Kronika religijna

Stolica Apostolska •  Kościół w Świecie •  ...i w Polsce

 

 

 

 

 

 




STOLICA APOSTOLSKA

• Jan Paweł II po raz pierwszy od powstania państwa włoskiego w 1870 odwiedził parlament tego kraju (14 listopada). „Jeżeli chce się trwałej stabilizacji nowej jedności Europy, należy zadbać o to, ażeby opierała się ona na tych fundamentach etycznych, które kiedyś stanowiły jej bazę, robiąc jednocześnie miejsce dla bogactwa kultur i tradycji, które cechują poszczególne narody” – mówił Jan Paweł II podczas spotkania z parlamentarzystami. „Chciałbym i wobec tego szlachetnego Zgromadzenia ponowić apel, z jakim w tych latach zwracałem się do wielu narodów kontynentu: »Europo, na progu nowego tysiąclecia otwórz znów swoje drzwi Chrystusowi!«” (zob. artykuł bp. Tadeusza Pieronka na str. 1). 
n Do większej troski o emigrantów i zainteresowania się ich problemami wezwał wiernych Papież w rozważaniach przed niedzielną modlitwą „Anioł Pański” (17 listopada). Przypomniał, że we Włoszech obchodzi się Dzień Migracji, który w tym roku przebiega pod zaczerpniętym z Listu św. Pawła do Rzymian hasłem: „Przygarniajcie siebie nawzajem, bo i Chrystus was przygarnął”. Ta doroczna inicjatywa wzywa wspólnotę kościelną i świecką do zastanowienia się nad tym ważnym i złożonym zjawiskiem społecznym – powiedział Papież. Zwrócił uwagę, że przyjmując w Chrystusie każdego człowieka, Bóg stał się „migrantem” na drogach czasu, aby zanieść wszystkim Ewangelię miłości i pokoju. Każdy byt ludzki jest więc dzieckiem jedynego Ojca niebieskiego i naszym bratem – dodał.
Dalej Papież mówił, że mamy dziś poważne nierówności, istniejące zwłaszcza między Północą a Południem. To sprawia, że nasza planeta, która w coraz większym stopniu staje się „globalną wioską”, jest – niestety – dla jednych miejscem ubóstwa i wyrzeczeń, podczas gdy drudzy mają w swych rękach ogromne bogactwa. W tych warunkach „inny człowiek” może być postrzegany często jako konkurent, zwłaszcza jeśli jest „odmienny” – mówi innym językiem, ma odmienną nację czy należy do innej kultury. Dlatego ważne jest propagowanie wśród ludzi ducha akceptacji i uczenie wrażliwości na potrzeby społeczne ubogich – przekonywał Jan Paweł II.
• „Formacja kapłańska nie może kończyć się z chwilą opuszczenia seminarium” – mówił Jan Paweł II do alumnów z wyższego seminarium duchownego, którzy przyjechali do Watykanu z Sycylii. Papież podkreślił, że „formacja ludzka jest podstawą całej formacji kapłańskiej i ważne jest, aby seminarium było uprzywilejowanym miejscem pielęgnacji ludzkich przymiotów, niezbędnych do budowy osobowości zrównoważonych i dojrzałych, silnych i wolnych, zdolnych do dźwigania ciężaru odpowiedzialności duszpasterskiej”. 
n Od nowego roku akademickiego wydłużeniu o rok ulegną studia prawa kanonicznego. W Watykanie w tej sprawie opublikowano dekret wydany przez Kongregację ds. Wychowania Katolickiego. Dokument podpisał prefekt Kongregacji kard. Zenon Grocholewski. W dokumencie czytamy, że Sobór Watykański II domagał się osadzenia tej dyscypliny wiedzy w głębokiej perspektywie teologicznej. Dlatego postanowiono, że pierwszy, dwuletni cykl, obok wprowadzenia do prawa kanonicznego będzie obejmować elementy filozofii i teologii oraz studium języka łacińskiego. Drugi cykl – przygotowujący do licencjatu – trwać będzie trzy lata, zaś cykl doktorancki – rok.
• Nowy sekretarzem Papieskiej Rady ds. Dialogu Międzyreligijnego. Został nim abp Pier Luigi Celate, dotychczasowy nuncjusz apostolski w Belgii i Luksemburgu. Obejmie to stanowisko po abp. Michaelu Fitzgeraldzie, który został przewodniczącym tego urzędu. 
Abp Celata jest specjalistą od prawa kanonicznego. W 1967 wstąpił do służby dyplomatycznej Stolicy Apostolskiej, pracując w Radzie Publicznych Spraw Kościoła (jej rolę i zadania przejęła obecnie Sekcja Druga Sekretariatu Stanu – ds. Stosunków z Państwami).
• „O Jerozolimie, jako macierzy wszystkich ludów” – mówił Jan Paweł II podczas audiencji generalnej w Watykanie. „Krótki Psalm 87 mówi o Jerozolimie, będącej macierzą wszystkich ludów i miastem pokoju, pozostaje niestety w silnym kontraście z doświadczeniem historycznym, jakie było jej udziałem” – przekonywał Papież. Jednocześnie podkreślił, że „mimo wszystko zadaniem modlitwy jest rozsiewanie ziaren ufności i rodzenie nadziei”.
• Jan Paweł II prawdopodobnie odwiedzi Hiszpanię w maju przyszłego roku – ujawnił abp Madrytu, kard. Antonio María Rouco Varela. Kardynał, który jest jednocześnie przewodniczącym Hiszpańskiej Konferencji Biskupiej, spotkał się już w tej sprawie z królem Janem Karolem I. 
O możliwości przyjazdu Jan Pawła do Hiszpanii wspomniał jeszcze w październiku nuncjusz apostolski w tym kraju abp Manuel Monteiro de Castro. Zastrzegając jednak, że jego wypowiedź nie jest oficjalnym potwierdzeniem takiej wizyty, dyplomata watykański powiedział wówczas, że Papież odwiedziłby Madryt i Sewillę. Głównym powodem tej piątej pielgrzymki apostolskiej byłaby kanonizacja m.in.; Marii Maravillas Pidal (1891-1974), beatyfikowanej przez Jana Pawła II w 1998 r. oraz być może beatyfikacje kilku innych sług Bożych.

















