Kronika religijna

Stolica Apostolska •  Kościół w Świecie •  ...i w Polsce

 

 

 

 

 

 




STOLICA APOSTOLSKA






Pius XII odmawia Różaniec 
ze słuchaczami Radia Watykańskiego, 
1950 r.




• „Przyzywamy dziś wstawiennictwa Marii, tak umiłowanej przez naród rosyjski, który w ciągu ostatnich dni tak wiele wycierpiał” – powiedział Jan Paweł II w rozważaniach przed modlitwą „Anioł Pański”, nawiązując do ataku czeczeńskich terrorystów na moskiewski teatr. Papież w 24. rocznicę swego wyboru na Stolicę Piotrową ogłosił „Rok Różańca”, który potrwa do października 2003: „Najważniejszym motywem ponownej zachęty do odmawiania Różańca jest fakt, że stanowi on ważny środek, pomagający wiernym kontemplować oblicze Chrystusa, do czego zachęciłem na zakończenie Wielkiego Jubileuszu 2000 Roku. Niedoścignionym wzorem chrześcijańskiej kontemplacji jest Najświętsza Maria Panna. Od chwili poczęcia aż po Zmartwychwstanie i Wniebowstąpienie Jezusa niepokalane serce Matki nieustannie wpatrywało się w Boskiego Syna spojrzeniem zawsze pełnym adorującego zadziwienia, spojrzeniem przenikliwym, pełnym bólu, rozpromienionym. Każdy chrześcijanin i wspólnoty kościelne patrzą tym Maryjnym spojrzeniem pełnym wiary i miłości właśnie wtedy, gdy odmawiają Różaniec”. W Liście Apostolskim „Rosarium Virginis Mariae” uzupełnione zostały trzy tradycyjne części Różańca (radosna, bolesna i chwalebna) o tajemnice światła, dotyczące publicznego życia Jezusa.
• Podczas spotkania z przedstawicielami wiedeńskiego Instytutu Nauk o Człowieku, którego współzałożycielem był ks. Józef Tischner, Papież z uznaniem mówił o działalności tej placówki (26 października). „Ks. Tischner był szczerze oddany projektowi krzewienia dialogu na temat przyszłości Europy, otwartego na głosy napływające ze Wschodu i Zachodu – mówił Papież. – Instytut wniósł znaczący wkład w bardziej odpowiedzialne kształtowanie politycznej, gospodarczej i kulturowej przyszłości naszego kontynentu”. Papież wyraził też nadzieję, że w nadchodzących latach ośrodek ten „będzie nadal podkreślać ludzki wymiar ogromnych możliwości i wyzwań stojących przed ludzkością na progu nowego tysiąclecia”. Instytut kierowany przez prof. Krzysztofa Michalskiego zorganizował osiem kolokwiów naukowych w Castel Gandolfo.
• Republika Łotwy i Stolica Apostolska ratyfikowały umowę, regulującą status prawny Kościoła katolickiego w tym kraju (25 października). Umowa została podpisana w Rydze w listopadzie 2000 r. Reguluje ona status prawny Kościoła katolickiego na Łotwie, jego struktur i władzy, współpracę z państwem w dziedzinie oświaty oraz sytuację kapelanów wojskowych i więziennych. W ceremonii w Sali Traktatów uczestniczyli m.in. arcybiskup