Kronika religijna

Stolica Apostolska •  Kościół w Świecie •  ...i w Polsce

 

 

 

 

 

 




STOLICA APOSTOLSKA

• „Świat bardziej niż kiedykolwiek potrzebuje ponownego odkrycia sensu życia i umierania w perspektywie życia wiecznego” – powiedział Jan Paweł II w rozważaniach przed niedzielną modlitwą „Anioł Pański” (3 listopad). Nawiązując do obchodzonego dzień wcześniej liturgicznego wspomnienia zmarłych, Papież przypomniał, że w tym czasie Kościół na całym świecie „zanosi chóralne wołanie do Boga życia i pokoju, aby przyjął do swego Królestwa nieskończonego światła wszystkie dusze, a zwłaszcza te najbardziej opuszczone i najbardziej potrzebujące Jego miłosierdzia”. Chrześcijańska modlitwa za zmarłych, mówił Jan Paweł II, może być zrozumiana jedynie w świetle Zmartwychwstania Chrystusa. Na zakończenie Papież wyraził solidarność z mieszkańcami dotkniętej trzęsieniem ziemi miejscowości San Giuliano di Puglia, gdzie zginęło 26 dzieci. Przesłał też do mieszkańców orędzie, w którym napisał: „W tej godzinie głębokiego bólu dla tak wielu rodzin z San Giuliano di Puglia, które – przybite bólem – przygotowują się do ostatniego pożegnania najbliższych, pragnę raz jeszcze wyrazić im całą swoją ojcowską bliskość, powierzając w ręce Ojca w niebie młode żywoty tych, którzy nas pozostawili i przywołując dla wszystkich pociechy w wierze i nadziei chrześcijańskiej”. 
• „Dzisiejsza uroczystość zachęca nas, byśmy podnieśli oczy na Niebo, cel naszego ziemskiego pielgrzymowania” – mówił Papież przed modlitwą „Anioł Pański” w uroczystość Wszystkich Świętych. „Czeka tam na nas radosna wspólnota Świętych. Tam odnajdziemy naszych drogich zmarłych, za których zanosić będziemy modły w jutrzejsze wielkie wspomnienie liturgiczne. Wierni chrześcijańscy i rodziny udają się w tych dniach na cmentarze, gdzie spoczywają śmiertelne szczątki ich krewnych, w oczekiwaniu na ostateczne zmartwychwstanie. Ja również powracam duchowo do grobów moich bliskich, gdzie miałem okazję zatrzymać się niedawno, podczas mojej podróży apostolskiej do Krakowa” – wspominał Jan Paweł II.
• Przyszła konstytucja Unii Europejskiej. Jan Paweł II rozmawiał z przewodniczącym Konwentu Europejskiego, byłym prezydentem Francji Valerym Giscardem d’Estaingiem oraz z nowym ambasadorem Belgii przy Watykanie, Benoît Cardon de Lichtbuerem (31 października). D’Estaing uważa, że passus dotyczący religii ma szanse znaleźć się w przyszłej konstytucji Unii Europejskiej. Jego zdaniem stanowisko Unii wobec kwestii religijnych można zamieścić w tej części tekstu, która mówi o wartościach lub też w preambule. Dodał, że Karta Praw Podstawowych UE nie ulegnie zmianie. Papież wyraził zadowolenie ze zbliżającego się przystąpienia do Unii krajów z Europy Wschodniej. Podkreślił, że tworzona właśnie Konstytucja europejska nie może pomijać decydującego wkładu chrześcijaństwa do kultury Starego Kontynentu.
• Odbyło się pierwsze spotkanie komisji watykańsko-amerykańskiej ds. pedofilii. Komisję powołano w celu rewizji norm postępowania wobec kapłanów oskarżonych o seksualne wykorzystywanie nieletnich. Normy, opracowane przez biskupów amerykańskich, nie uzyskały aprobaty Watykanu i były przedmiotem dyskusji z udziałem przedstawicieli 4 dykasterii Kurii Rzymskiej (pisaliśmy o tym w numerze 44 „TP”). Rzecznik Stolicy Apostolskiej Joaquin Navarro-Valls powiedział, że ustalenia komisji zostaną przedstawione na posiedzeniu Konferencji Biskupów Katolickich USA w Waszyngtonie (11–14 listopada). Uchwalony na Konferencji dokument zostanie ponownie przedstawiony Stolicy Apostolskiej do tzw. „recognitio” (zatwierdzenia).
• O Bogu, który przyjdzie, aby sądzić sprawiedliwie ludy – tak brzmiał temat środowej katechezy Jan Pawła II, dotyczący kantyku z 33. rozdziału Księgi Izajasza. Pieśń mówi o tym, co należy czynić, by człowiek żył w przymierzu z Bogiem. Pierwszy obowiązek, wyjaśniał Papież, polega na „sprawiedliwym postępowaniu”, to znaczy uznaniu prawa Bożego za lampę, która oświetla ścieżkę życia. Drugi zbieżny jest z lojalnym i szczerym mówieniem, będącym znakiem prawidłowych i prawdziwych stosunków społecznych. Jako trzeci obowiązek Izajasz proponuje „odrzucenie zysków bezprawnych”, zwalczając w ten sposób ucisk biednych i niesprawiedliwe bogactwo. Wierzący powinien potępić korupcję polityczną i sądową, „wzbraniając się dłońmi przed wzięciem podarku”. Piąty obowiązek wyrażony został znaczącym gestem „zatkania uszu”, gdy człowiek zachęcany jest przez innych do sięgnięcia po przemoc.
• Jan Paweł II został honorowym obywatelem Rzymu. Wyróżnienie Papież przyjął z rąk burmistrza Rzymu Waltera Veltroniego.
n Rzymskie parafie będą składać wizyty Papieżowi. Do tej pory to Jan Paweł II odwiedzał parafie, teraz parafianie będą gośćmi w Watykanie, a właściwie w auli Pawła VI, gdzie będą uczestniczyć w Mszy św. Jako pierwsi w Watykanie – w niedzielę, 1 grudnia – pojawią się wierni z parafii św. Pudencjany, którą Papież miał odwiedzić w lutym tego roku. Z powodu bólu kolana Jan Paweł II musiał odwołać wizytę.
