 KOŚCIÓŁ W ŚWIECIE


• Episkopat USA uchwalił nowe przepisy w sprawie nadużyć seksualnych księży (13 listopada). Podczas obrad w Waszyngtonie za przyjęciem dokumentu – dyskutowanego w diecezjach od kilku miesięcy – głosowało 246 biskupów, przeciw było siedmiu, a sześciu wstrzymało się od głosu. Hierarchowie zdecydowali, że kapłani, którym udowodniono pedofilię, zostaną na zawsze odsunięci od służby w Kościele. Nowe regulacje zawierają jednocześnie szersze gwarancje procesowo-prawne dla oskarżanych księży. Dokument uwzględnia propozycje wypracowane pod koniec października przez mieszaną komisję przedstawicieli Watykanu i amerykańskiego Episkopatu. Wkrótce powinna go zaakceptować Stolica Apostolska. Od tej chwili będzie obowiązywał jako prawo partykularne Kościoła w USA. Później amerykańskie wytyczne mogą zostać przeniesione do innych Kościołów lokalnych.
• Kolumbijska armia uwolniła uprowadzonego biskupa diecezji Zipaquirá – Jorge Enrique Jiméneza Carvajala (15 listopada). Wraz z nim żołnierze odbili też ks. Desiderio Orjuelę. Partyzanci Rewolucyjnych Sił Zbrojnych Kolumbii (FARC) chcieli wymienić porwanych księży na przebywających w więzieniu współtowarzyszy. 60-letni biskup Jiménez kieruje diecezją Zipaquirá od dziesięciu lat; od dwóch lat przewodniczy Latynoamerykańskiej Radzie Biskupiej (CELAM). Lewicowi partyzanci uprowadzili go 11 listopada, gdy z ks. Orjuelą wracał z kościoła, w którym udzielał sakramentu bierzmowania. Biskup jest znany z zaangażowania społecznego i krytyki terroru, rozpętanego w kraju przez lewicową partyzantkę i zwalczające ją siły prawicowe.
n Europejska Partia Ludowa przedstawiła projekt konstytucji Unii Europejskiej zawierający odniesienie do Boga. Zapis jest inspirowany polską konstytucją: „Wartości Unii włączają wartości tych, którzy wierzą w Boga jako źródło prawdy, sprawiedliwości, dobra i piękna, jak też tych, którzy nie podzielają tej wiary, ale szanują uniwersalne wartości, wywodząc je z innych źródeł” – czytamy w projekcie, przegłosowanym podczas obrad partii we Frascati we Włoszech. W skład Europejskiej Partii Ludowej, największej frakcji w Parlamencie Europejskim, wchodzą partie chadeckie z różnych krajów europejskich.
• Policja usunęła nielegalnych imigrantów, okupujących przez kilka dni kościół św. Piotra i Pawła w Calais (14 listopada). O godz. 5.00 funkcjonariusze weszli do kościoła i ewakuowali bez użycia siły grupę kilkudziesięciu Kurdów i Afgańczyków. Władze zapewniły, że imigranci będą mieli możliwość ubiegania się o azyl we Francji. Ks. Jean-Pierre Bouteille, dziekan parafii w Calais, który pośredniczył w rozmowach imigrantów z władzami, przyznał, że chciał, „aby ewakuacja odbyła się w nocy, kiedy ludzie śpią i są niezdolni do agresywnych reakcji”. Jego zdaniem ewakuacja przebiegła spokojnie: „Ludzie bali się, ale nikomu nic się nie stało” – powiedział agencji AFP.
Francuski Kościół wielokrotnie oferował mediację między nielegalnymi imigrantami a władzami, jednocześnie potępiając okupowanie świątyń. Takie incydenty miały w tym roku miejsce w Lyonie (okupacja połączona ze strajkiem głodowym) i w regionie paryskim.
