Kronika religijna

Stolica Apostolska •  Kościół w Świecie •  ...i w Polsce

 

 

 

 

 

 




STOLICA APOSTOLSKA

• Zwierzchnik Rumuńskiego Kościoła Prawosławnego patriarcha Teoktyst złożył wizytę w Watykanie. Trzydniowy pobyt był rewizytą za odwiedziny Papieża w Bukareszcie w maju 1999 r. – wtedy była to pierwsza w historii wizyta głowy Kościoła rzymskokatolickiego w kraju zdominowanym przez wyznawców prawosławia.
Punktem kulminacyjnym podróży Teoktysta była Msza św., koncelebrowana w Bazylice św. Piotra. Papież i patriarcha siedzieli obok siebie przed ołtarzem i razem się modlili. Rumuński hierarcha jako pierwszy wygłosił homilię, poprzedzoną krótkim wprowadzeniem Papieża. Po kazaniach wspólnie – po rumuńsku – odmówili Wyznanie Wiary. W czasie sprawowanej przez Jana Pawła II Liturgii Eucharystycznej patriarcha stał na honorowym miejscu przy jednej z kolumn podtrzymujących konfesję nad ołtarzem, później podszedł do ołtarza, by wymienić z Papieżem pocałunek pokoju.
W kazaniu Teoktyst przypomniał, że podczas wizyty Jana Pawła II w Rumunii wierni spontanicznie wołali „Unitate!” (jedność), wzywając do braterstwa Kościołów. „Radość i jasność na twarzach rumuńskich wiernych katolików i prawosławnych w owych dniach były znakiem błogosławieństwa Ducha Świętego, który wzywa nasze Kościoły do intensywniejszych starań o jedność” – powiedział patriarcha. Jego zdaniem dążenie do przywrócenia jedności chrześcijan było najpierw następstwem cierpień i pokuty, które były wynikiem komunistycznych prześladowań, a także marginalizacji Kościoła w zeświecczonych społeczeństwach Zachodu. „Zeświecczony świat karze dziś podzielone Kościoły Europy nie tyle poprzez prześladowania, ile przez obojętność tak, że są one spychane na margines” – ostrzegał rumuński hierarcha. Dlatego „wspólnie powinniśmy połączyć nasze poszukiwania świętości życia chrześcijańskiego poprzez realizację jedności chrześcijan”. Patriarcha z uznaniem wyraził się o „wielkich i nieustannych wysiłkach” Jana Pawła II na rzecz jedności chrześcijan: „Duch pokuty, prośba o przebaczenie i pojednanie, które cechują wszystkie wizyty pasterskie i ekumeniczne Waszej Świątobliwości, to znaki i gesty symboliczne, świadczące o głębokim zrozumieniu Ewangelii pokornej miłości do Chrystusa. Te gesty o symbolicznej wymowie są dziś dla nas wszystkich, pasterzy Kościoła Chrystusowego, apelem i zachętą do bardziej intensywnej odpowiedzialności za przywrócenie jedności chrześcijan”.
Po homilii patriarchy głos zabrał Jan Paweł II. Zapewnił, że nigdy nie zapomni swej podróży do Rumunii. Wspólne nabożeństwo w Bazylice św. Piotra Papież określił jako znak już osiągniętego zbliżenia między Kościołem katolickim a Rumuńskim Kościołem Prawosławnym. Obie wspólnoty łączy dziś „głęboka, choć jeszcze niepełna” jedność – podkreślił Papież. Na zakończenie obaj udzielili błogosławieństwa wiernym, a następnie, przy gromkich oklaskach, wspólnie opuścili bazylikę na papieskiej ruchomej trybunie.
• Sobór Watykański II i Katechizm Kościoła Katolickiego są nadal aktualne – podkreślił Jan Paweł II w przemówieniu, wygłoszonym do uczestników międzynarodowego kongresu z okazji 10. rocznicy ogłoszenia Katechizmu. Organizatorami spotkania były Kongregacje: Nauki Wiary i Duchowieństwa. Papież przypomniał, że w tym roku przypada także piąta rocznica wydania związanego z Katechizmem dyrektorium generalnego oraz mija 25 lat od IV zgromadzenia ogólnego Synodu Biskupów nt. katechezy w 1977 r. „Przede wszystkim chciałbym jednak podkreślić, że dokładnie 40 lat temu błogosławiony Jan XXIII otwierał uroczyście II Sobór Watykański, do którego stale odwołuje się Katechizm, tak że śmiało można go nazwać Katechizmem Vaticanum II; teksty soborowe stanowią pewną busolę dla wiernych trzeciego tysiąclecia” – mówił Jan Paweł II. Nazwał Katechizm „darem, danym do dyspozycji całego Kościoła katolickiego”, a także „każdego człowieka, który pyta nas o powód nadziei, jaka jest w nas, i który pragnie poznać to, w co wierzy Kościół katolicki”. Na zakończenie Papież wyraził zadowolenie z „dobrego przyjęcia i szerokiego rozpowszechnienia” tego dokumentu, „także w środowisku niekatolickim, co stanowi pozytywne świadectwo jego wartości i stałej aktualności” (zob. tekst Artura Sporniaka).