 KOŚCIÓŁ W ŚWIECIE


• Katoliccy patriarchowie Bliskiego Wschodu krytykują amerykańskie plany uderzenia na Irak. Nic nie może usprawiedliwić tej wojny – czytamy w oświadczeniu, opublikowanym 1 listopada w Bejrucie. Dokument podpisali katoliccy patriarchowie obrządku maronickiego, melchickiego, koptyjskiego, chaldejskiego, łacińskiego, syryjskiego i ormiańskiego. Ich zdaniem w sprawie Iraku nie próbowano do tej pory osiągnąć pokojowego rozstrzygnięcia na drodze dialogu. Hierarchowie potępili też antyislamską retorykę prawicowych ugrupowań w USA określając ją jako „niebezpieczną i obraźliwą” (ostatnio telewizyjni kaznodzieje w Stanach Zjednoczonych oraz duchowni tzw. wolnych Kościołów przedstawiali islam jako religię krzewiącą zło, przemoc i terror). Patriarchowie zwrócili uwagę na potrzebę konstruktywnego dialogu między religiami, narodami oraz kulturami Zachodu i Wschodu.
• Na Cmentarzu Łyczakowskim odbyły się wspólne polsko-ukraińskie modlitwy o pojednanie między tymi narodami (1 listopada). Uczestniczyli w nich dwaj lwowscy kardynałowie: łaciński – Marian Jaworski i greckokatolicki – Lubomyr Huzar (patrz relacja M. Szostkiewicz na str. 10).
• Kard. Lubomyr Huzar poświęcił i wmurował kamień węgielny pod przyszłą katedrę patriarszą Kościoła greckokatolickiego w Kijowie (3 listopada). Wraz z arcybiskupem większym Lwowa w uroczystości uczestniczyli nuncjusz apostolski na Ukrainie abp Nikola Eterović oraz wielu biskupów greckokatolickich z kraju i zagranicy. Kardynał powiedział, że „dzień ten niestety nie jest do końca radosny”, bo tysiąc lat temu kijowianie, pragnąc wziąć udział w niedzielnej liturgii, wchodzili do dowolnego kościoła, a „dzisiaj świątynie stały się niemymi świadkami tragicznego podziału, który dotknął szczególnie nas, potomków św. Włodzimierza. I każdy z nas bardzo uważnie wybiera kościół, do jakiego zamierza pójść”. Zwierzchnik Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego dodał, że budowa katedry „jest jedynie przystankiem na drodze do czegoś znacznie większego i piękniejszego”, bo „żyjemy uzasadnioną nadzieją, że wcześniej czy później zaświeci nad nami słońce jedności”. Arcybiskup wezwał wszystkich chrześcijan do „wspólnego pokonywania przeszkód piętrzących się na drodze do zjednoczenia”. Przyszła katedra, którą zaprojektował kijowski architekt Mykoła Lewczuk, będzie mieć 58 m długości, 49 m szerokości i 61 m wysokości. Przeniesie się do niej – z katedry św. Jura we Lwowie – kierownictwo Ukraińskiego Kościoła Greckokatolickiego.
Zdaniem komentatorów budowa soboru jest kolejnym krokiem na drodze do ustanowienia patriarchatu greckokatolickiego na Ukrainie, o co tamtejsza hierarchia zabiega w Watykanie od wielu lat. Byłby to siódmy patriarchat w katolickich Kościołach wschodnich, a pierwszy w Europie – i zarazem największy. Na razie ukraińska wspólnota greckokatolicka ma rangę arcybiskupstwa większego, jednej z dwóch jednostek terytorialnych tego rodzaju w Kościele katolickim. Zapowiedź budowy katedry i przeniesienia do stolicy Ukrainy władz greckokatolickich wywołała sprzeciw i oburzenie tamtejszych Kościołów prawosławnych, przede wszystkim Patriarchatu Moskiewskiego. Cerkwie zarzucają grekokatolikom ekspansję na tradycyjnie prawosławne obszary Ukrainy.


