NOTATKI

Bronisław Mamoń



Zmarł Zdzisław Mrożewski

– wybitny aktor teatralny, radiowy i filmowy. W służbie teatru pozostawał przez blisko 3/4 wieku. Zagrał kilkaset ról. Był obsadzany w dramatach Słowackiego, komediach Fredry i sztukach Szekspira. Wypracował własny, indywidualny styl interpretacji literatury dramatycznej. W tej interpretacji ważną funkcję pełniło milczenie, którym posługiwał się z wielką umiejętnością.
Urodził się 21 maja 1909 r. we Włocławku. Studia odbywał w Konserwatorium Warszawskim (Oddział dramatyczny). Zadebiutował w r. 1932 na scenie teatru toruńskiego. Później związał się z teatrami objazdowymi, przede wszystkim z Redutą Juliusza Osterwy. Występował na scenach Łucka, Wilna, Warszawy, Poznania i Krakowa. W okresie okupacji pracował w krakowskim magistracie. Brał równocześnie udział w konspiracyjnym życiu teatralnym miasta. W Krakowie spędził ponad 20 lat, angażując się w latach trzydziestych minionego wieku do Teatru im. J. Słowackiego. Po wojnie grał na scenach Starego Teatru i Teatru im. J. Słowackiego. W połowie lat pięćdziesiątych przeniósł się do Warszawy, wiążąc się z Teatrem Polskim, Narodowym i Współczesnym. Przez 12 lat (od 1948-60) był profesorem krakowskiej PWST. Prowadził także zajęcia ze studentami w Warszawie.
Grał w filmach Jerzego Kawalerowicza („Śmierć Prezydenta”), Hasa („Pożegnania”) i Andrzeja Wajdy („Ziemia obiecana”). Za twórczość teatralną, filmową i radiową był wielokrotnie wyróżniany nagrodami artystycznymi i państwowymi.



Sztuka XX wieku we Wrocławiu

Prace artystów zagranicznych ze zbiorów własnych po raz pierwszy pokazuje Muzeum Narodowe we Wrocławiu (plac Powstańców Warszawy 5). W kolekcji przeważają grafiki i rysunki (ok. 80%), które, zebrane może nieco przypadkowo, dobrze oddają przemiany zachodzące także w innych dyscyplinach sztuki. Znajdziemy tu również dokumentacje happeningów, environment i performance. Spośród zgromadzonych przez lata w muzeum ponad tysiąca pięciuset prac na wystawie zobaczymy trzysta najciekawszych obiektów, m.in. wczesny obraz olejny Wassila Kandinsky’ego pt. „Wieczór”. Najbardziej interesująco przedstawia się zbiór ocalałych po II wojnie światowej prac artystów niemieckich, pochodzących z dawnych zbiorów niemieckich. Zobaczymy m.in. prace ekspresjonistów (Ernsta Barlacha, Maxa Beckmanna i członków grupy Die Brücke), dadaistów (Kurta Schwittersa), konstruktywistów (Johannesa Molzahna, Oskara Schlemmera), przedstawicieli Nowej Rzeczowości (Otto Dixa, Georga Grosza, Alexandra Kanoldta), ruchu Fluxus (Wolfa Vostella), twórców będących pod wpływem koloryzmu (Oskara Molla) i kubizmu (Alexandra Archipenko), a także serigrafie artystów japońskich. Po wojnie ze względu na trudności finansowe (i nie tylko) w zakupie prac artystów obcych głównym ich źródłem były Międzynarodowe Biennale Grafiki w Krakowie i Wrocławskie Triennale Rysunku. 
Kolekcję muzealną w sposób znaczący powiększyły cenne darowizny. Ewa Garztecka – dziennikarka i krytyk sztuki – przekazała ponad 600 prac, wśród nich wartościowy zespół dzieł twórców hiszpańskich należących do grupy „Parpallo” z Valencji. Janina Ojrzyńska – historyk sztuki, znawczyni sztuki czeskiej ofiarowała przeszło sto unikalnych grafik artystów czeskiej awangardy lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych.
Ekspozycji trwającej do 1 września br. towarzyszy rzetelny katalog (praca zbiorowa pod redakcją Mariusza Hermansdorfera) opisujący 1530 prac i zawierający noty biograficzne 457 artystów, zrealizowany w ramach wieloletniego projektu opracowywania zbiorów.



Śląska mistrzyni wycinanek

Wrocławskie Muzeum Etnograficzne przypomina – prezentacją kolekcji wycinanek z czarnego papieru Marii Louise Kaempffe – prawie już dzisiaj zapomnianą sztukę wycinankarską. Zbiór należy do Muzeum Kultur Europejskich w Berlinie/Dahlem. Artystka (1892–1963) urodzona na Śląsku, studiowała na Wrocławskiej Akademii Sztuk Pięknych, później pracowała jako pedagog. Oprócz wycinanki – najważniejszej w jej twórczości – zajmowała się także ilustracją książkową. 
Wystawę uzupełnia polska wycinanka ludowa pochodząca ze zbiorów Muzeum Sztuki Ludowej w Otrębusach k. Warszawy. Rozpowszechniona od drugiej połowy XIX w., od pojawienia się kolorowego i glansowanego papieru stała się charakterystycznym motywem zdobniczym wnętrz wiejskich chałup w środkowej Polsce i na Kurpiach. Naklejano je na ścianach izb i belkach pułapowych przede wszystkim z okazji świąt, czasem też uroczystości rodzinnych. W zależności od regionu występowały wycinanki jednokolorowe lub naklejanki złożone z nakładających się na siebie elementów zdobniczych. Cechują je zróżnicowanie tematyczne i bogactwo ornamentów głównie o motywach geometrycznych. 


(m)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Nr 29 (2767), 21 lipca 2002

do góry

 

© 2000 Tygodnik Powszechny
Szczegółowe informacje o Redakcji; e-mail: redakcja@tygodnik.com.pl