Kardynałowie Liénart, Frings i Bea
podczas jednej z sesji soborowych. 





• Jan Paweł II zaapelował do katolików o studiowanie tekstów II Soboru Watykańskiego (1962-1965). Podczas rozważań przed niedzielną modlitwą Anioł Pański Ojciec Święty powiedział, że mimo upływu czasu teksty soborowe nic nie straciły ze swej wartości. „Dana mi była łaska uczestnictwa w posiedzeniach tego Soboru i zachowuję w sercu jego cenne i niezapomniane wspomnienia. W przemówieniu inauguracyjnym papież Jan, pełen nadziei i wiary, wzywał ojców soborowych, by z jednej strony pozostali wierni tradycji katolickiej, z drugiej zaś, by przedstawiali ją w sposób odpowiedni do nowych czasów” – wspominał Papież.
• Papież mówił o duchowej łączności z tymi, którzy w Polsce obchodzili Dzień Papieski. „Życzę, aby ten dzień był okazją do wspólnego odkrywania wszystkich wartości religijnych i kulturowych, jakie stanowią duchowe dziedzictwo naszego narodu” – powiedział Papież. „Niech to będzie również dzień solidarności, szczególnie z młodymi, którzy potrzebują pomocy, aby zdobyć wykształcenie odpowiednie do ich zdolności i młodzieńczych pragnień” – dodał Jan Paweł II, nawiązując do organizowanej w kraju zbiórki pieniędzy na rzecz uzdolnionej młodzieży z ubogich rodzin. Podziękował też wszystkim, którzy z okazji zbliżającej się rocznicy pontyfikatu „na różne sposoby, a zwłaszcza przez modlitwę”, okazali mu swą życzliwość.













KOŚCIÓŁ W ŚWIECIE



• Kościół metodystów w USA skrytykował plany uderzenia na Irak. Członkami tej wspólnoty są prezydent George W. Bush i jego zastępca Dick Cheney. Przewodnicząca Rady Biskupów Ewangelickiego Kościoła Metodystów w Stanach Zjednoczonych (United Methodist Church), biskupka Sharon A. Brown Christopher z Illinois napisała w liście pasterskim, że atak na Irak „byłby sprzeczny z naszym pojmowaniem Ewangelii, z nauką naszego Kościoła i z naszym sumieniem”, choć nie ulega wątpliwości, że władze w Bagdadzie złamały szereg rezolucji ONZ i traktują Irakijczyków oraz sąsiednie narody „w sposób odrażający dla każdego trzeźwo myślącego człowieka”. Christopher podkreśliła, że „wojna nie może być dziś narzędziem polityki zagranicznej” – może być usprawiedliwiona jedynie jako „ostateczny środek służący obronie własnej”. Biskupka wezwała wiernych do modlitw w intencji przywódców politycznych, przede wszystkim Busha i Cheneya, aby „w podejmowaniu decyzji o życiu i śmierci, o wojnie i pokoju z całą powagą słuchali Słowa Bożego”. Ewangelicki Kościół Metodystów w USA liczy 12 mln wiernych, na świecie jest ich 60 mln.
• Przeciwko rezolucji amerykańskiego Kongresu, uznającej Jerozolimę za stolicę Izraela, protestują tamtejsi zwierzchnicy Kościołów chrześcijańskich oraz franciszkańska Kustodia Ziemi Świętej. Przedstawiciele wspólnot chrześcijańskich w Jerozolimie – prawosławnych, katolickich i protestanckich – wystosowali w tej sprawie przesłanie do prezydenta Busha. Ich zdaniem „w obecnym czasie, gdy podejmowane są różne wysiłki, aby powstrzymać przelew krwi i przemoc w Ziemi Świętej oraz przywrócić nadzieję na pokój, rezolucja Kongresu nabiera prowokującego wymiaru”. Sygnatariusze listu przypominają, że decyzja taka ignoruje dotychczasowe międzynarodowe ustalenia w sprawie Jerozolimy, zawarte w porozumieniu palestyńsko-izraelskim podpisanym w Oslo oraz rezolucje ONZ. Podobne w treści jest oświadczenie o. Davida Jaegera, rzecznika Kustodii Ziemi Świętej: Jerozolima – Święte Miasto żydów, muzułmanów i chrześcijan – powinna posiadać status miasta otwartego, oparty na międzynarodowych regulacjach, gwarantujących wolny dostęp do miejsc świętych wiernym trzech religii. O. Jager uważa też, że kontrolę nad Jerozolimą powinny sprawować Narody Zjednoczone. Uchwała Kongresu wywołała demonstracje Palestyńczyków w Jerozolimie i w Strefie Gazy, a lider Autonomii Palestyńskiej Jaser Arafat podpisał (zwlekał z tą decyzją dwa lata) uchwałę Rady Legislacyjnej o utworzeniu w Jerozolimie Wschodniej stolicy przyszłego państwa palestyńskiego. 





