Kronika religijna

Stolica Apostolska •  Kościół w Świecie •  ...i w Polsce

STOLICA APOSTOLSKA

• Jan Paweł II wyraził zadowolenie z powodu odblokowania Bazyliki Narodzenia Pańskiego w Betlejem. Podczas niedzielnej modlitwy „Regina Coeli” na placu św. Piotra Papież podziękował „wszystkim, którzy przyczynili się do tego, by przywrócić temu świętemu miejscu jego prawdziwą, religijną tożsamość”. „W szczególny sposób ogarniam myślą franciszkanów, prawosławnych Greków i Ormian, którzy z wielkim poświęceniem wiernie pozostali na straży sanktuarium – mówił Jan Paweł II. – Uniwersalne przesłanie Betlejem, to miłość, sprawiedliwość, pojednanie i pokój. To na tych fundamentach można budować rzeczywistość pełną poszanowania praw narodów izraelskiego i palestyńskiego we wzajemnym poszanowaniu”. Papież wspomniał, że w tym samym dniu Mszę św. odprawił w Betlejem jego specjalny wysłannik kardynał Roger Etchegaray.

W przemówieniu Papież przypomniał, że w tym dniu obchodzony jest Światowy Dzień Środków Społecznego Przekazu. „Ostatnie postępy w dziedzinie komunikacji i informacji otworzyły przed Kościołem niespotykane dotąd możliwości ewangelizacji – powiedział Jan Paweł II. – Dlatego też mam zamiar zaproponować w tym roku bardzo aktualny temat: Internet nowym forum głoszenia Ewangelii. W tę nowoczesną i coraz bardziej rozwiniętą sieć masowej komunikacji musimy wejść pełni realizmu i ufności, przekonani o tym, że jeśli będzie ona wykorzystana w sposób kompetentny i ze świadomą odpowiedzialnością, może zaoferować właściwe środki dla przekazu ewangelicznego. Nie lękajmy się zatem »wypłynąć na głębię« wielkiego oceanu informatyki” – apelował Papież.

Zwracając się do polskich uczestników niedzielnej modlitwy, Jan Paweł II wspomniał św. Stanisława: „Dzisiaj pielgrzymujemy duchowo do Krakowa, aby tam czcić, razem z diecezją i z całą Polską, św. Stanisława. Naszemu patronowi polecamy sprawy ojczyzny i wszystkich Polaków na świecie”.

• Przed podróżą do Bułgarii Papież przyjął oficjalną delegację tego kraju. W przemówieniu do przedstawicieli władz i Kościoła prawosławnego z Sofii, przybyłych do Watykanu 11 maja z okazji uroczystości świętych Cyryla i Metodego, Jan Paweł II zapowiedział, że jego wizyta będzie mieć wymiar także ekumeniczny: „Moim gorącym pragnieniem jest nie tylko umocnić w wierze braci i siostry katolików, ale także zacieśnić więzy chrześcijańskiej jedności między Kościołem katolickim i Bułgarskim Kościołem Prawosławnym”. Papież wyraził nadzieję, że „będzie to wkład Kościołów do budowy nowej jedności europejskiej, czerpiącej z dziedzictwa zarówno Wschodu, jak i Zachodu”.

• Prośba pokutnika o Boże zmiłowanie, zawarta w Psalmie 51, była tematem rozważań Jana Pawła II podczas środowej audiencji generalnej. Papież zauważył, że pokutnik odkrywa, że grzech, raniąc człowieka, jest zarazem czynem, który niszczy jego relację z Bogiem. Wyznając swój grzech, Psalmista doświadcza nie tylko lęku czy strachu, ale również miłosierdzia ze strony Boga, który oczyszcza i wyzwala. Bowiem „moc miłości Bożej przewyższa potęgę grzechu, a rwąca rzeka zła ma mniejszą siłę od żyznej wody przebaczenia” – mówił Papież, przypominając słowa św. Pawła z Listu do Rzymian: „Gdzie jednak wzmógł się grzech, tam jeszcze obficiej rozlała się łaska”.

Po wygłoszeniu katechezy Papież nawiązał do rozpoczynającej się w tym dniu w Nowym Jorku sesji specjalnej Zgromadzenia Ogólnego ONZ poświęconej dzieciom. Jan Paweł II potępił wszelkie formy okaleczania i wykorzystywania dzieci oraz zaapelował o zwiększenie środków służących ich ochronie.

