Tygodnik Powszechny Online

Nr 4 (2794), 26 stycznia 2003

W 50 lat po procesie Kurii krakowskiej

Czasami mocni, czasami słabi
z ks. CZESŁAWEM SKOWRONEM
rozmawia Jan Strzałka

„To miało być preludium do totalnej walki z Kościołem, do rozpędzenia Episkopatu, pozbycia się prymasa Wyszyńskiego, skompromitowania opornego duchowieństwa przez przedstawianie nas jako paserów i alkoholików, czemu służyły dolary i kilka butelek znalezionych w mieszkaniach księży.

Dla niektórych proces był i pozostaje traumą, szczególnie dla skazanych na śmierć. Do tego dochodziły później wyrzuty sumienia, bo wielu nie wytrzymało tortur fizycznych i psychicznych, więc sypali. Duchowni bywają tacy jak wszyscy członkowie społeczeństwa: czasami mocni, czasami słabi”. WIĘCEJ

Historia procesu Kurii krakowskiej

„Przestępcy w sutannach”

Blizna
Ks. Adam Boniecki

Nam, którzy pamiętamy krakowski proces, książka Wojciecha Czuchnowskiego pomaga lepiej zdać sobie sprawę z koszmaru tamtego czasu. Wtedy zacierało go normalne życie – dla mnie codzienność maturalnej klasy, emocje wyboru dalszej drogi itd. Historia tego jednego wydarzenia, wypreparowanego
z innych i podanego na dwustu trzynastu stronicach druku, daje poczucie ogromnej ulgi – to już tylko przeszłość – i zarazem budzi zdziwienie: to myśmy przez to wszystko przeszli? WIĘCEJ

WOJCIECH CZUCHNOWSKI
„BLIZNA. PROCES KURII KRAKOWSKIEJ 1953”.
Wydawnictwo Znak, Kraków 2003.

Szum wokół Rywin-gate zaczyna przypominać historię „talibów w Klewkach”

W oparach absurdu
Tomasz Potkaj

W tej sprawie od początku jasne były tylko dwie kwestie: że chodziło o 17,5 miliona dolarów i że Lew Rywin jest po imieniu z Adamem, Leszkiem, Robertem i Andrzejem. WIĘCEJ

Posłaniec – kim jest bohater największej afery w historii Trzeciej RP?

Zobacz też:

„Taśmy Michnika” – Krzsztof Kozłowski
„TP” nr 1/2003

Wojna, nienawiść, fundamentalizm

Daleki odgłos werbli
Halina Bortnowska

Liczyć, że zwycięstwo nad Husajnem wyeliminuje terroryzm, to tak, jakby liczyć, że na miejsce jednego dealera narkotykowego nie znajdzie się natychmiast kilku. WIĘCEJ

W numerze też: EDWARD LUTTWAK o strategii spodziewanej interwencji w Iraku

Kościół katolicki w Polsce po raz szósty
obchodził dzień religii żydowskiej

Dzień przezwyciężania judaizmu?
STANISŁAW KRAJEWSKI

Uczestniczyłem w obchodach szóstego Dnia Judaizmu w Kościele katolickim w Polsce. Spotkania i modlitwy, zorganizowane w godny uznania sposób w Białymstoku i w Tykocinie przez miejscową Kurię Metropolitalną, z udziałem władz miasta i województwa, byłyby dalszym napawającym otuchą krokiem w stronę budowania wzajemnego szacunku – gdyby nie pewien zgrzyt. WIĘCEJ

Święto niedokończonej rewolucji
MICHAŁ OKOŃSKI

W synagodze w Tykocinie do jednego z żydowskich uczestników obchodów Dnia Judaizmu podeszły zakonnice. Podekscytowane pierwszą w życiu wizytą w żydowskim domu modlitwy, zasypały go pytaniami o religijne zwyczaje judaizmu. „Gdzie siadał Chrystus, gdy nauczał w synagodze?” – chciała dowiedzieć się jedna z sióstr. Takie wydarzenia, choć z pozoru anegdotyczne, dają najlepszą odpowiedź sceptykom, wątpiącym w sens tego kościelnego święta. WIĘCEJ

