Kronika religijna

Stolica Apostolska •  Kościół w Świecie •  ...i w Polsce

STOLICA APOSTOLSKA

• „Powszechna utrata »poczucia grzechu« prowadzi w niektórych częściach świata do odchodzenia od indywidualnej spowiedzi i do nadużycia, jakim jest zbiorowe rozgrzeszenie” – napisał Jan Paweł II w liście apostolskim „Misericordia Dei”, poświęconym sakramentowi pokuty. Dokument przedstawili w Watykanie: prefekt Kongregacji Nauki Wiary kard. Joseph Ratzinger, prefekt Kongregacji Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów kard. Jorge Arturo Medina Estevez oraz przewodniczący Papieskiej Rady Interpretacji Tekstów Prawnych abp Julian Herranz.

„Jeżeli ma być osąd, sędzia musi znać przedmiot, który ma ocenić. Ten aspekt prawny pociąga za sobą konieczność spowiedzi osobistej połączonej z wyznaniem grzechów, o których wybaczenie prosi się Boga i Kościół – powiedział kard. Ratzinger. – Nie jest zatem w mocy Kościoła zastępować spowiedź indywidualną zbiorowym rozgrzeszeniem”. Podczas konferencji prasowej prefekt dodał, że spowiedź może odwieść również od aktów molestowania seksualnego, a niedawne spotkanie na ten temat z kardynałami z USA było „bardzo potrzebne i bardzo owocne”. Zapowiedział, że amerykański Episkopat dokona publicznego aktu wyznania win i prośby o wybaczenie w uroczystość Najświętszego Serca Pana Jezusa, czyli 30 maja tego roku.

• Jan Paweł II ustanowił nowe diecezje i mianował nowych biskupów ukraińskiego Kościoła katolickiego obrządku łacińskiego (4 maja). Nowe jednostki administracji to diecezje charkowsko-zaporoska, którą kierować będzie bp Stanisław Padewski (kapucyn) i odesko-symferopolska, której biskupem został ks. Bronisław Bernacki. Papież przyjął też rezygnację ordynariusza kamienieckopodolskiego Jana Olszańskiego (przeszedł na emeryturę). Zastąpi go dotychczasowy biskup pomocniczy diecezji Leonid Maksymilian Dubrawski (franciszkanin). Dla archidiecezji lwowskiej Jan Paweł II mianował dwóch biskupów pomocniczych: to księża Marian Buczek i Leon Mały.

Po ostatniej reorganizacji Kościół katolicki obrządku łacińskiego na Ukrainie tworzy jedną prowincję (metropolię) z siedzibą we Lwowie, której podlega sześć diecezji: kamienieckopodolska, kijowsko-żytomierska, łucka i zakarpacka (z siedzibą w Mukaczewie), charkowsko-zaporoska (ze stolicą w Charkowie) oraz odesko-symferopolska. Episkopat, któremu przewodniczy metropolita lwowski kard. Marian Jaworski, liczy dziewięciu członków. Na Ukrainie działają też oddzielne struktury Kościoła greckokatolickiego.

• Święto Pracy i rozpoczynający się miesiąc maryjny były tematem papieskiej katechezy, wygłoszonej podczas audiencji generalnej na Placu św. Piotra. „Święto Pracy odbywa się dla nas, chrześcijan, pod opieką św. Józefa Robotnika” – mówił Jan Paweł II – Człowiek spełnia się, wytwarzając »chleb powszedni«, o który prosi w Modlitwie Pańskiej”. Papież przypomniał też, że 1 maja rozpoczyna się miesiąc maryjny, czyli czas modlitwy z Matką Zbawiciela, przede wszystkim przez codzienne odmawianie różańca. Jan Paweł II wezwał wiernych do łączenia się z nim w modlitwie za wszystkich pracujących i bezrobotnych oraz do próśb o pokój w Ziemi Świętej. Do zebranych przed bazyliką św. Piotra ośmiu tysięcy Polaków Papież powiedział: „Psalmista napisał: »Z pracy rąk swoich będziesz pożywał, szczęście osiągniesz i dobrze ci będzie«. Proszę Pana Boga, aby mimo narastających trudności i bezrobocia to błogosławieństwo owocnej pracy stało się udziałem wszystkich Polaków. Niech godna praca będzie dla każdego źródłem dobra i szczęścia”.