Kard. Martini modli się w meczecie w Damaszku, listopad 1999 r.




• Łaciński patriarcha Jerozolimy abp Michel Sabbah przyjął w tym mieście byłego metropolitę Mediolanu kard. Carlo Marię Martiniego. Włoski jezuita zrezygnował – po osiągnięciu wieku emerytalnego – z piastowanych urzędów i postanowił na stałe zamieszkać w Jerozolimie, gdzie będzie kontynuować badania biblijne. W specjalnym komunikacie, opublikowanym przez katolicką agencję „Zenit”, patriarchat łaciński protestuje przeciwko „pogłoskom rozpowszechnianym przez jeden z włoskich magazynów” (tygodnik „L’Espresso”), jakoby był negatywnie nastawiony do kard. Martiniego i jego osiedlenia się w Izraelu. „W dniu przybycia kardynała do Ziemi Świętej, Kościół w Jerozolimie z radością i wielkim szacunkiem powitał byłego arcybiskupa-metropolitę Mediolanu. Znając dobrze osobę kardynała oraz to, kim jest w Kościele, patriarcha może się tylko cieszyć z jego obecności” – czytamy w oświadczeniu.
• Izraelski Instytut Pamięci Yad Vashem twierdzi, że liczba ponad 700 tys. Żydów uratowanych w Europie przez Kościół katolicki jest zawyżona. Kierownik instytutu badawczego w Yad Vashem David Bankier powiedział w rozmowie z niemiecką agencją katolicką KNA, że „brakuje wystarczających dowodów na tak bardzo aktywną rolę instytucji kościelnych i poszczególnych osób”. Bankier skomentował wypowiedź przewodniczącego niemieckiego Episkopatu kard. Karla Lehmanna w dyskusji nad kontrowersyjną książką Daniela Goldhagena „Kościół katolicki a Holocaust”. Odpowiadając na zawarte w niej oskarżenia i zarzuty biskup Moguncji stwierdził, że „70-80 proc. Żydów, którzy przeżyli Holocaust, uratowały instytucje kościelne”. Tymczasem według Yad Vashem nie ma dowodów, które pozwoliłoby jednoznacznie określić, ilu Żydów przeżyło Zagładę dzięki pomocy Kościoła. Bankier przyznał, że np. księża w Polsce wystawili Żydom tysiące metryk chrztu, jednak „nie można powiedzieć, czy taki dokument rzeczywiście ratował ich przed śmiercią”. Jego zdaniem „bardzo zawyżona” jest liczba Żydów ukrywanych w klasztorach i innych obiektach kościelnych, w tym także „rzekomo 4 447 Żydów uratowanych przez Watykan”.
 