Rygi kardynał Janis Pujats, szef dyplomacji watykańskiej arcybiskup Jean-Louis Tauran i nuncjusz apostolski na Łotwie arcybiskup Peter Stephan Zurbriggen. „Ufam, że duch wzajemnego zrozumienia, który cechuje stosunki między Stolicą Apostolską i Republiką Łotwy, zapewni rychłe i pełne wprowadzenie w życie naszej umowy” – powiedział watykański sekretarz stanu kard. Angelo Sodano, który wymienił dokumenty ratyfikacyjne z premierem Łotwy. W tym kraju, gdzie większość stanowią luteranie, katolicy są pod względem wielkości drugim wyznaniem.
• Wiosną 2003 r. Jan Paweł II odwiedzi Hiszpanię – poinformował nuncjusz apostolski tego kraju, abp Manuel Monteiro de Castro, zastrzegając jednak, że jego wypowiedź nie jest oficjalnym potwierdzeniem wizyty. Głównym celem piątej pielgrzymki apostolskiej do Hiszpanii byłaby kanonizacja Marii Maravillas Pidal (1891–1974) beatyfikowanej przez Jana Pawła II w 1998 r. oraz – być może – beatyfikacje kilku innych Sług Bożych. 
• Jan Paweł II w przemówieniu skierowanym do nowego ambasadora Węgier w Watykanie Gábora Erdödy’ego zapewnił, że Stolica Apostolska popiera proces zjednoczenia Europy, podzielonej przed półwieczem traktatem jałtańskim. Papież wyraził jednocześnie nadzieję, że Węgry wniosą do przyszłej, zjednoczonej Europy „świadectwo swej historii i bogactwo swojej kultury”.
• Psalm 86 jako obraz modlącego się człowieka – taki był temat Papieskiej katechezy podczas audiencji ogólnej. „Psalm ten rozpoczyna się wołaniem, jakie modlący się kieruje do Pana, ufając w Jego miłość – wyjaśniał Papież. – Na końcu ponownie wyraża pewność, iż Pan jest »Bogiem miłosiernym i łaskawym, nieskorym do gniewu, bardzo łagodnym i wiernym« (…) W centrum tego Psalmu wznosi się pieśń, która uczucia wdzięczności splata z wyznaniem wiary w dzieła zbawienia, których Pan dokonuje pośród narodów. Wbrew wszelkiej pokusie bałwochwalstwa wierzący głosi bezwzględną jedyność Boga. Następnie wyraża odważną nadzieję, iż w przyszłości »wszystkie narody« będą wielbić Boga Izraela. Ta cudowna perspektywa swoje dopełnienie znajduje w Kościele Chrystusa, gdyż posłał On swoich uczniów, aby nauczali »wszystkie narody«”.
• Jan Paweł II mianował abp. Grenady Antonia Cańizaresa Llovere nowym metropolitą Toledo. Pełniący dotychczas tę funkcję 77-letni Kard. Francisco Álvarez Martínez, złożył prośbę o dymisję, motywując ją podeszłym wiekiem (zgodnie z kanonem 405 § 1 Kodeksu Prawa Kanonicznego). Urząd arcybiskupa Toledo wiąże się od czasów średniowiecza z tytułem prymasa Hiszpanii.
• Jan Paweł II spotkał się z Lechem Wałęsą. Byłemu prezydentowi RP towarzyszyła ambasador RP przy Stolicy Apostolskiej Hanna Suchocka. Wizyta miała charakter prywatny.















