Tygodnik Powszechny Online

Nr 3 (2793), 19 stycznia 2003

Na marginesie wywiadu arcybiskupa Michalika

Wolność i odpowiedzialność w Kościele
Ks. Adam Boniecki

Rozmowa szefa Katolickiej Agencji Informacyjnej Marcina Przeciszewskiego z arcybiskupem Józefem Michalikiem, przedrukowana w „Gazecie Wyborczej” (11–12 stycznia), jest wydarzeniem godnym uwagi, bo nieczęsto nasi biskupi podejmują na łamach prasy tak, chciałoby się powiedzieć, spontaniczny dialog w sprawach dotyczących najbardziej delikatnych sfer życia Kościoła. WIĘCEJ

Wraca idea utworzenia partii centrum: ostatnio zgłosił ją m.in. prezydent Kwaśniewski

Zanikający środek
Ernest Skalski

W III RP nowoczesna europejska prawica
jeszcze nie rządziła. Tę nazwę zawłaszczyli

populistyczni nacjonaliści czy nacjonalistyczni populiści.

Gdybyśmy naprawdę potrzebowali silnej partii centrowej, to pewnie po tylu deklaracjach i próbach już by ona istniała. Tymczasem centrum zanika. WIĘCEJ

Media i sumienie

Nowe stulecie bezczynnych gapiów
Zygmunt Bauman

Potoki informacji mknące z telewizyjnych ekranów zalewają oczy, oślepiają. Ludziom unoszonym na falach wiadomości trudno się zatrzymać, zebrać myśli, zastanowić nad sensem tego, co przed oczyma przemknęło. Trudno dostrzec związek między jednym obrazem a drugim; następny obraz wymazuje poprzedni zanim zdołał on zakrzepnąć w pamięci. Obrazy widać, nie ich związki; biała plama tam, gdzie winny być przyczyny. Spoza widoków głodujących nędzarzy nie dostrzeże się sposobów życia zdewastowanych przez rynkową konkurencję i pozbawionych wartości przez technologię, na jaką ich nie stać i technikę, na jakiej zastosowanie brak im środków. WIĘCEJ

58 proc. księży popiera przystąpienie Polski do UE – o 25 proc. mniej niż cztery lata temu

Duchowni AD 2002
Michał Okoński

Ponad połowa (55 proc.) pochodzi ze wsi, a kolejne 20 proc. z miasteczek. Wszyscy skończyli studia – jedna trzecia nawet dwa fakultety. Tylko 5 proc. nigdy nie było za granicą, a połowa wyjeżdżała z Polski w 2002 r. Trzy czwarte zna język obcy, ponad połowa korzysta z internetu. Bardziej niż przeciętni Polacy interesują się życiem publicznym, na ogół deklarują poglądy umiarkowanie lub zdecydowanie prawicowe. Czytają przede wszystkim „Nasz Dziennik” i „Niedzielę”, słuchają – choć rzadziej niż przed czterema laty – Radia Maryja. Znacznie lepiej niż świeccy oceniają swoje warunki materialne. Polscy księża. WIĘCEJ

KRZYSZTOF KOSEŁA – Badania optymistycznie...

JAROSŁAW GOWIN – ...i pesymistycznie

WIARA

16 stycznia polski Kościół obchodzi Dzień Judaizmu

Dialog (nie) bez emocji
– z ks. arcybiskupem Stanisławem Gądeckim, przewodniczącym Rady Episkopatu ds. Dialogu Religijnego, rozmawia Agata Ławniczak

Abp Stanisław Gądecki
(ur. 1949) jest metropolitą
poznańskim, członkiem
Rady Stałej Episkopatu Polski
i przewodniczącym Rady Episkopatu
ds. Dialogu Religijnego.
Z wykształcenia biblista,
od lat zaangażowany w dialog
chrześcijańsko-żydowski,
jest m.in. konsultorem
Papieskiej Komisji
ds. Religijnych Relacji z Judaizmem.

AGATA ŁAWNICZAK: – Przed nami kolejny Dzień Judaizmu. Jak z perspektywy ponad dziesięcioletniego uczestnictwa w dialogu z judaizmem ocenia Ksiądz Arcybiskup postępy w rozmowach?
Abp STANISŁAW GĄDECKI: – Im dłużej trwa ta praca, tym bardziej dostrzegam jej sens. Na początku odnosiłem wrażenie, że chodzi o pacyfikowanie rodzących się kontrowersji i konfliktów. Teraz widzę, jak wiele jest do zrobienia na poziomie eliminowania przyczyn owych konfliktów. W jednym kraju, z podobnej historii wyrastają tak różni ludzie! Różni, a przecież winni żyć z sobą i to żyć tak, by jeden drugiemu pomagał, a nie szkodził. Dlatego widzę wielki sens i potrzebę naszego działania.
Gdy rozpoczęliśmy organizowanie Dni Judaizmu, zauważyłem radość i wdzięczność maleńkich religijnych wspólnot żydowskich, które cieszą się, że ktoś się nimi w przyjazny sposób zainteresował, że wychodzi do nich z wyciągniętą dłonią. Nie jest to jeszcze sytuacja idealna, ale mam nadzieję, że chociaż drobny krok w dobrym kierunku. WIĘCEJ