  









...I W POLSCE



• We Wrocławiu odbyło się 319. Zebranie Plenarne Konferencji Episkopatu (9–10 października). Biskupi wezwali katolików do głosowania w wyborach samorządowych. To „obowiązek obywatelski umacniany dodatkowo duchem wiary chrześcijańskiej” – podkreślili. Konferencja Episkopatu Polski wyraziła nadzieję, że władze Federacji Rosyjskiej ponownie rozpatrzą decyzje, które uniemożliwiają kapłanom kontynuowanie pracy duszpasterskiej na terenie Rosji. Gościem polskich biskupów był sekretarz stanu Stolicy Apostolskiej kard. Angelo Sodano, który 9 października odebrał doktorat honoris causa Papieskiego Wydziału Teologicznego we Wrocławiu oraz wicepremier Grzegorz Kołodko, który poinformował biskupów o stanie gospodarczym i finansowym państwa. 
Biskupi podjęli decyzję odsunięcia wyborów Rady Stałej Episkopatu, której kadencja wygasła. Wybory te odbędą się prawdopodobnie w przyszłym roku, wraz z wygaśnięciem kadencji sekretarza generalnego Episkopatu. 
Poruszono także problem Radia Maryja. Episkopat na razie nie będzie sugerować odwołania dyrektora Radia Maryja o. Tadeusza Rydzyka, ale umowa z rozgłośnią powinna być renegocjowana – oświadczył bp Sławoj Leszek Głódź. Biskup pytany o sprawę ewentualnego odwołania o. Tadeusza Rydzyka z funkcji dyrektora Radia Maryja powiedział, że kwestia ta nie była jeszcze dyskutowana, ale dodał: „Czy są wieczni dyrektorzy lub wieczni ministrowie? Nawet biskupi odchodzą!”. Wyjaśnił, że nominacja dyrektora każdego radia ponaddiecezjalnego wymaga aprobaty przewodniczącego Konferencji Episkopatu Polski. Biskupi mają więc możliwość działania w tej sprawie. Zdaniem bp. Tadeusza Pieronka odwołanie o. Rydzyka jest jedynym krokiem we właściwym kierunku. „Trzeba to było zrobić dawno” – powiedział bp Pieronek.
Od 1994 r. obowiązuje umowa między Konferencją Episkopatu Polski a redemptorystami – właścicielami rozgłośni, dotycząca m.in. współpracy z diecezjami. Jednak zdaniem bp. Głodzia umowa ta powinna być renegocjonowana, gdyż nie zapewnia Episkopatowi dostatecznych prerogatyw. Nowych regulacji wymaga m. in. kwestia rady programowej oraz statutu radia, który by umożliwiał kontrolę nad kształtem programowym rozgłośni. Bp Głódź poinformował, że sprawa Radia Maryja będzie rozważana na kolejnym spotkaniu Konferencji Episkopatu na Jasnej Górze w końcu listopada. 
• Jan Paweł II mianował ks. Andrzeja Dzięgę nowym biskupem diecezji sandomierskiej. Jednocześnie Papież przyjął rezygnację dotychczasowego biskupa sandomierskiego Wacława Świerzwskiego, który złożył ją z powodu ukończenia 75 lat (do czego zobowiązuje Kodeks Prawa Kanonicznego). O nominacji poinformował nuncjusz apostolski w Polsce abp Józef Kowalczyk 7 października. 
Nowy biskup sandomierski ma 50 lat, jest profesorem prawa, do tej pory pełnił obowiązki dziekana Wydziału Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Święcenia kapłańskie przyjął w 1977 r. Po święceniach pracował w diecezji siedleckiej jako wikariusz parafialny. W roku 1988 uzyskał stopień doktora nauk prawnych w zakresie prawa kanonicznego. W 1995 roku na postawie rozprawy habilitacyjnej „Strony sporu w kanonicznym procesie o nieważność małżeństwa” otrzymał stopień doktora habilitowanego nauk prawnych w zakresie prawa kanonicznego. Od 1998 r. jest profesorem KUL.