 KOŚCIÓŁ W ŚWIECIE



• W kościołach archidiecezji moskiewskiej wierni modlą się za ofiary wydarzeń w moskiewskim teatrze na Dubrowce, opanowanym przez terrorystów czeczeńskich, a następnie odbitym przez komandosów: zginęło 50 terrorystów i ponad stu zakładników, większość w wyniku zatrucia gazem użytym przez jednostki specjalne. 
„Módlmy się do Wszechmocnego Boga o zbawienie dusz zmarłych, o pocieszenie dla rodzin i bliskich, a także o rychły powrót do zdrowia rannych i umocnienie na duchu dla tych wszystkich, którzy przeszli przez to straszne zdarzenie” – powiedział abp Tadeusz Kondrusiewicz, metropolita moskiewski. Prosił katolików, by modlili się o pokój dla Moskwy i całego kraju. Wyraził ubolewanie, że bez odpowiedzi pozostały apele władz i przedstawicieli społeczeństwa o pokojowe rozwiązanie konfliktu. „Ponownie wzywamy wszystkich obywateli o zachowanie spokoju, o to, by nie poddawać się emocjom i nie stosować odwetu wobec niewinnych sióstr i braci innej narodowości i innego wyznania” – czytamy w oświadczeniu Episkopatu Rosji. Biskupi zwrócili się do Rosjan, „ludzi różnych narodowości i wyznań, a także do sprawujących władzę oraz autorytetów duchowych”, aby dołożyli wszelkich starań, by nie dopuścić do eskalacji napięć na tle politycznym, religijnym i etnicznym. „Niech Wszechmogący Bóg wskaże drogę błądzącym, umocni cierpiących, pobłogosławi wszystkie wysiłki zmierzające do ustanowienia zgody, dobrych stosunków sąsiedzkich i wzajemnego zrozumienia” – napisali biskupi, prosząc Boga, by chronił ich ojczyznę od „podobnych wstrząsów i wprowadził na drogę pokoju i dobrobytu”. W rozmowie z Radiem Watykańskim abp Kondrusiewicz ostrzegł, że konfliktu w Czeczenii nie uda się rozwiązać za pomocą interwencji wojskowej; konieczna jest obustronna gotowość do dialogu. Arcybiskup ostrzegł przed obarczaniem islamu winą za moskiewską tragedię, ponieważ „terroryzm i przemoc nie mają narodowości, tym bardziej zaś przynależności religijnej, a w każdym razie mieć jej nie powinny”.
• W Uzbekistanie obchodzono setną rocznicę obecności Kościoła katolickiego w Azji Środkowej. Uroczystej Mszy św. w kościele Najświętszego Serca Jezusowego w Taszkiencie przewodniczył abp Józef Wesołowski, nuncjusz apostolski w Kazachstanie i krajach Azji Środkowej. Koncelebransami byli minister (przełożony) generalny zakonu franciszkanów konwentualnych (temu zakonowi polecono duchową opiekę nad katolikami Uzbekistanu) o. Joachim Giermek oraz biskupi i księża z regionu, a także z Polski i Włoch. Podczas liturgii przełożony misji „sui iuris” w Uzbekistanie o. Krzysztof Kukułka odczytał okolicznościowe orędzie, które w imieniu Jana Pawła II przesłał sekretarz stanu Stolicy Apostolskiej kard. Angelo Sodano. „Jego Świątobliwość pragnie Cię zapewnić, »mała trzódko«, że jesteś zawsze obecna w jego sercu i w modlitwach całego Kościoła powszechnego” – napisał kardynał, przesłał też błogosławieństwo apostolskie od Papieża dla wiernych z Azji Środkowej. Podobne pozdrowienia i życzenia przekazał miejscowym katolikom prefekt Kongregacji Ewangelizacji Narodów kard. Crescenzio Sepe. Dzień później w świątyni w Taszkiencie z przedstawicielami uzbeckiej Polonii spotkał się prezydent Aleksander Kwaśniewski, który przebywał w tym kraju z oficjalną wizytą. Oprócz życzeń z okazji jubileuszu prezydent przekazał stołecznej parafii katolickiej srebrne kielichy mszalne. Kościół katolicki w Uzbekistanie, podobnie jak w innych krajach Azji Środkowej, stanowi od września 1997 r. misję „sui iuris”, a więc najniższej rangi kościelną jednostkę terytorialną. Na jej czele stoi od początku o. Krzysztof Kukułka, franciszkanin konwentualny z Polski.
• Watykański dziennik „L’Osservatore Romano” namawia Włochów do bojkotu „telewizji odpadków” – programów, które obrażają inteligencję odbiorcy, jego dobry smak i godność. „Konieczny jest ostracyzm telewizyjny wobec wszystkiego, co nie zasługuje na emisję i oglądanie” – pisze Angelo Marchesi. Jeśli nie dojdzie do takiego bojkotu, „musimy przygotować się na przełknięcie programów pozbawionych krzty dobrego gustu, pełnych nieznośnej głupoty i mdlącej wulgarności”. Marchesi pyta: „Czy podobne programy mają kształtować smak widowni telewizyjnej, czy też postanowiono, że lud-osioł zasługuje wyłącznie na »panem et circenses«?”. Publicysta zastrzega, że nie chodzi wcale o „zakaz informowania widza i obywatela o tym, co się wydarzyło”, ale jego zdaniem „należy domagać się jednak uwolnienia od wulgarności, od tego, co niedorzeczne i pozbawione sensu, a jednocześnie trzeba pomagać w docenieniu tego, co zasługuje na to, by dotrzeć do wszystkich”.
• Holenderska telewizja chrześcijańska NCRV planuje zorganizować „reality show” w klasztorze. Autorzy projektu chcą, by w jednym z klasztorów kamery filmowały życie umieszczonych tam na trzy miesiące 12 przedstawicieli wielkich religii świata. Rzecznik chrześcijańskiej NCRV poinformował, że program zamierzają pokazywać stacje telewizyjne z Australii, Nowej Zelandii, Wielkiej Brytanii, RPA oraz wielu krajów z Azji i Ameryki Łacińskiej. Projekt ma ruszyć w 2003 r.: raz dziennie nadawana będzie trzyminutowa relacja z wydarzeń w klasztorze, raz w tygodniu planowana jest dłuższa audycja. W przeciwieństwie do zwykłych „reality-show” program ograniczy się do relacji kulturalnych i duchowych, popularyzując w ten sposób ideę dialogu między religiami. Uczestnicy nie będą „nominowani” przez telewidzów do opuszczenia klasztoru, nie będzie więc ani wygranych, ani przegranych.