• Papież poparł wysiłki władz Albanii na rzecz przezwyciężenia skutków minionej dyktatury. Nowy ambasador tego kraju przy Stolicy Apostolskiej, Zef Bushati, złożył 10 maja listy uwierzytelniające. W przesłaniu przekazanym dyplomacie Jan Paweł II podkreślił, że dla jedności narodowej konieczne jest, by wszyscy obywatele Albanii uwierzyli w wartości odzyskanej demokracji i zgody społecznej.

Ambasador zapewnił, że jego kraj pragnie budować demokrację, opierając się na wartościach religijnych i duchowych. Podziękował także Papieżowi za jego apele do wspólnoty międzynarodowej na rzecz Albanii i za poparcie dla planowanego przez miejscowych biskupów uniwersytetu katolickiego. Poinformował przy tym, że rząd przekazał w Tiranie teren, na którym ma powstać nowa uczelnia.

• Przewodniczący Papieskiej Rady ds. Popierania Jedności Chrześcijan kardynał Walter Kasper rozpoczął pięciodniową wizytę w Jugosławii (10 maja). W Belgradzie kardynał Kasper spotkał się ze zwierzchnikiem Serbskiego Kościoła Prawosławnego, patriarchą Pawłem oraz przeprowadził rozmowy z prezydentem kraju Vojislavem Kostunicą. Jest to pierwsza, służąca nawiązaniu kontaktów, wizyta przewodniczącego Papieskiej Rady ds. Popierania Jedności Chrześcijan w Serbskim Kościele Prawosławnym.

• Watykan nadal czeka na odpowiedź z Moskwy w sprawie wydalenia biskupa Jerzego Mazura. Stolica Apostolska wyraziła zdumienie, że po upływie ponad dwóch tygodni od niewpuszczenia do Rosji katolickiego hierarchy nie ma jeszcze żadnych informacji dotyczących przyczyn tej decyzji. W ogłoszonym 7 maja w Watykanie oświadczeniu Biura Prasowego Stolicy Apostolskiej jej rzecznik Joaquin Navarro Valls przypomniał, że Watykan już następnego dnia po wydaleniu biskupa Mazura z terytorium Federacji Rosyjskiej zwrócił się do rosyjskiego ministerstwa spraw zagranicznych o wyjaśnienie powodów, dla których biskupowi odmówiono prawa wjazdu do Rosji. Odpowiedź do tej pory nie nadeszła.

• Minister spraw zagranicznych Izraela Szimon Peres złożył wizytę w Watykanie. Minister Peres rozmawiał z sekretarzem stanu Stolicy Apostolskiej kard. Angelo Sodano i sekretarzem ds. stosunków z państwami abp Jeanem-Louisem Tauranem. Jak powiedział po spotkaniu rzecznik prasowy Stolicy Apostolskiej, Joaquin Navarro-Valls, „długa i serdeczna rozmowa zbiegła się ze szczęśliwym zakończeniem oblężenia Bazyliki Narodzenia Pańskiego w Betlejem”. Rozmówcy poruszyli sprawę zorganizowania konferencji międzynarodowej, która powinna zapewnić sprawiedliwy pokój w regionie.

KOŚCIÓŁ W ŚWIECIE

• Zakończyło się trwające 39 dni oblężenie Bazyliki Narodzenia Pańskiego w Betlejem. 2 kwietnia blisko 200 Palestyńczyków zabarykadowało się w świątyni, uciekając przed wkraczającymi do miasta oddziałami izraelskimi. Kompleksu wokół kościoła nie zgodzili się opuścić mieszkający tam duchowni. W negocjacje w sprawie bazyliki zaangażowane były USA, Unia Europejska i Stolica Apostolska. W ich wyniku 13 oskarżanych przez Izrael o terroryzm Palestyńczyków opuściło Zachodni Brzeg Jordanu: zostali przewiezieni na Cypr, skąd trafią do Włoch, Hiszpanii, Grecji i Portugalii. 26 innych, także podejrzewanych o zamachy terrorystyczne, ale przez władze w Jerozolimie uznanych za „mniej groźnych”, przetransportowano do Strefy Gazy. 80 palestyńskich cywili po sprawdzeniu ich tożsamości zwolniono do domów. Następnie żołnierze izraelscy wycofali się z Betlejem. We wnętrzu bazyliki w jednej ze ścian pozostały ślady po kulach; poważnie uszkodzone zostały otaczające świątynię trzy klasztory, zwłaszcza ormiański i grecko-prawosławny.

