Kobiety w Biblii


Prorokini Chulda


Elżbieta Adamiak



Imię prorokini Chuldy pojawia się w Biblii tylko dwa razy (2 Krl 22,14; 2 Krn 34,22) i to dwukrotnie przy opisie tego samego wydarzenia. Oto podczas reformy religijnej króla Judy Jozjasza, rządzącego już po upadku królestwa północnego, który wbrew odstępstwom swych poprzedników „począł szukać Boga swego praojca Dawida” (2 Krn 34,3), podczas odbudowy świątyni odnaleziono Księgę Prawa. Do dziś trwają spory, o którą Księgę chodzi. Do dziś zadziwia nas reakcja bogobojnego króla, który – zdaje się – pierwszy raz słyszał jej słowa: „Idźcie i zasięgnijcie rady Jahwe o mnie i o moim ludzie i o całym [pokoleniu] Judy z uwagi na słowa owej znalezionej Księgi, bo straszliwy jest gniew Jahwe, który zapalił się przeciw nam dlatego, że ojcowie nasi nie słuchali słów tej Księgi, aby czynić wszystko tak, jak w niej jest napisane” (2 Krl 22,13). 
Zaufani króla, którzy mają „zasięgnąć rady Jahwe” w tej zasadniczej dla istnienia i tożsamości narodu sprawie, udają się do... kobiety, do prorokini imieniem Chulda, „żony stróża szat Szalluma” (23,14). Jest to jedyna znana z imienia prorokini czasu królów (druga – żona Izajasza – wspomniana zostaje w Iz 8,3), ale Biblia mówi o niej w taki sposób, jakby czymś oczywistym było istnienie oprócz proroków-mężczyzn proroków-kobiet. Prośba kierowana do Chuldy zakłada również, że potrafi ona czytać i jest znawczynią tradycji wiary. Jej słowa są najdłuższą wypowiedzią prorokini, zapisaną w Piśmie Świętym: „Tak mówi Jahwe, Bóg Izraela: Powiedzcie mężowi, który was do mnie przysłał, że tak mówi Jahwe: Oto ja sprowadzę nieszczęście na to miejsce i na jego mieszkańców. [Spełnią się] wszystkie słowa tej Księgi, którą czytał król Judy, za to, że mnie opuścili oraz że palili kadzidło bogom obcym. Ponieważ mnie obrazili wszystkimi dziełami rąk swoich, rozpalił się mój gniew przeciw temu miejscu i nie zagaśnie. A królowi Judy, który was przysłał, abyście zasięgnęli rady Jahwe, tak powiedzcie: Tak mówi Jahwe, Bóg Izraela: Słowa, które słyszałeś, [spełnią się]. Ponieważ [jednak] zmiękło serce twoje i ukorzyłeś się wobec Jahwe, gdy usłyszałeś, co powiedziałem przeciw temu miejscu i przeciw jego mieszkańcom, że staną się [przedmiotem] osłupienia i złorzeczenia oraz rozdarłeś swoje szaty i płakałeś przede mną, więc Ja także usłyszałem [cię] – wyrocznia Jahwe – oto dlatego Ja przyłączę cię do twoich ojców. Będziesz złożony w swym grobie w pokoju i twoje oczy nie będą oglądać tego całego nieszczęścia, które przywiodę na to miejsce” (2 Krl 22,15-20; por. 2 Krn 34,23-28). 
Słowa Chuldy zawierają summę teologii autora Ksiąg Królewskich: o właściwym kulcie Jahwe i nieszczęsnych konsekwencjach odejścia od niego i kultu obcych bogów. Król Jozjasz – a z nim starszyzna i cały lud – usłuchał słów prorokini. Nastąpiło odnowienie Przymierza z Jahwe. Rządy jego następców, powtarzające grzech ojców, doprowadziły do realizacji wyroczni przekazanej przez Chuldę: do upadku Judy i niewoli babilońskiej. 
Uważna lektura jej słów może budzić pewną wątpliwość: koniec życia Jozjasza jest tragiczny – ginie w walce z ręki faraona (2 Krl 23,29n). Czyżby więc prorokini się myliła? Niektórzy egzegeci próbują rozwiązać ten problem, zwracając uwagę, że król istotnie nie dożył upadku państwa. Inni uważają, że pozostawienie w tekście tej sprzeczności przez jego kolejnych redaktorów świadczy o ogromnym autorytecie Chuldy i trwałej pamięci o niej. 
Porównanie relacji zawartej w Drugiej Księdze Kronik budzi inne jeszcze pytanie – w przeciwieństwie do Drugiej Księgi Królewskiej jej autor uznaje bowiem proroka Jeremiasza za współczesnego Chuldzie. Dlaczego zatem, możemy pytać, w tej sprawie najwyższej rangi religijnej i państwowej, wysłannicy króla nie odwołują się do jego autorytetu? Dlaczego to Jeremiasz stworzył pieśń opłakującą Jozjasza po jego śmierci (2 Krn 34,25)? Dlaczego nastąpiło tu odwrócenie ról przypisywanych mężczyznom i kobietom? Na takie pytania nie znajdziemy prostej odpowiedzi. Tak jak i na pytanie, dlaczego imię Chuldy nosiły dwie południowe bramy świątyni jerozolimskiej – zaszczyt, którego nie dostąpił żaden inny prorok Izraela.


 

do góry