  









...I W POLSCE



• W październiku i listopadzie w parafiach i przy cmentarzach po raz kolejny sprzedawane są znicze z logo Caritas. Fundusze uzyskane z ich sprzedaży przeznaczane są na zakup leków i żywności dla ubogich, a także na stypendia dla polskich studentów ze Wschodu i dofinansowywanie budów noclegowni czy domów opieki. Na zniczach widnieje cytat z wiersza ks. Jana Twardowskiego: „Śpieszmy się kochać ludzi, tak szybko odchodzą”.
Akcja nie ma charakteru ogólnopolskiego; prowadzi ją połowa diecezjalnych oddziałów Caritas w Polsce. Najwięcej zniczy sprzedaje się w archidiecezji warszawskiej – w ubiegłym roku prawie 30 tys. Największy rozmach akcja osiągnęła w archidiecezji szczecińsko-kamieńskiej, gdzie znicze można kupić przez cały rok. 
• W Lublinie w dniach 24-25 października odbyła się I Konferencja Mertonowska, z udziałem m.in. o. Jana Andrzeja Kłoczowskiego OP, o. Macieja Bielawskiego OSB, Krzysztofa Bielawskiego, o. Wacława Hryniewicza i Paula Persona. „Wiek XX pozostaje dla nas wiekiem wielkich zbrodniarzy, ale też nielicznych jasnych postaci, których myśl twórcza być może przechyla szalę zwycięstwa dobra nad złem. Wśród tych postaci widzę Simone Weil i Alberta Camus, ale też Tomasza Mertona” – napisał do uczestników konferencji Czesław Miłosz.
• Katolicki magazyn informacyjny „Czasy”, emitowany co tydzień w pierwszym programie TVP, został zdjęty z anteny. „Czasy”, realizowane przy współpracy z Katolicką Agencją Informacyjną, były jedynym religijnym magazynem informacyjnym na ogólnopolskiej antenie TVP. Ich oglądalność wahała się od 4 do 7 procent.
Wbrew zapowiedziom kierownictwa telewizji i pomimo starań redakcji oraz Rady Programowej KAI program nie powrócił po wakacjach na antenę. Dyrekcja programu 1 poinformowała o wygaśnięciu umowy pomiędzy KAI a TVP. „Umowa rzeczywiście wygasła, ale nie pierwszy raz – w przeszłości podpisywano stosowny aneks i program ukazywał się nadal” – mówi szef programu Tomasz Królak.
List w obronie „Czasów” skierował do prezesa TVP Roberta Kwiatkowskiego przewodniczący Rady Programowej KAI abp Józef Życiński. Przewodniczący Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji Juliusz Braun nazwał decyzję o usunięciu programu „nieprzemyślaną”. Argument rzecznika telewizji, że powodem usunięcia programu było przedłużanie się modlitwy „Anioł Pański”, Braun uznał za „dziwaczny, jeśli nie absurdalny”.
• Powrócił spór o transplantację narządów; „krewni zmarłego mają prawo do interpretacji jego woli” – powiedział KAI ks. dr hab. Marian Machinek z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, odnosząc się do propozycji prof. Zbigniewa Religi, by karać krewnych sprzeciwiających się pobraniu narządów. W Polsce obowiązuje prawo domniemanej zgody: każdy, kto nie chce, by po jego śmierci pobrano od niego narządy wewnętrzne do przeszczepów, powinien złożyć pisemną deklarację w Centralnym Rejestrze Sprzeciwów. W praktyce jednak, nawet gdy takiej deklaracji brak, lekarze pytają o zgodę krewnych zmarłego, i gdy oni odmawiają, do pobrania narządów nie dochodzi. Sprzeciw rodziny zmarłego można, zdaniem prof. Religi, porównać do sytuacji, gdy podczas wypadku drogowego jego świadek odmawia pomocy i w ten pośredni sposób przyczynia się do śmierci poszkodowanych. „Taka sytuacja podlega kodeksowi karnemu, a ja się zastanawiam, czy nie powinna podlegać karze także sytuacja braku pomocy przez odmowę pobrania narządów od zmarłego” – powiedział znany kardiolog. 