 
Sarkofag z domniemanymi szczątkami
 brata Jezusa; w ramce powiększenie napisu.


• „Ya’akov, bar Yosef, akhui di-Yeshua”, czyli: „Jakub, syn Józefa, brat Jezusa” – taki napis w języku aramejskim, wyryty na pochodzącym z I wieku po Chr. ossuarium (kamiennym sarkofagu) odczytał francuski filolog i paleograf André Lemaire. Odkrycie, opisane w ostatnim numerze „Biblical Archeology Review” wzbudziło wiele kontrowersji: toczy się spór, czy napis dotyczy brata Chrystusa. Ewangelie wspominają o „braciach i siostrach” Jezusa, jednak Kościół katolicki – podobnie jak prawosławny i w przeciwieństwie do protestanckich – nie uznaje ich za rodzeństwo Chrystusa, tłumacząc, że w starohebrajskim słowo „ah” oznacza i „brata”, i „kuzyna”. Badacze poinformowali, że w przypadku ossuarium chodzi nie o apostoła Jakuba „Większego” (syna rybaka z Galilei, brata apostoła Jana), ale Jakuba „Mniejszego”, który po śmierci Chrystusa był liderem wspólnoty judeochrześcijańskiej, działającej w okolicach Jerozolimy, a w 63 r. został ukamienowany. Lemaire – znając w przybliżeniu liczbę ludności Jerozolimy w czasach Chrystusa i statystykę występowania imion Jakub, Józef i Jezus – wyliczył, że prawdopodobieństwo, iż trzy osoby noszące te imiona będą synem, ojcem i bratem, jest bardzo niskie, zatem napis na ossuarium dotyczy pewnie Chrystusa.
Również wicedyrektor Wydziału Archeologicznego izraelskiego Departamentu ds. Starożytności, archeolog Uri Da’ari, uważa, że istnieje duże prawdopodobieństwo, iż w urnie złożone były szczątki brata Chrystusa. Zwykle na grobowcach umieszczano imię zmarłego i jego ojca. Jeżeli dodano imię brata zmarłego (czyniono tak niezwykle rzadko), oznacza to, że osoba ta musiała być ważna, i to nie tylko dla rodziny. Sceptycznie o odkryciu Lemaire’a wypowiadają się uczeni ze Szkoły Biblijnej i Archeologicznej w Jerozolimie – powiedział KAI ks. Mirosław Wróbel z KUL-u. Ich wątpliwości budzi np. optymizm naukowca, który z wielką dokładnością proponuje datację odkrytego ossuarium i wiąże to ze znaną z historii i z tekstów nowotestamentalnych osobą Jakuba. Według specjalistów z uczelni jerozolimskiej związki te nie są tak oczywiste, a nawet mało prawdopodobne. „Jeśli jednak odkryty na kamiennym ossuarium napis po sprawdzeniu go przez czołowe ośrodki archeologiczne na świecie uzyska potwierdzenie autentyczności, będzie to stanowić niewątpliwie jedno z najważniejszych odkryć współczesnej archeologii” – twierdzą bibliści z tej najstarszej katolickiej uczelni w Jerozolimie, założonej w 1890 r.