• Wschodnie Kościoły chrześcijańskie, zwane niechalcedońskimi, rozpoczęły oficjalny dialog teologiczny ze wspólnotą anglikańską (6–11 listopada). Pierwsze spotkanie odbyło się w Eczmiadzynie – duchowej stolicy Ormian. Celem rozmów jest osiągnięcie porozumienia w kwestii spornych zagadnień chrystologicznych. W posiedzeniu uczestniczyli wysokiej rangi przedstawiciele Kościołów: ormiańskiego (katolikaty: Eczmiadzynu i Cylicji), koptyjskiego, syryjskiego i malankarskiego w Indiach ze strony wschodniej oraz Kościołów z Anglii, Kanady, Cypru, Sri Lanki i Irlandii Północnej z ramienia anglikanów.
Wspomniane wschodnie Kościoły chrześcijańskie (a także Kościół etiopski, należący do tradycji koptyjskiej) nazywane są niechalcedońskimi, ponieważ odrzuciły uchwały Soboru Chalcedońskiego z 451 r. Potępiono na nim m.in. monofizytyzm, czyli pogląd o jednej tylko – boskiej – naturze Chrystusa. Dlatego też Kościoły niechalcedońskie nazywano kiedyś monofizyckimi. Dziś na ogół nie używa się tego określenia, bo w wyniku rozmów teologicznych udało się wyjaśnić, że Kościoły te podzielają w zasadzie ten sam pogląd na bóstwo i człowieczeństwo Chrystusa co reszta chrześcijan: spory były wynikiem jedynie różnic terminologicznych.
Do niedawna wspólnoty niechalcedońskie rzadko uczestniczyły w międzywyznaniowym dialogu teologicznym, a jeśli już podejmowały takie rozmowy, to zazwyczaj każdy Kościół działał na własną rękę i na szczeblu regionalnym. Od połowy lat 90. takie rozmowy toczą się np. między Kościołem katolickim a Kościołami: ormiańskim, koptyjskim, syryjskim i malankarskim oraz Asyryjskim Kościołem Wschodu. Również prawosławni, anglikanie i niektóre nurty protestanckie od kilku lat utrzymują bliższe kontakty z poszczególnymi Kościołami niechalcedońskimi. Jednak dopiero w Eczmiadzynie „niechalcedończycy” po raz pierwszy przystąpili do rozmów wspólnie.
• W Kościele Anglii rozwiedzeni będą mogli zawierać śluby kościelne – zadecydował synod tej wspólnoty podczas obrad w Londynie. Za przyjęciem uchwały głosowało 308 członków synodu, przeciwko – 110. Kościół anglikański zniósł tym samym zakaz udzielania takich ślubów, obowiązujący od 50 lat. Decyzja sankcjonuje wieloletnią praktykę: jedna trzecia duchowieństwa anglikańskiego w Wielkiej Brytanii udziela rozwiedzionym ślubów. Komentatorzy twierdzą, że z nowego prawa może skorzystać książę Karol: teraz nic nie stoi na przeszkodzie, aby ożenił się z wieloletnią towarzyszką życia, rozwiedzioną Camillą Parker Bowles.
• Kościół ewangelicki w Berlinie i Brandenburgii będzie błogosławił homoseksualistów, którzy zawarli urzędowy związek partnerski (17 listopada). „Jeżeli dwie osoby tej samej płci zakładają wspólnotę życiową, upubliczniają ten fakt wpisem w urzędzie stanu cywilnego zgodnie z ustawą o związkach partnerskich i jako chrześcijanie zwrócą się do parafii z prośbą o błogosławieństwo Boże na wspólną drogę, to w przypadku akceptacji ze strony parafii można uczynić to w formie modlitwy” – postanowił w Berlinie synod niemieckich ewangelików. „Chodzi o to, by umocnić zaufanie do różnych form życia” – powiedział biskup Wolfgang Huber. Podkreślił też, że decyzja synodu nie podkopuje instytucji małżeństwa ani nie oznacza rezygnacji z etyki chrześcijańskiej. Od sierpnia 2001 r. niemieccy geje i lesbijki mogą rejestrować swe związki w urzędach stanu cywilnego. Mogą przybrać wspólne nazwisko, mają wobec siebie obowiązek alimentacyjny oraz prawo do spadku. Nie wolno im jednak adoptować dzieci. Do tej pory zarejestrowano kilka tysięcy takich związków.