WIARA

Trwa Tydzień Modlitw o Jedność Chrześcijan

Gliniane naczynia
Artur Sporniak

Ostatnie miesiące nie były szczęśliwe dla ekumenizmu. Dialog Kościoła katolickiego z rosyjskim prawosławiem został zamrożony. Na relacjach z Kościołami protestanckimi cieniem w dalszym ciągu kładzie się ogłoszona
w 2000 r. watykańska deklaracja „Dominus Iesus”. Kłopoty wewnętrzne przeżywa Światowa Rada Kościołów. Anglikanie coraz bardziej oddalają się od katolików. Jedynym znaczącym osiągnięciem roku 2002 była podpisana przez Jana Pawła II i honorowego zwierzchnika prawosławia Bartłomieja I wspólna deklaracja w sprawie ochrony stworzenia. WIĘCEJ

Zobacz też:

„Dominus Iesus: czy jest zbawienie poza Kościołem?”
„Kontrapunkt” nr 5/2000

Jak pisać o Kościele?

„Cokolwiek czynisz – patrz końca”
Ks. Marek Łuczak

Jeśli jedną z funkcji mediów jest „patrzenie na ręce” wszystkim, to trudno wymagać, by dziennikarze przymykali oczy na niektórych. Kościół jest nie tylko widzem, ale też aktorem życia społecznego: przez sam fakt istnienia skazuje się na medialną kontrolę. WIĘCEJ

O Kościele w PRL i manipulowaniu faktami

Irytację zastępuje gorycz
Stanisław Rodziński

Ile lat ma dyrektor katolickiego radia, który uważa, że prześladowania Kościoła są dziś większe niż w czasach stalinowskich? Jeżeli piętnaście – można mu zaproponować korepetycje z historii, jeżeli więcej – mamy do czynienia z rozminięciem się z prawdą. WIĘCEJ

Zobacz też:

„Wolność i odpowiedzialność w Kościele” – Ks. Adam Boniecki
„TP” nr 3/2003

Nowy dokument Kongregacji Nauki Wiary

Przestroga
Ks. Adam Boniecki

„Noty doktrynalne” Kongregacji Nauki Wiary służą wyartykułowaniu i uporządkowaniu znanej i głoszonej wcześniej doktryny Kościoła w jakiejś szczegółowej kwestii. Charakter ich jest, można rzec, dydaktyczny. Najnowsza nota precyzuje zasady, którymi katolicy powinni się kierować w działalności politycznej i społecznej. WIĘCEJ

KRAJ I ŚWIAT

Mało nauki za duże pieniądze – jaki jest poziom nauczania w polskich uczelniach

Polskie grzechy wyższe
Krzysztof Pawłowski

Szkolnictwo wyższe w Polsce ma dwie słabości. Pierwszą jest utrzymywanie przez budżet uczelni publicznych, w których nauka jest bezpłatna. Drugą: tolerowanie obecnej formy studiów zaocznych. Można się ich pozbyć tylko w jeden sposób – usuwając z konstytucji zapis o nieodpłatnym szkolnictwie wyższym. WIĘCEJ

58 lat temu wyzwolono obóz koncentracyjny w Oświęcimiu.
Dwa wspomnienia: polskie i żydowskie

Księżna i Mengele
Krystyna Heska-Kwaśniewicz

Tradycja rodzinna przekazała takie oto wspomnienie: kiedy przed 1939 rokiem do Lwowa, do słynnego polskiego antropologa profesora Jana Czekanowskiego przyjechał niejaki Josef Mengele, wówczas absolwent filozofii i medycyny uniwersytetu w Monachium, polski uczony polecił oprowadzić Niemca po mieście swej asystentce, Martynie Puzyninie. Traf chciał, że oboje spotkali się wkrótce potem – w obozie koncentracyjnym w Oświęcimiu. WIĘCEJ

„Przeżyłem, bo byłem poetą”
Iwona Hałgas

Drżącymi rękami przeszukuje biurko, teczki ze szpargałami. Od tego chce zacząć, to dla niego najważniejszy dokument: tak mówi o kawałku gazety, z którym nie rozstaje się od lat. „The Manchester Guardian” z 15 maja 1945 r. pisał: „Jednym z więźniów znalezionych w Buchenwaldzie jest młody chłopak z Łodzi o nazwisku Abraham Cykiert”. WIĘCEJ