„Dzisiaj w Betlejem, jak przed dwoma tysiącami lat, w noc narodzin Jezusa, Bóg daje nam nową szansę na pokój” – powiedział w kościele św. Katarzyny w Betlejem wysłannik Jana Pawła II na Bliski Wschód, kard. Roger Etchegaray. Kardynał Etchegaray przekazał zebranym pozdrowienia od Jana Pawła II i w imieniu Papieża podziękował franciszkanom oraz mnichom ormiańskim i grecko-prawosławnym, którzy nie opuścili kompleksu bazyliki, za „wytrwałość, za świadectwo wiary, za miłość i miłosierdzie wobec obu stron konfliktu oraz za mądrość w tych mediacjach”. „Trzeba, abyśmy teraz spojrzeli ponad Betlejem i ogarnęli wzrokiem całą Ziemię Świętą – mówił kard. Etchegaray. – Wszystko dla sprawiedliwości, wszystko dla dialogu, nic dla przemocy: ta droga jest długa i trudna. Drzwi, które ją otwierają, są węższe niż te prowadzące do Bazylika Narodzenia Pańskiego”.

• W kościele w Bojayá w Kolumbii zamordowano 109 cywilów. Ponad 100 osób odniosło rany, a 80 uznano za zaginione. O dokonanie zbrodni podejrzewa się „Rewolucyjne Siły Zbrojne Kolumbii” (FARC). Jan Paweł II w depeszy przesłanej do bp. Fidela Leona Cadavida Marina z diecezji Quibdó, na terenie której leży Bojayá, potępił „nowe akty terroryzmu”, które „zakłócają pokojowe współżycie oraz ranią uczucia umiłowanego ludu kolumbijskiego”. Prezydent Kolumbii Andrés Pastrana zwrócił się do ONZ z prośbą o wysłanie komisji do zbadania okoliczności masakry. Skrytykował też decyzję Unii Europejskiej, aby nie umieszczać FARC na opracowanej przez „Piętnastkę” liście organizacji terrorystycznych. „Jeśli masakrowanie dzieci, kobiet i starców, którzy schronili się w świątyni, nie jest terroryzmem, to pytam się, co nim jest” – powiedział Pastrana. Hiszpania i Szwecja, która dotychczas sprzeciwiała się umieszczeniu „Rewolucyjnych Sił Zbrojnych Kolumbii” na liście organizacji terrorystycznych zapowiedziały, że FARC znajdzie się jednak w tym dokumencie. W połowie maja Unia będzie omawiać kwestię ponownego opracowania listy.

• Prawosławny patriarcha moskiewski Aleksy II nie wyklucza spotkania z Janem Pawłem II. W wywiadzie dla gazety „Izwiestia” hierarcha zażądał jednak w zamian od katolików ograniczenia działalności na rosyjskim terytorium. „Wykazujemy gotowość do spotkania między przedstawicielem (Cerkwi) a papieżem Janem Pawłem II. Jednak spotkanie takie odbyć się może jedynie po tym, jak wypracowana zostanie wspólna postawa wobec podstawowych kwestii w stosunkach między oboma Kościołami” – powiedział Aleksy. Zdaniem patriarchy obie strony powinny nie tylko „potępić wszelkie formy prozelityzmu”, ale także unię między Rzymem a częścią Kościołów wschodnich, bo prawosławni oczekują od Papieża „niedopuszczalności unii jako drogi do jedności chrześcijan”.

• „Moim zdaniem płacimy dziś cenę za fałszywy ekumenizm, złożony z uśmiechów, uścisków rąk i miłych narad, podczas gdy potrzebny nam jest ekumenizm oparty na miłości i prawdzie” – powiedział abp Tadeusz Kondrusiewicz w wywiadzie dla włoskiego dziennika „Corriere della Sera”. Ordynariusz archidiecezji Matki Bożej w Moskwie przedstawił sytuację Kościoła katolickiego w Federacji Rosyjskiej po podniesieniu przez Papieża do rangi diecezji czterech administratur apostolskich: „Doszło do tego, że arcybiskup Pskowa Jewsenij napisał do prezydenta Putina list, w którym twierdzi, że w Rosji nie ma miejsca dla katolików, a naród rosyjski nie może cierpieć katolickiego najazdu na swą ziemię – przypomniał arcybiskup. – Najbardziej niepokoi mnie, że władze zachowują milczenie. Apel arcybiskupa Pskowa jest jawnym wezwaniem do sporu religijnego, co jest sprzeczne z prawem, nikt jednak nie reaguje. Niepokoi mnie również, że siły ultranacjonalistyczne próbują wykorzystać ten stan rzeczy do własnych celów”.