• „Pozdrawiam naszych wschodnich braci, którzy dzisiaj obchodzą według swego kalendarza święta Wielkanocy” – powiedział Jan Paweł II w rozważaniach przed modlitwą Regina Caeli na zakończenie niedzielnej Mszy św., którą Papież odprawił na wyspie Ischia w Zatoce Neapolitańskiej (od początku pontyfikatu była to 142. podróż papieska do różnych regionów i diecezji włoskich). „Sercem łączymy się z ich radością z okazji zmartwychwstania Chrystusa, modląc się do naszego wspólnego Pana, aby jak najszybciej wszyscy chrześcijanie mogli doświadczyć radości pełnej jedności” – dodał Jan Paweł II.

Hasłem ośmiogodzinnej wizyty papieskiej na wyspie na Morzu Tyrreńskim były słowa Psalmisty: „Błogosławiony, który idzie w imię Pańskie”. Tuż przed odlotem do Rzymu Papież spotkał się z tamtejszą młodzieżą. Jan Paweł II wezwał młodych, aby „własnym życiem pokazali, że światło z wysoka nie niszczy tego, co ludzkie: przeciwnie, podkreśla je tak, jak Słońce, które swym blaskiem określa kształty i kolory”. Bóg „nie jest konkurentem człowieka, lecz jego prawdziwym przyjacielem, najwierniejszym sojusznikiem” – podkreślił Papież i dodał, że „orędzie o tym należy przekazywać z prędkością światła! Nie traćcie więc czasu. Wasza młodość jest zbyt cenna, żeby zmarnować ją choćby w najmniejszym stopniu. Bóg potrzebuje was i wzywa każdego po imieniu”.

• Kard. Walter Kasper zdementował pogłoski, że Stolica Apostolska sprzeciwiała się budowie prawosławnej świątyni w Rzymie. „Rosyjscy prawosławni są mile widziani w Rzymie” – zapewnił przewodniczący Papieskiej Rady ds. Popierania Jedności Chrześcijan. Kardynał przypomniał, że był obecny podczas uroczystości wmurowania kamienia węgielnego pod cerkiew, która powstanie w parku ambasady Federacji Rosyjskiej, niedaleko Watykanu. Pytany o ewentualną wizytę Papieża w Moskwie, hierarcha powiedział, że „jeśli istnieją problemy, to naturalne jest o nich mówić”. Kard. Kasper nawiązał też do zarzutów Patriarchatu Moskiewskiego, że rosyjski Kościół katolicki uprawia prozelityzm, czyli prowadzi agresywną akcję misyjną na terenach zamieszkanych w większości przez prawosławnych. Zdaniem hierarchy można by wspólnie opracować reguły dotyczące przechodzenia wiernych z jednego Kościoła do drugiego, ale nie w przypadku, gdy „druga strona uchyla się od rozmowy”. Kard. Kasper podkreślił, że Watykan jest gotów przygotować spotkanie Jana Pawła II z Aleksym II, zwierzchnikiem Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego.

• Podczas wizyty w Azerbejdżanie w maju tego roku Jan Paweł II będzie nocował w zwykłym hotelu. Podczas zagranicznych pielgrzymek Papież zazwyczaj mieszka w rezydencji nuncjusza apostolskiego lub siedzibie miejscowego biskupa, jednak wspólnota katolicka w liczącym ponad siedem milionów mieszkańców Azerbejdżanie liczy zaledwie kilkaset osób i nie może zapewnić Janowi Pawłowi odpowiedniego noclegu. Msze św. odprawiane są w prywatnym domu na peryferiach Baku, w którym mieszka także dwóch księży.