Auschwitz-Birkenau

O co będziemy się spierać na początku XXI wieku

Wojny patentowe
Wojciech Stanisławski

Rzadko zdajemy sobie sprawę, jak istotną rolę odgrywają w naszym życiu społecznym kwestie własności intelektualnej i jak wiele dziedzin życia reguluje prawo patentowe. W polskich mediach sprawy te oglądają światło dzienne zazwyczaj wtedy, gdy na uczelniach wybuchają spory o plagiat. Są to jednak skandale sytej prowincji – na świecie problemy są o wiele poważniejsze, a stawka dużo wyższa. WIĘCEJ

USA: spór o strategię spodziewanej interwencji w Iraku

Ciężka tradycja kontra lekki plan
Edward N. Luttwak z Waszyngtonu

Prezydent Bush powtarza, że nie podjął jeszcze decyzji w sprawie Iraku i możemy mu wierzyć – może ją przecież podjąć ledwie parę godzin przed rozpoczęciem nalotów. Została jednak właśnie rozstrzygnięta inna wielka dyskusja, która od ponad roku krępowała ruchy Waszyngtonu: nie „czy” interweniować, lecz „w jaki sposób”. WIĘCEJ

Wieczny ogień
Stanisław Lem

Z przykrością stwierdzam, że jakiekolwiek pismo u nas się otworzy, nic prócz afery Rywina nie można znaleźć – wielkie fotografie, cygaro i tak dalej. Taka koncentracja na krajowych śmieciach powoduje, że traci się miejsce potrzebne na szpaltach na problemy znacznie ważniejsze, światowe.

KULTURA

Tomasz Ciecierski w krakowskiej
galerii Zderzak

Malowanie o malarstwie
Bogusław Deptuła

Paleta malarska, 1974 r.

Obrazy jak malarskie traktaty – ale prawie bez słów – to temat dwóch ostatnich, nieodległych w czasie wystaw znakomitego malarza Tomasza Ciecierskiego.
O warszawskiej, która odbyła się w listopadzie, nie zdążyłem napisać, choć w pełni na to zasługiwała. Na szczęście krakowska prezentacja jest tamtej kontynuacją i rozwinięciem. WIĘCEJ

Tomasz Ciecierski „Obrazy i brudnopisy 1971– 2002”; 12 grudnia 2002 – 11 lutego 2003; Galeria Zderzak, Kraków.

Obsypany nagrodami film Almodóvara już w polskich kinach

Rozmowa
Anita Piotrowska

„Porozmawiaj z nią” to opowiedziana rwanym rytmem, a jednak pod względem emocjonalnym zaskakująco płynna pochwała życia, najdojrzalsze z dotychczasowych dzieł Pedro Almodóvara. WIĘCEJ

„POROZMAWIAJ Z NIĄ” (Hable con ella). Scen. i reż.: Pedro Almodóvar, zdj.: Javier Aguirresarobe, muz.: Alberto Iglesias, wyst.: Javier Cámara, Dario Grandinetti, Rosario Flores, Leonor Watling, Geraldine Chaplin, Paz Vega i inni. Hiszpania 2002. Dystrybucja: Gutek Film.

Spory – polemiki: w obronie muzyki XX stulecia

Każdemu jego, czyli Stefan Rieger na cały wiek stracony
Andrzej Chłopecki

Jakiż może być sens udowadniania komuś, kto na sam widok astrachańskiego kawioru dostaje torsji, że jego fizjonomiczny ustrój mylne ma rozeznanie? Sens jest żaden, a recepta jedna: unikać kawioru, żyć zdrowo i szczęśliwie. Można dać też radę taką, by osobnicznych alergii nie traktował jako normy gatunku ludzkiego, lecz ich – względem normy – anomalię. WIĘCEJ

Zobacz też:

„Stracone stulecie, zdradzona muzyka” – Stefan Rieger
„TP” nr 1/2003

Jak podróżują harpie i fauny?
Joanna Roszak

Wyruszyły ze Lwowa, wędrują przez Sopot, Książ, Olsztyn, Stalową Wolę i Warszawę. Kolejną stacją w ich podróży jest Poznań i tutejszy Zamek Cesarski.
Na ekspozycję prac Jacka Malczewskiego z Lwowskiej Galerii Sztuki – bo o niej mowa – składa się pięćdziesiąt obrazów, a także gwasze i akwarele. WIĘCEJ

Wystawa „Jacek Malczewski w zbiorach Lwowskiej Galerii Sztuki”, Centrum Kultury Zamek w Poznaniu, 16 stycznia – 16 lutego 2003 r.

FELIETONY