Nowa książka „biskupa od dialogu

Milczenie-pamięć-spotkanie
Ks. Andrzej Luter

„Kto spotyka Jezusa Chrystusa, spotyka judaizm” – słowa Jana Pawła II, wypowiedziane 17 listopada 1980 r. do wspólnoty żydowskiej w Moguncji, posłużyły za tytuł książki abp. Stanisława Gądeckiego. Paradoksalnie, tylko autentyczna wiara w Chrystusa pozwala chrześcijanom zrozumieć i uszanować wiarę Żydów. WIĘCEJ

Chrześcijaństwo w oczach Żydów: styczniowy numer „Znaku”

Wiara spotyka wiarę
Agnieszka Sabor

Czy dzięki chrześcijanom Żydzi mogą stać się bardziej żydowscy, a chrześcijanie dzięki Żydom – bardziej chrześcijańscy? W dialogu między religiami nie chodzi ani o kompromis, ani o odbierający tożsamość synkretyzm. Rzecz w tym, by obie religie jeszcze bardziej stawały się sobą. WIĘCEJ

Rabin Michael Schudrich dla „TP”

Program VI Dnia Judaizmu

KRAJ I ŚWIAT

95-lecie urodzin „ojca założyciela” naszego środowiska

Kwiaty dla Stanisława Stommy

W Izraelu, Niemczech i USA wzrasta popyt na polskie obywatelstwo

Kto ty jesteś? – Polak mały!
Andrzej Brzeziecki

Według nieoficjalnych danych tylko w grudniu 2002 r. do ambasady polskiej w Izraelu wpłynęło 1,5 tys. wniosków o potwierdzenie polskiego obywatelstwa. Okazuje się, że także w Stanach Zjednoczonych i Niemczech polskie obywatelstwo staje się coraz cenniejsze. WIĘCEJ

Cztery z wielu powodów, dla których prezydent powinien zawetować ustawę o biopaliwach

Rzepaku brak
Michał Zieliński

Rząd ma pomysły, a parlament posłusznie uchwala, jeden za drugim, legislacyjne potworki. Po literze A – jak abolicja, przyszła pora na literę B – jak biopaliwa. I w tym przypadku władza ustawodawcza postanowiła uszczęśliwić wybranych kosztem większości. I znowu całą nadzieję na położenie tamy nonsensowi pokładać musimy w Prezydencie RP lub w Trybunale Konstytucyjnym. WIĘCEJ

Po Kopenhadze, przed referendum

Polska mogła zostać na boku
– z komisarzem Unii Europejskiej do spraw rozszerzenia, Günterem Verheugenem, rozmawiał Marek Orzechowski

„Rząd polski musi przygotować się do skutecznego skorzystania z tego, co oferuje UE. Nie może zabraknąć odwagi, odpowiedzialności i urzędniczej sprawności.” WIĘCEJ

Czy Kraków w styczniu 1945 roku ocalił… kapitan Abwehry?

Olga prawdę ci powie
Bogumił Kurylczyk, Małgorzata Nocuń

Ze Lwowa dostaliśmy list: „Zatelefonujcie, kiedy tu przyjedziecie. Kod mojej bramy – 126. Z poważaniem »Olga« Wołogodska”. WIĘCEJ

KULTURA

Sztuka nie jest niewinna
Z Ewą Kuryluk rozmawiają Agnieszka Sabor i Jan Strzałka

Tygodnik Powszechny: – Niektórzy uważają, że sztuka współczesna, zamknięta w hermetycznym świecie galerii, nie ma nam dziś nic do przekazania.
Ewa Kuryluk: – Nigdy wcześniej artyści nie konkurowali z tak wieloma dziełami sztuki przeszłości. We współczesnym muzeum wyobraźni istnieje wszystko naraz. Jeśli w Paryżu mam dziś do wyboru wystawę sztuki Khmerów albo Azteków, niechętnie idę do galerii, gdzie wystawiają moi studenci i koledzy. Ludzie bombardowani są bodźcami wizualnymi, których nie mogą ogarnąć. Ale gdybyśmy mieli cały obraz sztuki współczesnej, z pewnością odkrylibyśmy dzieła wybitne. Kiedy van Gogh popełnił samobójstwo, a Gauguin umarł na syfilis na dalekich wyspach mórz południowych, odeszli ze świata dwaj najbardziej utalentowani artyści XIX wieku – i nie znał ich pies z kulawą nogą. Dziś także gdzieś są mało znani artyści, których kiedyś odkryjemy. WIĘCEJ

Ewa Kuryluk – malarka, autorka instalacji,eseistka. Mieszka w Paryżu i Nowym Jorku. Wydała eseje o sztuce: „Wiedeńska Apokalipsa” „Salome albo o rozkoszy”, „Hiperrealizm”, „Podróż do granic sztuki”, „Weronika i jej chusta” oraz tomiki poetyckie i napisane po angielsku powieści: „Wiek 21”, „Grand Hotel Oriental”, „Encyklopedierotyk”. Ostatnio opublikowała „Art mon amour. Szkice o sztuce”. Należy do zespołu redakcyjnego „Zeszytów Literackich”.
Założycielka „Amici di Tworki”, międzynarodowego towarzystwa artystów przeznaczających dochód z aukcji swych dzieł na rzecz szpitala psychiatrycznego w podwarszawskich Tworkach. Dzięki „Amici” pacjenci wystawiają swoje obrazy w zagranicznych galeriach.