KOŚCIÓŁ W ŚWIECIE

• Trwa blokada Bazyliki Narodzenia Pańskiego w Betlejem. Na początku kwietnia w świątyni zabarykadowało się ok. 200 Palestyńczyków, otoczonych przez armię izraelską; zdaniem władz w Jerozolimie w bazylice znajduje się 30-40 poszukiwanych terrorystów. W trzech klasztorach przylegających do świątyni przebywa ponad 30 franciszkanów, kilku mnichów ormiańskich i prawosławnych oraz pięć sióstr katolickich. W bazylice, którą dotychczas opuściło ok. 90 osób, brakuje wody i żywności. Kilka razy dochodziło do wymiany ognia między Palestyńczykami a żołnierzami izraelskimi, zginęło dwóch kolejnych Palestyńczyków, a w kompleksie bazyliki znów wybuchł pożar.

Na Bliski Wschód przybył wysłannik Jana Pawła II, kard. Roger Etchegaray. Hierarcha spotkał się z prezydentem Izraela Mosze Kacawem i liderem OWP Jaserem Arafatem. „Przybyłem domagać się, by Bazylikę Narodzenia zwrócono Bogu i wiernym” – powiedział radiu izraelskiemu kard. Etchegaray. „Chrześcijanie przemilczają, że zbrojny terror ugodził w święte miejsce. Bazylika nie może być schronieniem dla tych, którzy zabijali Izraelczyków” – podkreślił Kacaw.

• Europejski Trybunał Praw Człowieka w Strasburgu uznał, że brytyjskie sądy nie naruszyły praw nieuleczalnie chorej kobiety, nie zgadzając się, by mąż pomógł jej zakończyć życie. 44-letnia Diane Pretty cierpi na uwiąd mięśni; nie może mówić, porusza się na wózku inwalidzkim, ale jest w pełni świadoma. Jej adwokaci dowodzili, że brytyjscy sędziowie naruszyli Europejską Konwencję Praw Człowieka. Prawnicy powoływali się m.in. na art. 2, który gwarantuje prawo do życia – ich zdaniem oznacza to również prawo do decydowania o jego zakończeniu. Trybunał orzekł jednak, że każde państwo jest zobowiązane chronić życie swych obywateli, ale nie oznacza to, że winno pomagać im w popełnieniu samobójstwa.

„Trybunał opowiedział się za świętością życia człowieka” – tak decyzję siedmiu sędziów, wśród których był również prof. Jerzy Makarczyk z Polski, skomentował abp Peter Smith, odpowiadający w Episkopacie Anglii i Walii za zagadnienia społeczne. Jednocześnie wyraził współczucie dla sparaliżowanej Diane Pretty. Zdaniem hierarchy trzeba czynić, co tylko możliwe, aby ulżyć ludzkiemu cierpieniu, ale nie wolno pomagać chorym w samobójstwie. „Dzięki osiągnięciom medycyny paliatywnej można zmniejszyć cierpienie i skutecznie dopomóc osobom w stanie terminalnym” – dodał arcybiskup Cardiff.

• W Stanach Zjednoczonych aresztowano kolejnego duchownego oskarżonego o pedofilię. O. Paul Shanley ukrywał się w San Diego w Kalifornii, po tym jak w lutym tego roku dziennikarze oskarżyli go o molestowanie nieletnich. Choć duchowny nie taił swych skłonności, władze kościelne pomagały mu uniknąć procesów, płacąc ofiarom odszkodowania i przenosząc kapłana z parafii do parafii. Shanley stanie przed sądem w Massachusetts jako oskarżony o wielokrotny gwałt na trzech chłopcach.

Natomiast do sądu stanowego w Kalifornii wpłynął wniosek przeciw kard. Rogerowi Mahony’emu, ordynariuszowi archidiecezji Los Angeles. Zarzuca mu się zatajenie przypadków molestowania seksualnego dzieci przez księży. Wniosek, oparty na przepisach dotyczących walki ze zorganizowanymi formami ukrywania przestępstw, wymienia jako oskarżonych wszystkie 194 diecezje w USA. Według agencji Associated Press w tym roku na skutek oskarżeń o molestowanie seksualne zostało zawieszonych lub zrezygnowało z pełnienia swych obowiązków 177 amerykańskich księży. W Stanach Zjednoczonych pracuje ok. 46 tys. duchownych.