  









...I W POLSCE



• Po raz pierwszy w Polsce katolicki biskup uczestniczył w ewangelickim Święcie Reformacji. Warszawski biskup pomocniczy Tadeusz Pikus przemawiał 31 października podczas nabożeństwa ekumenicznego w luterańskim kościele Świętej Trójcy w Warszawie. W nabożeństwie uczestniczyli wierni pięciu Kościołów: ewangelicko-augsburskiego, ewangelicko-reformowanego, ewangelicko-metodystycznego, anglikańskiego i katolickiego. W swoim wystąpieniu bp Tadeusz Pikus ubolewał, że słowo Boże jest dziś często niesłuchane, a Chrystus nieznany, zaś ludzie próbują rozwiązywać życiowe problemy z pominięciem Boga. Apelował do chrześcijan różnych wyznań o wspólne głoszenie Ewangelii o Bożym miłosierdziu, gdyż w ten sposób w będziemy torowali drogę Chrytusowi.
Podczas nabożeństwa odczytano m.in. fragment wspólnej deklaracji katolicko-luterańskiej o usprawiedliwieniu przez wiarę, podpisanej w Święto Reformacji przed trzema laty w Augsburgu. Na koniec modlitewnego spotkania błogosławieństwa udzieliło wspólnie pięciu biskupów: luterański, katolicki, metodystyczny i dwóch reformowanych. Święto Reformacji przypada w dniu ogłoszenia w 1517 r. w Wittenberdze przez Marcina Lutra słynnych 95 tez przeciwko odpustom. 
• Polscy luteranie chcą umowy z państwem podobnej do konkordatu. Synod Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego wydał 27 października oświadczenie wyrażające zaniepokojenie społeczności ewangelickiej brakiem takiej umowy, regulującej wzajemne stosunki pomiędzy państwem i Kościołem. Prezes Synodu ks. Jan Gross wyjaśnił, że obowiązująca od 1994 r. ustawa o stosunku państwa do Kościoła ewangelicko-augsburskiego nie gwarantuje w pełni swobody działania Kościoła. Ustawa ta była już kilkakrotnie przez władze „jednostronnie zmieniana, nieraz bez pytania o zgodę Kościoła”. „Ustawę mogą władze zmieniać same. Umowa zaś może być zmieniona tylko dwustronnie” - podkreślił ks. Gross. (Zob. komentarz ks. Remigiusza Sobańskiego na str. 3.)
• Katolicy i prawosławni uczestniczyli w ekumenicznej procesji wśród grobów prawosławnego cmentarza na Woli w Warszawie (1 listopada). Wspólną modlitwę od 17 lat organizują sąsiadujące ze sobą warszawskie parafie: katolicka św. Wawrzyńca i prawosławna św. Jana Klimaka. „Tu, na tym cmentarzu realizuje się testament Jezusa Chrystusa, który chciał, aby Jego uczniowie byli jedno” – powiedział proboszcz parafii katolickiej ks. Józef Łazicki. Z kolei proboszcz parafii prawosławnej ks. mitrat Anatol Szydłowski podkreślił, że różnice między prawosławiem a katolicyzmem nie mogą przeszkadzać we wspólnej modlitwie. „Modlitwa jest ponad podziałami i granicami” – stwierdził. Wierni obu Kościołów modlili się m.in. za kard. Stefana Wyszyńskiego i metropolitę Bazylego, który spoczywa na cmentarzu na Woli.
• Wrocławski biskup pomocniczy Edward Janiak został zaatakowany podczas Mszy św. Do zdarzenia doszło, gdy biskup przewodniczył Eucharystii odprawianej z okazji Dnia Zadusznego w parafii pw. św. Mikołaja w Wiązowie na Dolnym Śląsku. Ks. Antoni Rudawski, bezpośredni świadek zdarzenia, poinformował, że podczas homilii do ołtarza podbiegł 46-letni mężczyzna. Chwycił ks. biskupa za szaty liturgiczne i zaczął mierzyć do niego z plastykowej atrapy pistoletu wykrzykując, że teraz on chce zabrać głos. Stojący obok księża oraz wierni obezwładnili napastnika i oddali go w ręce policji. Bp Janiak nie odniósł obrażeń. Według niepotwierdzonych informacji autor ataku cierpi na zaburzenia psychiczne.