Od 20 stycznia do 2 marca br. warszawska Zachęta przedstawia retrospektywę prac artystki „Air People”, obejmującą obrazy, instalacje, fotografie.

Sztuka, czyli miłość

Ewa Kuryluk,
„Art mon amour”,
Wydawnictwo Sic!,
Warszawa 2002 cena 35 zł.

„Pianista” za oceanem: w drodze po Oscara?

„Symfonia przetrwania”
Joanna Petry Mroczkowska z Waszyngtonu

Odkąd „Pianista” kilka dni temu wszedł na ekrany kin amerykańskich, mnożą się recenzje. Krytycy przyjęli film entuzjastycznie. WIĘCEJ

Zobacz też:

„Apokalipsa według pianisty” – Anita Piotrowska
„TP” nr 37/2002

Filmy spoza Hollywoodu

Kino z pazurem
Anita Piotrowska

„Nowe Horyzonty” – przegląd filmów zorganizowany w kilku miastach przez Romana Gutka – to obrazy, które nie dają się lekko przełknąć. Gutek nie szukał modnych nazwisk i głośnych tytułów. Postawił na kino najnowsze, ale drwiące z naszych przyzwyczajeń i oczekiwań. WIĘCEJ

„Burza” Warlikowskiego: pytania o dzisiejszą wartość dobra i ludzkie poczucie winy

Zmierzch bogów
Piotr Gruszczyński

Finał spektaklu: uczta u Prospera

Największą tajemnicą teatru Krzysztofa Warlikowskiego jest ambiwalencja dobra i zła. Zło jest piękne i wyrafinowane. Dobro nieatrakcyjne, co więcej, nawet kiedy zwycięża, zwykle jest już za późno. Te zwycięstwa są potrzebne tylko nielicznym. WIĘCEJ

William Shakespeare, „Burza”, przełożył: Stanisław Barańczak, reż.: Krzysztof Warlikowski, scenogr.: Małgorzata Szczęśniak, muz.: Paweł Mykietyn, światło: Felice Ross, Teatr Rozmaitości, Warszawa, premiera: 4 stycznia 2003.

Dwie inscenizacje dramatów Tadeusza Słobodzianka

Do poprawki
Łukasz Drewniak

Co zostaje w pamięci z dwóch Słobodziankowych premier? Leon Charewicz (Prysypkin), Ryszard Jasiński (Prorok), Zbigniew Ruciński (Bonifaciuk), Małgorzata Zawadzka (Olga), Sonia Bohosiewicz (Niurka), Leszek Piskorz (Ignaciuk), Andrzej Hudziak (Wowa), Zbigniew Kaleta (Kosma), Magda Jarosz (Chimka). Role, kreacje, epizody. Ludzie ogłupiali z biedy i cierpienia, tłum, stado, bydło, którym łatwo manipulować, który pragnie dać się oszukać.
Może Słobodzianek zdradził swój świat, ale na pewny nie zdradzili go bohaterowie, których napisał. WIĘCEJ

Tadeusz Słobodzianek, „Car Mikołaj”, reż.: Remigiusz Brzyk, dekoracje: Mikołaj Malesza, kostiumy: Maria Balcerek, muzyka: Marcin Mirowski, warsztat wokalny: Jan Bernad, Monika Mamińska. Stary Teatr w Krakowie, premiera: 28 grudnia 2002.
Tadeusz Słobodzianek, „Sen Pluskwy, czyli Towarzysz Chrystus, feerycznej komedii w IX obrazach ciąg dalszy”, reż.: Ondrej Spisak, scenogr.: Halina Zalewska, muz.: Andrzej Głowiński. Teatr Wybrzeże w Gdańsku, premiera: 6 stycznia 2003.

Inauguracja Roku Jubileuszowego Krzysztofa Pendereckiego

Kto to jest klasyk?
Tomasz Cyz

Piątego stycznia w rodzinnej Dębicy („Agnus Dei” z „Polskiego Requiem” i „Eroica” Beethovena), trzy dni później w warszawskiej Filharmonii Narodowej; tak Krzysztof Penderecki rozpoczął świętowanie swoich 70. urodzin (dokładna ich data: 23 listopada) oraz jubileuszu 50-lecia pracy artystycznej. WIĘCEJ