Przegląd prasy

Moskwa analizuje Papieża



„Sowieckie przywództwo jest już zaniepokojone tym, jak zaradzić wpływom polskiego papieża” – tak w trzy dni po wyborze Karola Wojtyły na Stolicę Piotrową pisał Krajowy Ośrodek Ocen Zagranicznych CIA. Choć archiwa sowieckie są niedostępne, kilka dokumentów zdobytych przez badaczy (m.in. w związku z planowanym w 1993 r. procesem KPZR) dowodzi, że odpowiednie instytucje – przede wszystkim KGB i MSZ ZSRR – momentalnie zaczęły analizować politykę nowego Papieża i Watykanu wobec bloku wschodniego. Dwa takie raporty ujawnia w WIĘZI (7) prof. Andrzej Paczkowski. 
Pierwszy sporządzono na potrzeby speckomisji Sekretariatu KC KPZR. Oparty jest o dokument przygotowany w Polsce przez Instytut Badania Współczesnych Problemów Kapitalizmu (powiązany z MSW), który dotarł do Moskwy kanałami KGB.
W analizie „O miejscu Polski w strategii i polityce Watykanu” czytamy: „Jan Paweł II, zwłaszcza podczas wizyty w Polsce, potwierdził linię Kościoła występującego przeciwko rewolucyjnej przemocy, za przestrzeganiem praw człowieka i poszanowaniem jego godności, przeciwko wszelkim formom eksploatacji i ucisku człowieka nie tylko w poszczególnych państwach, ale na całym świecie. Kościół zamierza sprzyjać stabilizacji politycznej w poszczególnych państwach i sytuacji międzynarodowej. Jest przekonany, że »żadna ze światowych rewolucji nie przyniosła sprawiedliwego dla wszystkich postępu społecznego i nie polepszyła stosunków społecznych«. (...) W ostatnim czasie zmienia się stanowisko Kościoła wobec problemu własności prywatnej. Nie potępiając samej idei prywatnej własności środków produkcji, Kościół twierdzi, że »powinna ona służyć celom społecznym, a nie egoistycznym interesom grup posiadaczy«. (...) Na ewolucję poglądów Kościoła katolickiego na temat własności prywatnej wywarł wpływ marksizm. Kościół, chcąc zwyciężyć w konfrontacji ideologicznej z socjalizmem, zmuszony był zrewidować swoje stanowisko. Tym uwarunkowane jest przyznanie przez Kościół konieczności kontroli społecznej nad własnością prywatną w przypadku, gdy sami właściciele środków produkcji nie zechcą wykorzystywać ich na rzecz postępu społecznego. (...) Podobne poglądy Kościół wyraża w sprawie własności państwowej. Kościół występuje przeciwko nadmiernej koncentracji własności w rękach państwa. Własność państwowa, jeśli nie służy interesom społecznym, powinna, jak uważa Kościół, być społecznie kontrolowana. (...) Kryzysowe dla Polski lata (1968, 1970, 1976) potwierdziły słuszność strategii i polityki Watykanu, zgodnie z którymi polski Episkopat w wymienionych latach »trzymał się na dystans«, a nawet wzywał polską ludność do zachowania spokoju. Zdobyte w Polsce doświadczenie może być przeniesione przez Watykan, z pewnymi zmianami, do innych państw socjalistycznych”.
Drugi dokument, sporządzony zimą 1980 r. przez Radę ds. religii, zatytułowano „O społeczno-politycznej i ideologicznej działalności Watykanu na obecnym etapie”. Stwierdzał on: „Analiza społeczno-politycznej i ideologicznej działalności Watykanu wykazuje, że ta w ostatnim czasie znacznie się zaktywizowała. Jest to rezultat dalszego zaostrzenia kryzysu katolicyzmu i, w pewnym stopniu, działalności nowego papieża Jana Pawła II. Reakcyjne koła USA, RFN i innych państw kapitalistycznych wiążą z nim nadzieje na wzmocnienie tendencji antykomunistycznych w polityce Watykanu (...). Jednakże przywódcy Kościoła katolickiego, oceniając realistycznie stosunek sił we współczesnym świecie, rosnący autorytet i wpływ państw wspólnoty socjalistycznej na światową politykę, jak również rosnące zróżnicowanie w środowisku duchowieństwa, próbują lawirować między reakcyjnymi i postępowymi siłami świata. (...) W polityce Watykanu widać dążenie do zwiększania autorytetu i roli Kościoła we współczesnym świecie, umocnienia jego pozycji w życiu społeczno-politycznym, wzmocnienia oddziaływania katolicyzmu na ludność krajów socjalistycznych. Jan Paweł II występuje przeciwko udziałowi duchowieństwa i wiernych w walce antyimperialistycznej. Bardziej ostro, niż jego poprzednicy – Jan XXIII i Paweł VI, potępia komunizm i ateizm. (...) Wszystkie wystąpienia papieża w Polsce przeniknięte były duchem wojującego klerykalizmu, ukierunkowane na walkę z ateizmem i światopoglądem naukowo-materialistycznym. Watykan wspiera w państwach wspólnoty socjalistycznej nacjonalistów, »dysydentów«, usilnie ubiega się o względy młodzieży oraz inteligencji, próbując »odepchnąć je« od idei naukowego komunizmu, od aktywnego udziału w budowie społeczeństwa socjalistycznego i komunistycznego pod kierownictwem partii marksistowsko-leninowskich.(...) Jednym ze wskaźników antysocjalistycznej orientacji współczesnego Watykanu jest jego udział w kampanii »w obronie praw człowieka« w państwach wspólnoty socjalistycznej. Podczas pobytu w Polsce Jan Paweł II zwrócił się do rządu kraju i innych państw socjalistycznych, żądając niczym nieograniczonej wolności religii i faktycznie zachęcając hierarchię kościelną do konfrontacji z władzą państwową. (...) Watykan zabiega o względy Pekinu, który przyjmuje wysłanników Kurii rzymskiej, odbudowuje katolicką hierarchię kościelną itp. Zaktywizowała się propaganda Watykanu na ZSRR”.

KB
 




 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Nr 29 (2767), 21 lipca 2002

do góry

 

© 2000 Tygodnik Powszechny
Szczegółowe informacje o Redakcji; e-mail: redakcja@tygodnik.com.pl