Nie ma już w Europie prawdziwej lewicy. Tak twierdzą niektórzy. Ostatni epigon socjalizmu miał pożegnać się z polityką w 1999 r.; był nim lider niemieckiej SPD Oskar Lafontaine (ksywa „Internacjonalista”). „Serce bije po lewej stronie” – taki tytuł nosiła książka Lafontaine’a, który ostentacyjnie odrzucił wszelkie godności, gdy lewicowy rząd Niemiec (w którym był ministrem finansów) postawił na drastyczne cięcia w wydatkach. Ale że „kolory” partyjne okazały się trwalsze od idei w latach 90. – kiedy zachodnia lewica postanowiła szukać „trzeciej drogi” (tak głosił manifest Blaira i Schrödera z 1999 r.) między „neoliberalizmem” a socjalistyczną utopią – więc kilka lat temu mówiło się, że Unia Europejska jest czerwona. Bo o ile pod koniec lat 80. siedmiu z 12 szefów rządów pochodziło z prawicy, to w 1998 r. już 10 na 15 premierów w UE było czerwonych. Jesienią 1998 r. „Le Monde” zachwycał się, że pochód lewicy przez Europę to „wyraz nadziei, która musi doprowadzić do socjalnego kompromisu z gospodarką rynkową”; niemiecki „Die Zeit” diagnozował, że czerwone rządy w Paryżu i Bonn wystąpią wspólnie „przeciw fetyszystom stabilności” (język jakby znany...). 
Dziś po euforii zostało niewiele, a Unia jest coraz mniej czerwona: kilka dni temu lewica musiała oddać władzę w Portugalii. Przedtem podobny los spotkał lewicowe rządy Austrii (1999), Włoch (2000) i Danii (2001), a w tym roku czeka – jeśli potwierdzą się sondaże – rządy Francji, Niemczech i Szwecji. Ale czy znaczy to, że – jak pisał po portugalskich wyborach pewien (lewicowy) komentator – „w gospodarczo trudnych czasach ludzie stawiają na stosowaną przez prawicę końską kurację, a nie na lewicowe reformy, dozowane w socjalnie akceptowalnych, homeopatycznych dawkach”? Niekoniecznie. „Kolory” mylą: zachodnia lewica nie jest jednolita i gdy holenderscy socjaldemokraci wprowadzali reformy liberalne, Francją rządził „front ludowy” z udziałem komunistów (nie odpępowionych od Lenina), a niemiecka SPD najpierw cofnęła liberalne zmiany Kohla, by potem forsować reformy idące jeszcze dalej (choć z kiepskim skutkiem). Poza tym po 1989 r. widać, że czas polityki klasycznie „lewicowej” czy „prawicowej” to przeszłość; tym bardziej, że ostatnio cała Unia musiała zaciskać pasa przed wejściem euro. 
Ale ponieważ jest faktem, że kolejne lewicowe rządy w Unii padają jak kostki domina, politolodzy podają dwa sprzeczne objaśnienia: jedni twierdzą, że lewica przegrywa, bo była zbyt wierna ideom i szukając „trzeciej drogi” za bardzo chciała godzić modernizację gospodarki z hasłem sprawiedliwości społecznej. Inni odwrotnie: sądzą, że lewica stała się bezideowa, pragmatyczna. Bezsporne jest, że dziś głównym wyzwaniem – obok poszerzenia Unii – jest bezrobocie i pytanie o model modernizacji. Tutaj polityka lewicy niewiele dała, za to w Hiszpanii prawicowy rząd zmniejszył o połowę bezrobocie wyższe kiedyś od polskiego. Nic dziwnego, że rządy Włoch i Danii próbują dziś naśladować Aznara, oszczędzając i liberalizując prawo pracy, przy oporze związkowców (i nie tylko: zabity przez „Czerwone Brygady” doradca Berlusconiego był autorem projektu liberalizacji).
Co z tego wynika dla Polski? Obok lekcji ekonomicznej także to, że SLD znajdzie się wkrótce w sytuacji podobnej jak rząd AWS, któremu „kolory” przeszkadzały w porozumiewaniu się z lewicowymi rządami Zachodu, np. Niemiec. Czy teraz będzie inaczej?