• Podczas gali na Zamku Królewskim w Warszawie ogłoszono tegorocznych laureatów nagrody TOTUS przyznawanej przez Fundację „Dzieło Nowego Tysiąclecia” Episkopatu Polski (12 października). W kategorii „promocja człowieka, praca charytatywna oraz edukacyjno-wychowawcza” nagrodę otrzymało małżeństwo Joanna i Aleksander Płonniccy za wieloletnią działalność na rzecz niepełnosprawnych umysłowo na terenie diecezji legnickiej oraz Katolickie Stowarzyszenie Niepełnosprawnych Archidiecezji Warszawskiej w uznaniu pracy włożonej w prowadzenie warsztatów terapii zajęciowej oraz organizowanie pieszych pielgrzymek niepełnosprawnych na Jasną Górę. W kategorii „osiągnięcia w dziedzinie kultury chrześcijańskiej” TOTUS został wręczony kompozytorowi Henrykowi Mikołajowi Góreckiemu za całokształt osiągnięć twórczych i rozsławienie polskiej szkoły muzycznej oraz Zygmuntowi Kubiakowi w uznaniu ponad pięćdziesięcioletniej wybitnej twórczości, ukazywanie kulturowej ciągłości i aktualności dzieł antycznych oraz podkreślanie związku kultury polskiej z tradycją śródziemnomorską. W kategorii „promowanie nauczania Jana Pawła II” nagrodzono dominikańską Fundację Instytut Tertio Millennio m.in. za organizację międzynarodowych seminariów oraz kursów z zakresu społecznego nauczania Kościoła dla studentów oraz Instytut Jana Pawła II KUL – za ponad dwudziestoletnią działalność dokumentacyjną, wydawniczą i naukowo-dydaktyczną.
Po raz pierwszy w tym roku przyznano także nagrodę w kategorii medialnej, ustanowionej dla upamiętnienia zmarłego tragicznie rok temu bp. Jana Chrapka. Laureatem został program dziecięcy „Ziarno” (TVP 1) za zainicjowanie edukacji religijnej przez rozrywkę i zabawę.
• Uroczysty koncert w Teatrze Narodowym, podczas którego odtworzono specjalne przesłanie Jana Pawła II był kulminacyjnym wydarzeniem tegorocznego Dnia Papieskiego (13 października). Podobnie jak w ubiegłym roku w całym kraju odbywały się poświęcone Papieżowi koncerty, sesje naukowe i wystawy. Zbierano też ofiary na stypendia, które Fundacja „Dzieło Nowego Tysiąclecia” przekaże uzdolnionej młodzieży z ubogich rodzin. Ubiegłoroczna zbiórka przyniosła 2,7 mln zł. W koncercie uczestniczyło ponad 140 artystów reprezentujących najróżniejsze gatunki muzyczne. Na widowni zasiedli m.in. hierarchowie z prefektem Kongregacji Ewangelizacji Narodów kard. Crescenzio Sepe, Prymas Polski kard. Józef Glemp, nuncjusz apostolski w Polsce abp Józef Kowalczyk i bp Tadeusz Pieronek. Obecni byli też m.in. przedstawiciele prezydenta, marszałek Sejmu Marek Borowski, ludzie kultury i mediów. 
Dzień wcześniej Katolicka Agencja Informacyjna zorganizowała międzynarodową sesję „Jan Paweł II – świadek nadziei”. Prefekt Kongregacji Ewangelizacji Narodów, kard. Crescenzio Sepe, biskupi, ludzie kultury i mediów zastanawiali się nad niespełnionymi nadziejami Jana Pawła II. Podkreślano m.in. trudności w dialogu ekumenicznym i trudno przyswajaną przez Europejczyków papieską wizję kontynentu, który także dziś winien czerpać z chrześcijańskiej tradycji. Zachęcano też do podejmowania konkretnych inicjatyw podejmujących papieskie nadzieje: np. utworzenia w Łagiewnikach ośrodka międzynarodowych studiów nad miłosierdziem. 
W całym kraju odprawiano Msze święte w intencji Jana Pawła II. Podczas Mszy św. w katedrze wawelskiej kard. Franciszek Macharski przestrzegł m.in., by Dzień Papieski nie stał się tylko świętowaniem rocznicy wyboru wielkiego Papieża.



 

 

 


 

 



 

 

 



 

 

 

 

 


 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

 

 

 

 

 

 

 



 

Nr 42 (2780), 20 października 2002

do góry

 

© 2000 Tygodnik Powszechny
Szczegółowe informacje o Redakcji; e-mail: redakcja@tygodnik.com.pl