Punkty zwrotne naszej historii:


966 – książę Mieszko jednoczy plemiona słowiańskie i przyjmuje chrzest z Zachodu; rodzi się jednolite państwo, wchodzące cywilizacyjnie w skład Europy Zachodniej; sąsiednia Ruś przyjmuje chrzest już z Bizancjum.
1000 – Polska uzyskuje samodzielną administrację kościelną, w ówczesnej Europie osiągnięcie o znaczeniu politycznym; sąsiedni Czesi otrzymają ją dopiero kilkaset lat później. Pozycję Polski umacnia postać św. Wojciecha, apostoła i męczennika. 
1025 – koronacja Bolesława Chrobrego; choć tylko kilku spośród kilkudziesięciu późniejszych piastowskich książąt będzie królami, Polska awansuje do rangi królestwa, czego przypieczętowaniem (po rozbiciu dzielnicowym 1138–1320; w jego wyniku tracimy kilka prowincji na rzecz Niemiec) jest panowanie ostatnich Piastów: królów Władysława Łokietka i Kazimierza Wielkiego.
1364 – w Krakowie powstaje uniwersytet, drugi (po Pradze) w Europie Środkowej; pierwszy uniwersytet w Niemczech (w Heidelbergu) powstanie 22 lata później.
1385 – Królestwo Polskie i Wielkie Księstwo Litewskie zawierają unię w Krewie; Litwin Jagiełło zostaje mężem królowej Jadwigi i królem Polski; granice federacyjnego państwa sięgają prawie pod Moskwę. Sojusz polsko-litewski potwierdza unia w Lublinie (1572); fatalnie na dalszej historii wielonarodowej Rzeczypospolitej zaciąży w XVII w., ale ze skutkami sięgającymi aż po wiek XX, fakt, że federacja nie została poszerzona o trzeci człon: Ruś. 
1410 – pod Grunwaldem wojska polsko-litewsko-ruskie łamią potęgę Zakonu Krzyżackiego; w 1525 r. Zakon zostaje zlikwidowany, a jego ziemie poddane Rzeczpospolitej.
1581 – Stefan Batory walczy z Rosją pod Pskowem; rosnąca w siłę Moskwa rozpoczyna „marsz na Zachód”, odbierając kolejne ziemie Rzeczypospolitej; w XVII w. nieustanne wojny ze Szwecją, Turcją, Rosją i powstania kozackie osłabiają kraj.
1683 – pod Wiedniem koalicja międzynarodowa, dowodzona przez Jana Sobieskiego, łamie potęgę Turcji; zaczyna się wzrost siły Austrii, co z czasem zwróci się przeciw Polsce.
1772, 1793, 1795 – rozbiory Polski: z inicjatywy Prus i Rosji oraz przy udziale Austrii, Rzeczpospolita przestaje istnieć; nie pomaga podjęta w 1791 r. próba modernizacji kraju: Konstytucja 3 Maja, pierwsza konstytucja w Europie i druga na świecie, po amerykańskiej. 
1830–31, 1846, 1848, 1863–65, 1905 – nieudane powstania przeciw zaborcom; ze wszystkich polskich powstań sukcesem skończyło się tylko jedno: wielkopolskie (1918-19).
1918 – Polska odzyskuje niepodległość i broni jej w wojnie z Rosją sowiecką (1920).
1939 – porozumienie Hitlera i Stalina otwiera drogę do podziału Polski między III Rzeszę i ZSRR oraz do II wojny światowej: wyniszczenia kraju, przesunięcia jego granic na Zachód i śmierci 6 mln obywateli (w tym niemal całej społeczności Polaków narodowości żydowskiej).
1945 – umowy sowiecko-brytyjsko-amerykańskie w Jałcie i Poczdamie pieczętują podział świata; Polska trafia pod dominację sowiecką. 
1956, 1968, 1970, 1976, 1980–81 – kolejne próby emancypacji w komunistycznej PRL; nieudane, ale za każdym razem poszerzające „pola wolności”.
1978 – kard. Karol Wojtyła zostaje Papieżem.
1989 – Polska odzyskuje niepodległość.
1999 – Polska wstępuje do NATO.
2002 – Unia Europejska podejmuje decyzję o przyjęciu Polski w 2004 r.

WP

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Nr 51-52 (2789),
22-29 grudnia 2002


do góry

 

© 2000 Tygodnik Powszechny
Szczegółowe informacje o Redakcji; e-mail: redakcja@tygodnik.com.pl