• Jak pomagać prostytutkom? – zastanawiali się uczestnicy seminarium zorganizowanego przez Caritas Polską i Wyższą Szkołę Policyjną w Szczytnie (28-29 października). Podczas sesji w Ośrodku Charytatywno-Szkoleniowym Caritas w Popowie pracownicy i wolontariusze Caritas, centrów interwencji kryzysowej, ośrodków resocjalizacyjnych dla dziewcząt prowadzonych przez zgromadzenia zakonne, biur dla migrantów i uchodźców oraz słuchacze Studium Caritas UKSW zastanawiali się jak współpracować z policją i strażą graniczną, by nieść pomoc kobietom, pragnącym zerwać z prostytucją. Jak dotąd, najbardziej znaną inicjatywą kościelną jest prowadzony przez stowarzyszenie im. Maryi Niepokalanej w Katowicach projekt pomocy dziewczętom i kobietom „Magdalena”.
Według statystyk liczba prostytutek w Polsce maleje i wynosi obecnie ok. 10,5 tys. kobiet, z czego ok. 2,1 tys. to cudzoziemki, wśród których najwięcej jest Ukrainek. Jednak zdaniem ekspertów policji, mniejsza liczba prostytutek nie świadczy o uporaniu się z problemem. Nastąpiło bowiem jedynie swoiste „przesunięcie” - wiele kobiet dotąd „pracujących” w agencjach towarzyskich czy na drogach świadczy teraz swoje usługi na telefon czy przez ogłoszenia prasowe. Podczas seminarium przypomniano, że w Polsce sama prostytucja nie jest legalna, ale nie jest też karana. Karany jest tylko handel ludźmi i czerpanie zysków z cudzej prostytucji.
• Czy potrzebny jest Sobór Watykański III? – zastanawiali się uczestnicy sesji „Owoce dobre czy złe? Sobór Watykański II po 40 latach”, która odbyła się w Warszawie (29 października). Organizatorami spotkania były miesięczniki: „Więź” i „Przegląd Powszechny”. (Zob. relacja Jarosława Makowskiego na str. 11.)
• Ruszył kościelny serwis informacyjny o integracji europejskiej. W zamierzeniu autorów internetowa strona www.kosciol-europa.pl ma zarazem informować i pełnić rolę forum dyskusyjnego. Stąd znajdziemy na niej nie tylko kompetentne opracowania najbardziej kontrowersyjnych zagadnień, ale także czat z pytaniami i odpowiedziami zaproszonych gości. „Czy Kościół ma prawo uczestniczyć w informowaniu o Unii i konsekwencjach jej poszerzenia? Owszem. Czy powinien brać udział w publicznej debacie o integracji europejskiej i przyszłości Unii Europejskiej oraz o miejscu Polski w jej strukturach? Koniecznie” – piszą autorzy w edytorialu programowym. Koordynatorem i konsultantem projektu jest o. Bogusław Trzeciak SJ, szef Zespołu Doradców ds. Unii Europejskiej przy Konferencji Episkopatu Polski, redaktorem prowadzącym zaś – Michał Góra, dziennikarz „Gościa Niedzielnego”.





 

 

 


 

 



 

 

 



 

 

 

 

 


 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 



 

Nr 45 (2783), 10 listopada 2002

do góry

 

© 2000 Tygodnik Powszechny
Szczegółowe informacje o Redakcji; e-mail: redakcja@tygodnik.com.pl