Arcybiskup Moskwy podkreślił, że nadal nie wyjaśniono przyczyn wydalenia z Rosji ks. Stefano Caprio i biskupa Jerzego Mazura: „Z jednej strony wiadomo, że Putin i władze chciałyby gościć Papieża w Moskwie i nawiązać normalne stosunki z Kościołem katolickim. Jednak władze tolerują wszystko, co jest wymierzone w nas. Znaczy to, że pozycja Kościoła prawosławnego jest mocna. Tym to sobie tłumaczę” – powiedział abp Kondrusiewicz. Jego zdaniem nawet działalność charytatywna Kościoła katolickiego traktowana jest w Rosji jak prozelityzm, czyli prowadzenie agresywnej akcji misyjnej. Aby rozwiązać tę trudną sytuację, należy „zasiąść przy wspólnym stole, rozpocząć rozmowy i – jeśli tak można powiedzieć – grać w otwarte karty... Dialog stanowi autentyczną i pilną konieczność, ponieważ bez rozmowy nie dojdziemy do niczego”.

• Trzy miliony Bułgarów zamierzają powitać Jana Pawła II, który odwiedzi ten kraj pod koniec maja – poinformował ośrodek badania opinii publicznej MBMD w Sofii. Prawie połowa ankietowanych (47 proc.) uważa, że wizyta przyczyni się do poprawy wizerunku Bułgarii. Fakt, że podróż zbiegnie się z obchodzonym 24 maja Dniem Piśmiennictwa Słowiańskiego i Kultury Bułgarskiej, nie stanowi zdaniem większości badanych zagrożenia dla prawosławnej tożsamości kraju. Tylko 4 proc. respondentów uważa, że wizyta Jana Pawła II zmniejszy wpływy Bułgarskiego Kościoła Prawosławnego. Co trzeci Bułgar twierdzi, że po papieskiej pielgrzymce wpływy bułgarskiej Cerkwi wzrosną.

... I W POLSCE

• Modlitwa w intencji papieskiej pielgrzymki do Polski była głównym tematem tradycyjnych uroczystości ku czci św. Stanisława. Zgromadziły one 12 maja w Krakowie kilkadziesiąt tysięcy wiernych, którzy przeszli w procesji z relikwiami św. Stanisława z Wawelu na Skałkę. W procesji oraz Mszy uczestniczyli kardynałowie: Franciszek Macharski, Henryk Gulbinowicz, Marian Jaworski ze Lwowa i Kazimierz Świątek z Białorusi oraz ponad 30 biskupów i arcybiskupów. Przed rozpoczęciem Mszy św. kard. Macharski przypomniał o pierwszej pielgrzymce Jana Pawła II, która odbyła się 23 lata temu. „Niech Ci drogę do Ojczyzny przygotuje św. Stanisław i ubłaga, żeby twoja pielgrzymka była początkiem nowej drogi narodu” – wyraził życzenie metropolita krakowski. W homilii kard. Świątek wezwał do radykalizmu wiary, gdyż dzisiejszy świat, który odrzucił Boga, nie wierzy już słowom, a świadkom. Mówił także o konieczności obrony Kościoła, choć jednocześnie zaznaczył, że wspólnotę kościelną tworzą grzesznicy, ludzie czasem niekonsekwentni, połowiczni i dwulicowi.

• Polscy przedstawiciele do Konwentu Unii Europejskiej zgodzili się promować umieszczenie invocatio Dei w ewentualnym przyszłym traktacie konstytucyjnym Unii. Poinformował o tym dziennikarzy o. Adam Schulz SJ, rzecznik Episkopatu, po trwającym dwie godziny spotkaniu przedstawicieli Episkopatu (na czele z Prymasem Polski) z prezydentem RP i polskimi członkami Konwentu w Pałacu Prezydenckim. Ks. Schulz stwierdził, że „stronie kościelnej bardzo zależy na tym, aby świat wartości, na którym się będzie opierał traktat końcowy był do zaakceptowania przez wszystkich Polaków”. Słowa rzecznika Episkopatu potwierdził minister Dariusz Szymczycha, sekretarz stanu w Kancelarii Prezydenta.