Nagłej śmierci młodego i zdrowego człowieka towarzyszy przecież tragedia i ból bliskich, a do tego poczucie, że kaleczenie ciała to jego bezczeszczenie – tłumaczy ks. Machinek. Zwraca on też uwagę na brak dostatecznych informacji o obowiązującym prawie. 
Kościół katolicki nie jest przeciwny transplantacjom. Jan Paweł II w encyklice „Evangelium vitae” nie tylko dopuszcza ich możliwość, ale wręcz z uznaniem pisze o tych, którzy okazują miłość bliźniemu, ofiarowując mu swe organy. Kościół stawia jednak pewne warunki: zgoda dawcy musi być świadoma i dobrowolna.
• „To fałszerstwo. Jestem głęboko przekonany, że słowa te nigdy nie były wypowiedziane” – powiedział abp Józef Życiński, komentując pojawienie się na wyborczych plakatach Samoobrony rzekomego cytatu z Papieża („Samoobrona jest biczem Bożym na to, co dzieje się w Polsce, nie zmarnujcie tej szansy”). Jeżeli ktoś, chcąc wprowadzić na jakikolwiek stopień władzy swoich kandydatów, posłużył się fałszowaniem wypowiedzi Ojca Świętego, to go to dyskredytuje – stwierdził Metropolita Lubelski. „Na takich kandydatów nie powinniśmy oddawać głosów, jeśli kłamstwo jest dla nich normalną metodą uprawiania polityki”.
• W dniach 24-26 października delegacja Episkopatu Polski przebywała na Węgrzech na zaproszenie biskupów tego kraju. Kardynałowie Józef Glemp i Franciszek Macharski, abp Józef Michalik, bp Wiktor Skworc oraz sekretarz generalny Konferencji Episkopatu Polski bp Piotr Libera nawiedzili katedrę w Ostrzyhomiu, kolebkę chrześcijaństwa na ziemi węgierskiej (znajduje się tam m.in. grób kard. Józefa Mindszenty’ego), spotkali się z prezydentem Węgier Ferencem Mádlem oraz uczestniczyli w uroczystym koncercie dedykowanym ofiarom węgierskiego Października 1956 roku. Polscy biskupi zwiedzili szkołę katolicką w centrum Budapesztu i nowy Uniwersytet Katolicki. Na zakończenie wizyty podczas Mszy św. w polskim kościele Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Budapeszcie przewodniczący obu Konferencji Biskupów, kard. Józef Glemp i abp István Seregely, odczytali Akt Ofiarowania Ludzkości Miłosierdziu Bożemu, ogłoszony przez Jana Pawła II 17 sierpnia w sanktuarium Miłosierdzia Bożego w Łagiewnikach.
• 23 października w wieku 77 lat zmarł w Lublinie ks. prof. Bolesław Kumor, wybitny historyk Kościoła. Był emerytowanym profesorem Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego i Papieskiej Akademii Teologicznej oraz członkiem Komitetu Nauk Demograficznych PAN, Komisji Historii Porównawczej Kościołów PAN i Komisji Episkopatu Polski ds. Dialogu z Judaizmem. Współpracował z wieloma czasopismami naukowymi. Wydał 37 książek, w tym monumentalną ośmiotomową „Historię Kościoła” i „Historię Kościoła w Polsce” oraz ponad 700 rozpraw, artykułów, recenzji, biogramów i haseł encyklopedycznych. W maju ks. prof. Kumor obchodził 50-lecie święceń kapłańskich. Pochodził z Szymanowic koło Nowego Sącza w diecezji tarnowskiej.





 

 

 


 

 



 

 

 



 

 

 

 

 


 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 



 

Nr 44 (2782), 3 listopada 2002

do góry

 

© 2000 Tygodnik Powszechny
Szczegółowe informacje o Redakcji; e-mail: redakcja@tygodnik.com.pl