  




  









...I W POLSCE



• Stolica Apostolska upoważniła metropolitę poznańskiego abp. Stanisława Gądeckiego do podjęcia decyzji zakazującej arcybiskupowi seniorowi Juliszowi Paetzowi sprawowania posługi biskupiej na terenie metropolii – dowiedziała się nieoficjalnie KAI w Watykanie. Przedstawiciele Watykanu nie chcą wypowiadać się w tej sprawie. Potwierdzenia doniesień polskiej prasy odmówił sekretarz prefekta Kongregacji Biskupów, włoskiego kard. Giovanniego Battisty Re, którego podpis miał widnieć na dokumencie zakazującym działalności byłemu metropolicie. KAI jednak twierdzi, że jego następca abp Stanisław Gądecki konsultował się z kard. Battistą Re i otrzymał od niego zgodę na podjęcie takich kroków, które uzna za stosowne. 
Jan Paweł II tego roku zwolnił z urzędu abp. Peatza. Pragnący zachować anonimowość przedstawiciele Stolicy Apostolskiej przyznają, że sytuacja, w której znalazł się nowy metropolita poznański, zmuszony do akceptowania obecności na terenie archidiecezji swego poprzednika, daleka była od normalności. (Zob. komentarz ks. Adama Bonieckiego na str. 3.)
• Wolność, powinności władz, bezrobocie i polska tożsamość w perspektywie integracji z Unią Europejską – to najczęstsze motywy homilii głoszonych 11 listopada przez biskupów w całym kraju. W Święto Niepodległości podkreślano, że Polska nie powinna obawiać się integracji, wzywając jednocześnie do wierności bogatemu, polskiemu dziedzictwu i chrześcijańskim korzeniom. 
„Ludzie, którzy mówią, że 15-20 lat temu było w Polsce lepiej, powinni się z tego spowiadać” – stwierdził metropolita gdański abp Tadeusz Gocłowski. Jego zdaniem, trudności czasu przemian – zwłaszcza bezrobocie – paraliżują wyobraźnię Polaków. Nie można ich jednak zestawiać z wielką ideą wolności, za którą umierały całe pokolenia naszych przodków.
• Pamięć Żydów zamordowanych w trakcie likwidacji obozu uczcili uczestnicy spotkania polsko-żydowskiego w Trawnikach (18 listopada). Mszę św. w intencji ofiar akcji likwidacyjnej odprawił abp Józef Życiński, zebrani modlili się też przed pomnikiem ofiar hitlerowców. To kolejny etap modlitw zainicjowanych w maju 2001 roku przez metropolitę lubelskiego i organizowanych przez Centrum Dialogu Katolicko-Żydowskiego. Spotkania z cyklu „opłakiwanie Żydów” odbyły się do tej pory w Piaskach, Izbicy, Kazimierzu Dolnym i Łęcznej. 
n W Gdańsku odbył się kolejny Areopag – inicjatywa duszpasterstwa środowisk twórczych i dziennikarzy (4–11 listopada). W tym roku zastanawiano się nad problemem respektowania sprawiedliwości. Nad pytaniem: czy sprawiedliwość domaga się odwetu?, zastanawiali się abp Józef Życiński, Jan Nowak Jeziorański, rzecznik praw obywatelskich prof. Andrzej Zoll, pełnomocnik Rzeczypospolitej Polskiej przy Europejskim Trybunale Praw Człowieka prof. Krzysztof Drzewicki oraz znawca świata arabskiego i islamu prof. Janusz Danecki. Znani artyści i politycy (m.in. Jerzy Stuhr, Paweł Huelle i Donald Tusk) rozmawiali z młodzieżą o dylematach moralnych, m.in. o problemie łapówek, związkach niesakramentalnych, zapłodnieniu „in