Z Janem Pawłem II w Kalwarii

Abp Edward Nowak

1. Pod znakiem Bożego Miłosierdzia

„Bóg bogaty w miłosierdzie” (Ef 2, 4) – tak brzmiało hasło sierpniowej podróży Ojca Świętego do Polski. Wcześniej, w encyklice „Dives in misericordia” (1980) Jan Paweł II przypomniał, że prawda o Bożym Miłosierdziu leży u samych podstaw chrześcijaństwa.
Papież, ogłaszając tę encyklikę, wyłożył także teologiczne podstawy przesłania o Jezusie Miłosiernym, zawartego w objawieniach Siostry Faustyny Kowalskiej. Zawsze obecna w chrześcijańskim przepowiadaniu prawda o Bożym miłosierdziu, została w nowy sposób przypomniana przez polską zakonnicę.
Przesłanie o Miłosierdziu Bożym stanowi dopełnienie jednej z głównych idei obecnego pontyfikatu, zawartej w słynnym wezwaniu: „Nie lękajcie się”. Przezwyciężenie lęku jest możliwe właśnie dzięki obfitości Bożego Miłosierdzia. Miłosierdzie przewyższa „tajemnicę nieprawości”, o której Ojciec Święty często mówi i która jest obecna w człowieku i wokół niego. W obliczu ogromu grzechu i zbrodni słowa Siostry Faustyny: „Jezu ufam Tobie” jawią się jako kotwica, jako ratunek w morzu zła, które jest na świecie.
W homilii podczas Mszy św. w Łagiewnikach Jan Paweł II, przypominając Siostrę Fustynę, zawierzył świat i Kościół Miłosierdziu Bożemu. Konsekrując nowe sanktuarium stworzył w Krakowie centrum, które na cały świat ma promieniować prawdą o Bożym Miłosierdziu.
Podczas Mszy św. na Błoniach wyniósł na ołtarze Zygmunta Szczęsnego Felińskiego, ks. Jana Balickiego, ojca Jana Beyzyma i s. Sancję Szymkowiak. Cztery wielkie postacie, które swoim życiem i działaniem, każda na swój sposób i we własnym środowisku, dały świadectwo o Bożym Miłosierdziu. Wzór i konkretny przykład tego, jak ufać Miłosierdziu i jak miłosierdzie w codziennym życiu czynić, jest ogromnie ważny w dobie powszechnego kryzysu autorytetów i braku wzorców do naśladowania.

2. Matka Miłosierdzia Jana Pawła II

Zwieńczeniem papieskiej podróży była Kalwaria Zebrzydowska. Tu także można było odczytać orędzie o Miłosierdziu Bożym. W starym sanktuarium maryjno-pasyjnym, czcigodnym miejscu pątniczym, miłosierdziem jest pośrednictwo Matki Bożej, której cudami słynący wizerunek jest od 400 lat otaczany wielką czcią.
Ojciec Święty chciał uczcić jubileusz kalwaryjskiego sanktuarium. Papieska obecność tutaj doskonale wpisywała się w główną ideę podróży, którą było głoszenie Bożego Miłosierdzia. Matkę Bożą powitał jako „Matkę Miłosierdzia”, homilię rozpoczął słowami antyfony: „Witaj Królowo, Matko Miłosierdzia, życie, słodyczy i nadziejo nasza, witaj!” Maryja jest „Matką Miłosierdzia” jako matka Jezusa Chrystusa, który niesie ludziom Boże Miłosierdzie, ale też Ona sama, konkretna, historyczna, zawsze się jawi jako osoba wrażliwa na ludzkie potrzeby i niedolę – wystarczy wspomnieć o odwiedzinach Elżbiety czy o wstawiennictwie u Syna podczas wesela w Kanie Galilejskiej.
Ojciec Święty odwołał się do własnych doświadczeń: „Ile razy doświadczyłem tego, że Matka Bożego Syna zwraca swe miłosierne oczy ku troskom człowieka strapionego i wyprasza łaskę takiego rozwiązania trudnych spraw, że w swej niemocy zdumiewa się on potęgą i mądrością Bożej Opatrzności... Matka nie opuszcza swego dziecka w niedoli, ale prowadzi do Syna i zawierza Jego miłosierdziu”.
Swoją obecność w Kalwarii przed obrazem Matki Bożej jako głowa Kościoła powszechnego Jan Paweł II chciał połączyć ze swoimi poprzednimi pielgrzymkami. Przedstawiając się jako „pielgrzym”, chciał wyrazić uczucia podobne do tych, które towarzyszyły mu wtedy, gdy w dawnych latach przychodził do Kalwarii. „Przybywam dziś do tego sanktuarium jako pielgrzym, tak jak przychodziłem tu jako dziecko i w wieku młodzieńczym... jak wówczas, gdy przyjeżdżałem tu jako biskup z Krakowa, aby zawierzyć Jej sprawy archidiecezji, i tych, których Bóg powierzył mojej pasterskiej pieczy. Przychodzę tu i jak wtedy mówię: Witaj, Królowo, Matko Miłosierdzia!”
Papież widział Matkę Bożą w Jej „królewskości”, w Jej funkcji „przewodniczenia” ludowi Bożemu w wierze i w drodze do domu Ojca. Równocześnie widział Jej „macierzyństwo” w odniesieniu do swojej własnej osoby i w stosunku do ludzi. Widział Jej „macierzyństwo miłosierne”, które towarzyszy dziecku potrzebującemu, a przede wszystkim dziecku nieposłusznemu lub zbuntowanemu.
Przychodził na Kalwarię jako student, jako kapłan, jako biskup i jako kardynał. Bywał tu wiele razy w ciągu roku: by przewodniczyć uroczystościom religijnym czy spotkaniom modlitewnym różnych grup, ale też prywatnie, by odprawić rekolekcje, dzień skupienia albo sprawować Mszę Świętą w kaplicy Matki Bożej czy też aby obejść kalwaryjskie „dróżki”. Udawał się do Kalwarii zwłaszcza wtedy, gdy miał podejmować ważne decyzje lub gdy borykał się z poważnymi trudnościami.
Pielgrzymka Jana Pawła II do Kalwarii była więc daniem „świadectwa miłosiernemu macierzyństwu” Matki Bożej, czczonej w kalwaryjskim wizerunku. Świadectwa wdzięczności za otrzymane dary.