• „Rycerze Kolumba”, najliczniejsza na świecie organizacja katolików świeckich rozpoczęła w amerykańskich mediach kampanię wsparcia dla tamtejszych księży. Pierwszym elementem akcji są całostronicowe ogłoszenia w czołowych dziennikach Nowego Jorku i Bostonu, w których czytamy: „Każde powołanie napotyka różne wyzwania. Obecnie mamy trudny okres dla kapłaństwa. W chwili, gdy zdrada niewielu spowodowała głębokie cierpienia, swoje współczucie kierujemy przede wszystkim do ofiar i ich rodzin. I jesteśmy razem z ogromną większością kapłanów, którzy pełnią służbę wielkodusznie, godnie i uczciwie. Tym, którzy pozostali wierni, mówimy: »Nadal liczcie na nasze zaufanie«”. „Rycerze” będą wspierać też powołania do kapłaństwa i życia zakonnego, m.in. przez fundowanie stypendiów dla seminarzystów.

„Rycerze Kolumba” liczą 1,6 mln członków. Organizację założył w 1882 r. w Connecticut ks. Michael McGiveny. W 2000 r. organizacja przeznaczyła ponad 110 mln dolarów na cele charytatywne, a jej członkowie jako wolontariusze przepracowali na rzecz potrzebujących 56 mln godzin.

• Komisja Episkopatów Unii Europejskiej (ComECE ) skrytykowała kampanię w sprawie AIDS, zorganizowaną przez amerykańską organizację „Catholics for a free choice”. W ramach akcji na ulicach europejskich miast pojawiły się plakaty z hasłem „Katolicy martwią się. A czy biskupi też? Zakaz używania prezerwatyw zabija!”. Zdaniem biskupów z krajów Piętnastki kontakty seksualne, zgodnie z nauką Kościoła, powinny odbywać się wyłącznie w małżeństwie, co z kolei jest najlepszą metodą uniknięcia AIDS i innych chorób przenoszonych drogą płciową.

Organizacja „Catholics for a free choice” domaga się zniesienia przez Kościół zakazu stosowania prezerwatyw oraz zaakceptowania aborcji. Jej członkowie żądali też wykluczenia Stolicy Apostolskiej z ONZ.

... I W POLSCE

• W Warszawie odbyło się 317. zebranie plenarne Konferencji Episkopatu Polski (29 kwietnia – 1 maja). Episkopat wezwał do zaprzestania działań wojennych na świecie, a szczególnie w Ziemi Świętej i – nawiązując do niedawnego niewpuszczenia do Rosji bp Jerzego Mazura – upomniał się o prawa religijne katolików w tym kraju.

Nuncjusz Apostolski abp Józef Kowalczyk poinformował, że Jan Paweł II potwierdził program sierpniowej pielgrzymki. 16 sierpnia o 18.00 papieski samolot wyląduje w Balicach k. Krakowa. 17 sierpnia o 10.00 Papież poświęci sanktuarium w Łagiewnikach, o 17.00 spotka się na Wawelu z prezydentem Kwaśniewskim i premierem Millerem, zaś o 19.00 odwiedzi grób rodziców na Cmentarzu Rakowickim. 18 sierpnia o 10.00 Jan Paweł II odprawi Mszę na Błoniach. 19 sierpnia o 9.00 wyjedzie do Kalwarii Zebrzydowskiej, z której powróci o 18.00 na lotnisko Balice. Stolica Apostolska poinformowała, że żadne dodatkowe punkty programu nie są planowane.

Bp Sławoj Leszek Głódź, przewodniczący Rady Episkopatu ds. Środków Społecznego Przekazu zapoznał biskupów ze stanem dialogu z Radiem Maryja, prowadzonym przez Zespół Duszpasterskiej Troski o to radio. Postanowiono, że Episkopat wydeleguje przedstawicieli do Rady Programowej Radia Maryja. Przygotowywany jest też list Episkopatu nt. środków przekazu.