vitro” oraz pędzie do kariery. W ostatnim dniu spotkania w dyskusji „Religia-sprawiedliwość-pokój” i wspólnej modlitwie o pokój na świecie uczestniczyli biskup pomorsko-wielkopolski Kościoła ewangelicko-augsburskiego Michał Warczyński, rabin Warszawy i Łodzi Michael Schudrich, imam warszawsko-białostocki Tomasz Miśkiewicz oraz katolicki metropolita gdański abp Tadeusz Gocłowski. Pierwszy gdański Areopag odbył się w 1999 roku. Podczas spotkania w następnym roku proklamowano Kartę Powinności Człowieka.
• Wniosek o upadłość spółki Telewizja Familijna nie oznacza końca naszych starań o stworzenie w Polsce telewizji katolickiej – powiedział w rozmowie z KAI bp Marian Błażej Kruszyłowicz, opiekun z ramienia Episkopatu TV Puls. 14 listopada zarząd spółki TV Familijna – producenta programów dla TV Puls – złożył w sądzie wniosek o ogłoszenie upadłości firmy. „Nawet jeżeli zostanie ogłoszona upadłość tej spółki, będziemy nadal dążyli do tego, by stworzyć telewizję – być może pod inną nazwą – która będzie kontynuowała to, czym był »Puls«” – zapewnia bp Kruszyłowicz. Zakon franciszkanów – właściciel koncesji na TV Familijną – prowadzi rozmowy z ewentualnymi nowymi inwestorami. Jego przedstawiciele nie chcą jednak ujawniać szczegółów. Za spowodowanie upadłości telewizji katolickiej franciszkanie obwiniają spółkę Prokom, która nie spłaciła 26 mln zł za objęte obligacje, co spowodowało utratę zdolności kredytowej TV Familijnej. (Zob. komentarz Krzysztofa Burnetki na str. 3.)
• Związani z Kościołem pracownicy telewizji, radia, serwisów internetowych oraz producenci filmowi powołali do życia Signis Polska, krajowy oddział Światowego Katolickiego Stowarzyszenia Komunikacji Społecznej. Podczas spotkania w warszawskim Kolegium Księży Jezuitów 16 listopada przedyskutowano statut, który zostanie przedstawiony Konferencji Episkopatu, oraz powołano pięcioosobowy komitet założycielski. Międzynarodowe „Signis” powstało w listopadzie 2001 roku z połączenia Międzynarodowego Stowarzyszenia Katolickiego Radia i Telewizji UNDA oraz Międzynarodowej Katolickiej Organizacji Filmu i Audiowizji OCIC.
• 150 tysięcy monet o nominale 2 talenty zamierza rozdać młodym na kolejnym spotkaniu w Lednicy o. Jan Góra. Złote 5 talentów otrzyma od znanego duszpasterza młodzieży Jan Paweł II. O. Góra zachęca młodych, by w Wigilię Zesłania Ducha Świętego (7 czerwca 2003) spalili grzechy w ognisku Bożego Miłosierdzia i zaczęli pomnażać kapitał, składając niecodzienne papiery wartościowe w jednym z banków. Podczas planowanego spotkanie odbędzie się także nabożeństwo oczekiwania na Oblubieńca. Każdy otrzyma lampę oliwną, by móc czekać tak, jak ewangeliczne panny mądre – zapowiada o. Góra. Pamiątką z przyszłorocznego spotkania będą klinkierowe cegły z logo Lednicy, które mają przypominać o budowaniu życia na Chrystusie.






 

 

 


 

 



 

 

 



 

 

 

 

 


 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 



 

Nr 47 (2785), 24 listopada 2002

do góry

 

© 2000 Tygodnik Powszechny
Szczegółowe informacje o Redakcji; e-mail: redakcja@tygodnik.com.pl