3. Zamyślenia w Kalwarii

Pielgrzymkę Ojca Świętego do Kalwarii przeżyłem w sposób bardziej wewnętrzny i pogłębiony niż poprzednie wydarzenia tej podróży. Poświęcenie sanktuarium Miłosierdzia Bożego w Łagiewnikach wraz z zawierzeniem świata Miłosierdziu Bożemu, wielka Msza św. beatyfikacyjna na Błoniach, były wydarzeniami publicznymi o wymiarze eklezjalnym. Pielgrzymka do Kalwarii była czymś bardziej osobistym, czymś, co wypływało z potrzeby i z głębi serca. Ta intymność, przywołanie przeżyć z dawnych lat, osobista podzięka za otrzymane łaski bardzo mnie poruszyły.
W poniedziałek 19 sierpnia wczesnym rankiem wyruszyliśmy z ojcem gwardianem bernardynów w Dukli Andrzejem Szczyptą w drogę z Krakowa do Kalwarii. Trasa była wyłączona z ruchu i pięknie udekorowana. Od nocnych godzin czuwały służby porządkowe i policja. Przy drodze ludzie tłumnie oczekiwali na przejazd Papieża, wielu spieszyło do Kalwarii.
W Sanktuarium zastaliśmy już wielki tłum. Przez chwilę modliliśmy się przed cudownym obrazem w kaplicy Matki Bożej. Później, w czasie Mszy św. koncelebrowanej w bazylice, często wracał mi przed oczy obraz z kaplicy. Patrząc na Ojca Świętego, który zmagając się ze słabością fizyczną, mocno trzymał się ołtarza, myślałem o Bożym Dziecięciu, które na obrazie ufnie garnie się do Matki i mocno ją obejmuje. To jest obraz Jana Pawła II u Matki Bożej w Kalwarii. I chyba po to przyjechał, by w swej słabości fizycznej użalić się przed Matką, objąć Ją w uścisku serca, jak czynił to w poprzednim swoim życiu. Tak myślałem patrząc na pochylonego Ojca Świętego, zatopionego w modlitwie przed Jej wizerunkiem i sprawującego Najświętszą Ofiarę w Bazylice.
W homilii szczególnie wzruszająca była modlitwa końcowa. Myślę, że ona jest kluczem do myśli i uczuć Ojca Świętego w Kalwarii, bo zbiera w syntezę modlitewną główne jego troski. Jan Paweł II zwraca się do Matki Bożej „orędowniczki” pełnej „miłosierdzia”. Dlatego cała modlitwa jest przepełniona ufnością. Pierwszym przedmiotem prośby jest naród, który mimo dziejowych zagrożeń pozostał wierny przesłaniu Ewangelii i który ufność pokładał w Jej pomocy. Papież jest świadomy trudności, które przeżywa naród. Wymienił je już w przemówieniu powitalnym na lotnisku, wrócił do nich w homilii podczas Mszy św. na Błoniach oraz w przemówieniu pożegnalnym. Teraz modli się za bezrobotnych, bezdomnych, rodziny borykające się z trudnościami, młodych bez perspektyw na przyszłość, zagrożone dzieci. Modli się o ożywienie ducha dla zakonów, kapłanów, biskupów. I wreszcie za siebie: o siły ciała i ducha, „abym wypełnił do końca poleconą misję”. Zamyka tę szczególną modlitwę zawierzeniem Matce Kalwaryjskiej Kościoła, narodu i siebie, powtarzając dwukrotnie swoje zawołanie: „Totus Tuus, Maryjo!”.
W pozdrowieniu końcowym po Mszy św. przypomina swą prośbę o modlitwę z roku 1979 r. Dziękuje za nią i prosi: „nie ustawajcie w tej modlitwie – raz jeszcze powtarzam – za życia mojego i po śmierci”. Kiedy wypowiada te przejmujące słowa, w wypełnionej bazylice robi się zupełnie cicho.
Kiedy myślę o uroczystościach w Kalwarii, przypominam sobie gest Bożego Dziecięcia z obrazu, ufnie obejmującego Matkę i oczy Jana Pawła II, wpatrzone w kalwaryjski wizerunek Matki Bożej, jakby szukające Jej miłosiernego spojrzenia i zawierzające się Jej matczynemu miłosierdziu.

Autor jest sekretarzem watykańskiej Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych, arcybiskupem tytularnym Luni. Mieszka w Rzymie.

do góry