomocy, na północy w trzech diecezjach znajdują się obozy uchodźców – ofiar wojen w Rwandzie, Burundi i Ugandzie. Tam sytuacja jest szczególnie dramatyczna.
Do kogo dotrze mąka? Za pośrednictwem struktur diecezjalnych Caritas trafi do wszystkich diecezji, a następnie stacji misyjnych i parafii. Chociaż dystrybucją zajmą się instytucje kościelne, to odbiorcami będą wszyscy potrzebujący, bez względu na religię. Wielkim problemem kraju jest epidemia AIDS; w związku z wysoką śmiertelnością jest wiele sierot. Pomoc ze Śląska ma trafić właśnie do sierocińców oraz do wspomnianych obozów dla uchodźców. Miejscowa Caritas zamierza też wspomóc szpitale, szkoły, internaty i ośrodki wychowawcze. Sposób rozprowadzenia mąki będzie dokładnie przedstawiony w sprawozdaniu Caritas.
Co dalej? „Wyobraźnia miłosierdzia”, o której w zeszłym roku w Krakowie mówił Papież, jest poszukiwaniem różnych możliwości niesienia pomocy, także krajom misyjnym. Nuncjusz w Tanzanii wspominał o lekarstwach, szkołach... Oczy Afryki są skierowane również na Polskę. Może śląska akcja pobudzi „wyobraźnię miłosierdzia”?

Ks. Jan Górski z Tanzanii






Deklaracja Częstochowska

Założona na początku lat 90. Akademia Polonijna w Częstochowie nie ukrywa swej chrześcijańskiej misji, łącząc ją z nowoczesnymi formami kształcenia i otwarciem na integrację europejską. 27 stycznia w jej murach odbyła się sesja „Chrześcijanie a europejskie prawo konstytucyjne”, której uczestnicy przyjęli „Deklarację Częstochowską”.

Spotkanie było – jak mówi rektor Akademii, ks. prof. Andrzej Kryński – odpowiedzią na wydany w grudniu 2002 r. „Manifest Barceloński”, w którym przedstawiciele środowisk chrześcijańskich „wezwali (...) do działań mających między innymi na celu zaprezentowanie szerokiej opinii publicznej stanowiska ludzi nauki należących do wspólnoty chrześcijańskiej wobec tworzącej się Konstytucji Europejskiej”. W Barcelonie założono też „Konwent Chrześcijan dla Europy”, który tworzy 150 osób z krajów członkowskich i kandydujących do UE. Polskę reprezentują ks. prof. Kryński, socjolog Kazimierz Korab, Maciej Srebro (b. minister transportu) oraz Alicja Żelichowska z Centrum im. Mirosława Dzielskiego.
Na częstochowską sesję, współorganizowaną przez Chrześcijańską Akademię Teologiczną, przyjechali m. in.: b. marszałek Senatu Alicja Grześkowiak, b. premier Jerzy Buzek, przewodniczący Trybunału Konstytucyjnego Marek Safjan, senator i delegat do Konwentu Europejskiego Edmund Wittbrodt oraz Rzecznik Praw Obywatelskich Andrzej Zoll. ChAT reprezentował jej prorektor, ks. prof. Marian Bendza. Wymiar ekumeniczny podkreślała obecność prawosławnego arcybiskupa wrocławsko-szczecińskiego Jeremiasza oraz biskupów Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego Jana Szarka i Tadeusza Szurmana. 
Wspominając o ochronie życia, uczestnicy sesji wskazywali na nadrzędną przy stanowieniu unijnego prawa zasadę pomocniczości. Zasada ta może też zapobiec nadmiernej centralizacji czy biurokratyzacji Unii Europejskiej oraz być gwarantem zachowania narodowej tożsamości. W punkcie 4. Deklaracji czytamy: „Przestrzeganie tej zasady służyć też będzie zabezpieczeniu przed uniformizacją tradycji i wartości kulturalnych poszczególnych społeczności regionalnych i narodów, a różnorodność ta stanowi przecież o bogactwie kultury ogólno-europejskiej”.
Abp Jeremiasz mówił, że trzeba wyciągnąć lekcję z sytuacji, gdy chrześcijanie zawiedli i nieunikniony stał się wybuch rewolucji francuskiej czy październikowej. Z drugiej strony należy pamiętać, że Rewolucja Francuska to nie tylko Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela, lecz także terror. Dlatego w punkcie 2. Deklaracji napisano: „W preambule do Konstytucji Europejskiej winna się znaleźć deklaracja wyrażająca prawdę, iż chrześcijaństwo stanowi istotny element dziedzictwa duchowego Europy. Pragniemy się opowiedzieć za neutralnością światopoglądową organów UE, co jednak nie może być traktowane jako neutralność aksjologiczna, a tym bardziej obojętność lub wrogość wobec wartości religijnych”. Unia powinna zagwarantować nie tylko wolność sumienia i religii, ale także autonomię i charakter publiczno-prawny Kościołów chrześcijańskich i innych związków wyznaniowych (pkt 3).
Uczestnicy sesji zwracali uwagę, że fałszywie rozumiana tolerancja prowadzi czasem do ustanawiania sprzecznych z nauczaniem chrześcijańskim regulacji prawnych, stąd punkt 5. Deklaracji: „Zdecydowanie występujemy przeciwko takim regulacjom prawnym, które zrównywałyby związek dwóch osób tej samej płci z małżeństwem (...) Pragniemy też raz jeszcze podkreślić, że regulacje dotyczące takich kwestii nie mogą wchodzić w zakres kompetencji organów Unii”.
Wreszcie punkt 6. podkreśla zasadę solidarności nie tylko w ramach Unii, lecz obejmującą „wszystkich wymagających pomocy, aby usunąć rażące nierówności i krzywdy niejednokrotnie wynikające z polityki gospodarczej Unii wobec krajów zacofanych i słabszych ekonomicznie”. Abp Jeremiasz apelował, aby po wejściu do UE pomagać krajom za Bugiem. Już jako członkowie „klubu najbogatszych” powinniśmy pamiętać, że dwie trzecie ludności świata żyje w gorszych warunkach niż statystyczny Polak.