„W poczuciu autonomii i niezależności państwa i Kościoła rozmawiano o współdziałaniu na rzecz dobra wspólnego Polski, którym jest korzystna integracja z Unią Europejską. Uczestnicy spotkania zwrócili uwagę, że integrację europejską należy rozumieć nie tylko w wymiarze ekonomicznym i politycznym, ale także w wymiarze duchowym” – głosi komunikat Kancelarii Prezydenta.

Stronę kościelną reprezentowali: Prymas kard. Józef Glemp, abp Henryk Muszyński, który jest delegatem Konferencji Episkopatu Polski do Komisji Episkopatów Wspólnoty Europejskiej (ComECE) oraz bp Piotr Libera, sekretarz generalny Episkopatu. Obecny był prezydent Aleksander Kwaśniewski oraz polscy członkowie Konwentu: minister ds. europejskich Danuta Hübner, przedstawiciel Sejmu Józef Oleksy i Senatu Edmund Wittbrodt, a także minister Jan Truszczyński, główny negocjator Polski z Unią Europejską oraz zastępcy polskich delegatów do Konwentu.

Abp Muszyński w rozmowie z KAI zaprzeczył, że spotkanie to było „próbą klerykalizacji Konwentu” czy ze strony rządu „próbą instrumentalnego traktowania Kościoła”. Wymienił też wartości, o których była mowa: m.in. godność osoby ludzkiej, wartość życia ludzkiego, a także dobro wspólne i podmiotowość społeczeństwa.

• Kard. Franciszek Macharski będzie nadal pełnił posługę arcybiskupa krakowskiego. „Niech z Bożą pomocą kontynuuje” – napisał Jan Paweł II, który zlecił kard. Macharskiemu dalsze pełnienie tej posługi. W związku z ukończeniem 20 maja 75. roku życia metropolita krakowski oddał się do dyspozycji Papieża. Decyzja Jana Pawła II została ogłoszona w specjalnym komunikacie 6 maja.

• Zaprezentowano logo papieskiej pielgrzymki do Polski. Logo przedstawia wieżę powstającej w Łagiewnikach świątyni wpisaną w herb papieski. Jego autorem jest prof. Jan Skąpski. Podczas spotkania krakowskiego komitetu organizacyjnego pielgrzymki z dziennikarzami poinformowano także o trasach przejazdu Jana Pawła II. W drodze do Łagiewnik papamobil zatrzyma się przy domu na ul. Tynieckiej 10, gdzie Karol Wojtyła mieszkał w podczas wojny. Papież raz jeszcze zobaczy także kościół św. Floriana, gdzie pracował jako wikary w latach 1949-50 oraz objedzie Rynek Główny. Jan Paweł II zobaczy także III Kampus UJ w Pychowicach, gdzie powstaje biblioteka Papieskiej Akademii Teologicznej.

• W Jankowicach (diecezja sandomierska) odbyło się „Święto ubogich” zorganizowane przez wspólnotę „Chleb Życia” (11 maja). Wzięło w nim udział około 600 osób. Mszy przewodniczył i wygłosił homilię ks. Adam Boniecki, redaktor naczelny „TP”.

• W Krakowie odbyły się II Dni Tischnerowskie (10–13 maja). Zainaugurowała je Msza odprawiona przez kard. Franciszka Macharskiego w kolegiacie św. Anny. „Przychodzimy tu z różnych środowisk i różne mamy daty urodzenia, ale Ksiądz Profesor miał ten dar, że trafiał do każdego. On nie zmieniał ról, ale zawsze pozostawał sobą” – mówił metropolita krakowski.

W chwili zamykania numeru program Dni przewidywał jeszcze wykład z cyklu „Colloquia Tischneriana” prof. Charlesa Taylora pt. „Zmierzch chrześcijaństwa – upadek czy odrodzenie” oraz dyskusję filozofów starszego i młodszego pokolenia „Noc filozofów”. Głównym punktem programu było wręczenie Nagrody Miesięcznika i Wydawnictwa Znak im. ks. Józefa Tischnera, ufundowanej przez Ergo Hestię. W tym roku otrzymali ją Bogdana Pilichowska-Ragno, Ryszard Kapuściński i prof. Bronisław Baczko.

do góry