Problemy formacji kapłańskiej przedstawił biskupom bp Andrzej Suski, przewodniczący Komisji ds. Duchowieństwa. Mówił o potrzebie stałej formacji kapłanów jako o warunku skutecznego wypełniania powołania.

Za jedno z nowych wyzwań, jakie stoją przed Kościołem w Polsce uznano narastającą falę imigrantów; mówiono o różnych formach duszpasterskiej pomocy dla nich.

Jednym z tematów obrad Episkopatu było także duszpasterstwo Polonii, którego stan przedstawił ks. Zbigniew Rakiej, zastępca przełożonego generalnego chrystusowców.

Greckokatolicki biskup Włodzimierz Juszczak mówił o potrzebie dialogu i współpracy pomiędzy Kościołami: greko- i rzymskokatolickim oraz głębszego pojednania między narodem polskim i ukraińskim.

• Podczas konferencji prasowej po obradach Episkopatu bp Andrzej Suski odniósł się do problemu nadużyć seksualnych ze strony duchownych. Zapytany, czy w formacji kapłanów będzie brany pod uwagę głos Papieża skierowany do biskupów z USA, bp Suski podkreślił, że molestowanie seksualne w Kościele w Polsce jest niewielkim problemem. Dotyka ono zresztą – zdaniem biskupa – różne środowiska, także duchownych innych wyznań, ale jest to problem nadzorowany przez Kościół, zwłaszcza przez biskupów diecezji. Biskup apelował, żeby sztucznie nie rozdmuchiwać tego problemu, choć zastrzegł, że nie chce go tuszować czy lekceważyć.

• Prymas Polski wmurował kamień węgielny pod budowę świątyni Opatrzności Bożej na Polach Wilanowskich w Warszawie (2 maja). Wypełnione po 200 latach wotum ma stanowić dziękczynienie za Konstytucję 3 Maja, odzyskanie suwerenności w 1989 r. i pontyfikat Jana Pawła II. Pod aktem wmurowania podpisali się m.in. Prymas Polski, legat papieski kard. Franciszek Macharski, prezydent, przedstawiciele Sejmu i Senatu.

W uroczystości uczestniczyło około 80 biskupów, w tym kilkunastu reprezentantów episkopatów europejskich, prezydent Kwaśniewski, parlamentarzyści, dyplomaci i przedstawiciele Kościołów zrzeszonych w Polskiej Radzie Ekumenicznej oraz kilka tysięcy warszawiaków.

• We wszystkich polskich diecezjach w uroczystość Najświętszej Maryi Panny Królowej Polski modlono się w intencji ojczyzny (3 maja). Centralnym uroczystościom na Jasnej Górze z udziałem Episkopatu Polski i biskupów z zagranicy przewodniczył kard. Franciszek Macharski, metropolita krakowski. Uczestniczyło w nich 50 tys. wiernych. W homilii Prymas Polski kar. Józef Glemp wzywał do „niesienia światła zbawienia ludziom zrozpaczonym, samotnym i mieszkających na obszarach konfliktów”.

• Prezydent Kwaśniewski odznaczył abp. Henryka Muszyńskiego Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. Metropolita gnieźnieński został wyróżniony za zasługi w dziedzinie dialogu między chrześcijanami i żydami, oraz między Polakami i Niemcami.

• W warszawskim kościele środowisk twórczych została odprawiona Msza w 50. rocznicę powstania Radia Wolna Europa (3 maja). Wzięli w niej udział byli pracownicy RWE, w tym długoletni dyrektor rozgłośni Jan Nowak-Jeziorański.

Podczas Mszy odczytano list Jana Pawła II z okazji jubileuszu RWE skierowany na ręce Nowaka-Jeziorańskiego. Polecając Bogu dusze zmarłych pracowników rozgłośni, Papież składa żyjącym członkom redakcji RWE wyrazy uznania i podziękowania za wierną służbę społeczeństwu i Kościołowi w Polsce w czasach, kiedy Kościół był zmuszony do milczenie i poddany niesprawiedliwym prześladowaniom.

do góry