 
Jerzy Brzozowski






Chirac: preambuła bez Boga

Mimo wielu zakulisowych spotkań i wysiłków chadeków, wydaje się, że nie ma szans na umieszczenie invocatio Dei w preambule przyszłej konstytucji europejskiej. Zdeklarowanym przeciwnikiem zapisu jest prezydent Francji.

„Od 1950 r. w żadnej z umów europejskich nie było odwołania do Boga albo religii, poza tym jako reprezentant państwa świeckiego jestem przeciw fragmentowi dotyczącemu religii” – oświadczył ostatnio Jacques Chirac w rozmowie z dziennikarzami po paryskim spotkaniu z kanclerzem Niemiec Gerhardem Schröderem. Wypowiedź Chiraca ucieszyła szefa belgijskiej dyplomacji Louisa Michela: „I ja jestem zdecydowanie przeciw. W żadnym wypadku nie możemy zaakceptować takiego tekstu”.
Niedawno do Konwentu Europejskiego, pracującego nad projektem konstytucji, wpłynęła propozycja fragmentu preambuły, zawierająca odwołanie do Boga. Przewodniczący delegacji chadeków w Konwencie Elmar Brok z Europejskiej Partii Ludowej wraz ze swoim zastępcą, byłym premierem Irlandii, Johnem Brutonem, deputowanym do Parlamentu Europejskiego Joachimem Würmelingiem z Bawarii, senatorem Edmundem Wittbrodtem z Polski i kilkunastoma innymi osobami oparł tę propozycję o zapis z polskiej konstytucji. Tekst brzmi: „Wartości Unii włączają wartości tych, którzy wierzą w Boga jako źródło prawdy, sprawiedliwości, dobra i piękna, jak też tych, którzy nie podzielają tej wiary, ale szanują uniwersalne wartości, wywodząc je z innych źródeł”.
Brokowi i Würmelingowi zarzucano w kuluarach, że ich pomysł może podzielić Konwent. Ostry protest złożył w Londynie Keith Porteous-Wood, sekretarz generalny „Narodowego Towarzystwa Świeckiego” („National Secular Society”) z Wielkiej Brytanii. Niemiecki rzecznik Konwentu, dyplomata Nikolaus Meyer-
-Landrut unika komentarzy: „To wszystko jest skomplikowane, zbyt delikatne”. Z kolei „Zieloni” z Parlamentu Europejskiego, zadowoleni z oświadczenia Chiraca, ironizują: „Ależ Bóg miał pecha”.

Jürgen Wahl z Bonn
przeł. MZ














 

 

 


 

 



 

 

 



 

 

 

 

 


 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 



 

Nr 6 (2796), 9 lutego 2003

do góry

 

© 2000 Tygodnik Powszechny
Szczegółowe informacje o Redakcji; e-mail: redakcja@tygodnik.com.pl