NOTATKI

Bronisław Mamoń



Retrospektywa Pappa

27 marca w Kamienicy Hippolitów (Kraków, Plac Mariacki 3) otwarto wystawę retrospektywną (część pierwsza) Stefana Pappa, obejmującą rysunki satyryczne i dokumentację akcji. Druga część wystawy (rzeźby, grafiki, kolaże i rysunki) pokazana zostanie w maju w Arsenale. Powodem zorganizowania retrospektywy stał się jubileusz artysty: siedemdziesiąta rocznica urodzin. Stefan Papp urodził się 10 kwietnia 1932 r. w Czerniowcach (wówczas w Rumunii) z matki Polki i ojca Węgra. Do Polski przyjechał w r. 1947. Uczęszczał do gimnazjum snycerskiego w Cieplicach i Liceum Technik Plastycznych w Zakopanem. Na krakowskiej ASP studiował rzeźbę. Dyplom obronił w 1958 r. W latach 1956–57 pełnił rolę sekretarza magazynu graficzno-literackiego „Zebra”, wychodzącego w Krakowie. Przez osiem lat (od 1957 do 1965) był redaktorem graficznym „Tygodnika Powszechnego”. Na łamach „Tygodnika” publikował rysunki satyryczne, a także teksty o sztuce. Był pełen pomysłów i projektów. Zawsze w akcji. Nie znosił lenistwa, bezczynności. Malował, rysował, rzeźbił, pisał, przeprowadzał akcje artystyczne w Krakowie i poza Krakowem. Akcje, które miały przybliżyć odbiorcę do sztuki, do jej rozumienia. W tych akcjach przejawiała się jego pasja obywatelska i publicystyczna, wola zmieniania rzeczywistości zakłamanej, obłudnej, niszczącej duchowe życie człowieka, jego etyczną wrażliwość i odpowiedzialność. Rysunki satyryczne i dokumentacje akcji, zgromadzone na wystawie w Muzeum Historycznym Miasta Krakowa, pokazują duży fragment życia w PRL-u, tego, co jest już historią. Dziś może zabawną, groteskową, ale kiedyś groźną, porażającą ilością absurdów.
W odautorskim tekście „Dlaczego zostałem satyrykiem?” Papp wyjawia powody zainteresowania się satyrą. Stało się to dosyć wcześnie, jeszcze na studiach w krakowskiej ASP. Pierwsze rysunki satyryczne publikował w „Dzienniku Polskim”. Były to prace wykonane dla chleba, dla zarobku. „Wkrótce – zwierza się artysta – mój niespokojny temperament i przekorny charakter znalazły w krytycznej refleksji nad postępowaniem ludzi i rzeczywistością inspirujące pole działania, w poszukiwaniu możliwości poprawiania świata. Bo wtedy moje pokolenie wierzyło jeszcze, że to od nas zależy, aby po tej straszliwej wojnie świat stał się bardziej ludzki. Próbowałem więc piórkiem i satyrycznym arsenałem środków demaskacji walczyć z wszechobecną głupotą, ignorancją i arogancją. Po latach satyra stała się moją pasją. Znalazłem własny język – rozpoznawalną manierę: kreskę, ludka, stylistykę budowania akcji i artykułowania idei-pomysłów satyrycznych. Temperament zaś sprawił, że samo rysowanie już mi nie wystarczało i wykorzystując doświadczenia rzeźbiarskie wymyśliłem satyrę przedmiotową, którą zadebiutowałem międzynarodowo na Światowej Wystawie Satyry Dlaczego? w Skopje, w 1972 roku, gdzie mój obiekt satyryczny został uhonorowany Nagrodą specjalną. Kolejnym poszerzeniem działań interwencyjnych stały się moje Akcje, będące próbą bezpośredniego trafiania z problemem do świadomości ludzi przez ich udział w wziętym z życia, lecz syntetycznie zaaranżowanym zdarzeniu, jako formie osobistego poznania mechanizmów zła i odczuciu absurdalności różnych aktualnych zachowań, sytuacji i zjawisk.”
Dziś, niemal w pół wieku od powstania tych rysunków, bardziej od przekazu satyrycznego frapuje nas ich forma, indywidualny styl, znak autorski w tę formę wpisany. „Cechą wspólną rysunków satyrycznych Pappa – napisał Jürgen Weichardt w katalogu do wystawy Pappa w krakowskim BWA (1990 r.) – jest jego charakterystyczna kreska i daleko idąca redukcja formy, która przedstawia maksymalnie uproszczoną figurę postaci ludzkiej. Ten oryginalny styl umożliwia jednoznaczne, pozbawione trywialności obrazowanie. Swobodny język idei i wrażeń może być przez każdego widza zrozumiały. Artysta nie pozostawia wątpliwości co do jasności i ostrości przekazu, jednocześnie wyrzeka się nadmiernej przesady.”
W 1996 r. Stefan Papp uzyskał stopień doktora na wydziale Architektury Politechniki Krakowskiej. Od 1979 r. prowadził zajęcia dydaktyczne na wydziałach Design i Architektury Fachhochschule w Münster. Jeszcze w tym miesiącu nakładem wydawnictwa „Universitas” ukaże się w sprzedaży ponad dwustustronicowa książka Pappa pt. „Przestrzeń”, będąca plonem długoletnich przemyśleń i poszukiwań autora na temat szeroko rozumianej przestrzeni społecznej, kulturowej i architektonicznej. Pisarstwo związane z teorią i krytyką sztuki to jeszcze jedna wielka pasja Stefana Pappa.


(m)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

do góry

 

© 2000 Tygodnik Powszechny
Szczegółowe informacje o Redakcji; e-mail: redakcja@tygodnik.com.pl