Kronika religijna

Stolica Apostolska •  Kościół w Świecie •  ...i w Polsce

STOLICA APOSTOLSKA

• Jan Paweł II zaapelował do wspólnoty międzynarodowej o pomoc dla mieszkańców Afganistanu podczas niedzielnej modlitwy „Anioł Pański”. „Dzisiaj przedmiotem troski międzynarodowej powinni stać się mieszkańcy Afganistanu – drogie ludy Afganistanu – które winny otrzymać pomoc niezbędną dla życia – mówił Papież. – To jest naprawdę pilna odpowiedzialność, która spoczywa na całym świecie. Ale nie wolno nam także zapominać o tych, którzy w wielu częściach naszego globu pozostają pogrążeni w głębokim ubóstwie. Wobec tych sytuacji nie wystarcza samo ograniczenie się do nadzwyczajnych inicjatyw. Zobowiązanie sprawiedliwości wymaga autentycznej zmiany stylu życia, zwłaszcza w społeczeństwach dobrobytu”.

„Potrzebne jest ponadto bardziej sprawiedliwe zarządzanie finansami w krajach bogatych i w krajach biednych – dodał Papież. – Aktualne głębokie nierówności rodzą i podsycają konflikty oraz zagrażają w nieodwracalny sposób ziemi, powietrzu i wodzie, które Bóg powierzył trosce całej ludzkości”.

• „Stolica Apostolska nadal nie ma wystarczających danych, by ocenić z punktu widzenia etyki wojnę w Afganistanie” – oświadczył przed mikrofonami Radia Watykańskiego ks. Michele Simone zastępca redaktora naczelnego dwutygodnika włoskich jezuitów „La Civilta Cattolica”. „Nie ulega wątpliwości, że trzeba walczyć z terroryzmem, na co kraje zachodnie nie były przygotowane, o czym świadczy największa porażka służb wywiadowczych w ich historii. Nie posiadamy jednak wystarczających danych, aby dokonać pełnej oceny etycznej tej wojny” – powiedział ks. Simone. Jego zdaniem niemożliwy jest bilans pierwszego miesiąca działań. „Z jednej strony zdajemy sobie sprawę z konieczności pokonania terroryzmu i może z tego punktu widzenia interwencja w Afganistanie jest nawet uzasadniona. Z drugiej nie mamy wszystkich danych, by wypowiedzieć się zdecydowanie przeciwko interwencji albo też za nią” – powiedział publicysta „La Civilta Cattolica”.

• „Świat jest pełen niesprawiedliwości, a największą z nich jest głód” – czytamy w przesłaniu Jana Pawła II do uczestników 31. Konferencji Światowej Organizacji Żywienia (FAO). Taka sytuacja negatywnie wpływa na problematykę pokoju między narodami, przestrzega papieskie przesłanie, które na forum konferencji FAO odczytał sekretarz stanu Stolicy Apostolskiej, kard. Angelo Sodano. Zdaniem Jana Pawła II obecna konferencja FAO winna stać się „znakiem nadziei dla świata”, pokazując zarazem, że „są ludzie, pragnący działać na rzecz zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego dla każdego członka rodziny ludzkiej”.

• „Dialog nie zawsze jest łatwy i wolny od cierpienia, bo na drodze do wspólnej zgody, rodzą się nieporozumienia i uprzedzenia, a przyjazna dłoń może zostać odrzucona” – mówił do uczestników posiedzenia plenarnego Papieskiej Rady ds. Dialogu Międzyreligijnego Jan Paweł II. Papież spotkał się z przedstawicielami tego gremium 9 listopada w Watykanie. To ważne, mówił Papież, że przedmiotem obrad jest postęp w dialogu międzykonfesyjnym i to „w chwili, gdy cała ludzkość jest nadal w stanie szoku po wydarzeniach 11 września”. „Pojawiły się opinie, że jesteśmy świadkami prawdziwego starcia religii. Ale jak mówiłem już wielokrotnie, byłoby to fałszowaniem samej religii” – stwierdził Papież. Wyjaśniał dalej, że jeśli nakazem całej społeczności międzynarodowej jest kultywowanie dobrych stosunków między ludźmi należącymi do różnych tradycji etnicznych i religijnych, jeszcze pilniejszą potrzebą jest to, ażeby czynili to sami wierni, kierując się otwartością i zaufaniem. „Kiedy wybuchają konflikty, pokój może zapanować tylko dzięki procesowi pojednania, a to wymaga zarówno pokory, jak i wielkoduszności”. Kontakt z wyznawcami innych religii jest często źródłem wielkiej radości – mówił Papież – bowiem dzięki niemu odkrywamy działania Boga w umysłach i sercach ludzi, a także w ich obrzędach i zwyczajach”.

• „Odmówionemu przed chwilą hymnowi chwały, tradycja Izraela nadała tytuł Psalmu »todah«, czyli dziękczynienia w liturgicznym śpiewie” – tymi słowy Papież rozpoczął środową katechezę o Psalmie 99. „W centrum uwielbienia, które Psalmista wkłada w nasze usta, mamy swego rodzaju wyznanie wiary (...) To zasadnicze credo zawiera następujące stwierdzenia: »Pan jest Bogiem, Pan jest naszym Stworzycielem, my jesteśmy Jego ludem, Pan jest dobry, jego miłość trwa wiecznie, jego wierność nie zna końca” – tłumaczył Papież. – Za tym idzie stwierdzenie pewności, wyrażone w tak zwanej »formule przymierza«, że Izrael cieszy się wybraństwem Bożym: »my Jego własnością, jesteśmy Jego ludem, owcami Jego pastwiska«. Jest to pewność, którą żywią wierni nowego Ludu Bożego”.

• Abp Agostino Marchetto został nowym sekretarzem Papieskiej Rady Duszpasterstwa Migrantów i Podróżnych. Dotychczas abp Marchetto był przedstawicielem Stolicy Apostolskiej przy organizacji ds. spraw wyżywienia i rolnictwa Narodów Zjednoczonych FAO. Abp Marchetto ma 61 lat, święcenia kapłańskie przyjął w 24. roku życia. W dyplomacji watykańskiej pracuje od 1968 roku.

 

 

 

 

 

 

 

 

KOŚCIÓŁ W ŚWIECIE

 

• „Wspólnota Kościoła według rozumienia ewangelickiego” – taki tytuł nosi deklaracja opracowana przez Izbę ds. Teologii Kościoła Ewangelickiego w Niemczech. Deklarację, przygotowaną na obchodzony 31 października Dzień Reformacji, skrytykowali przewodniczący Komisji Ekumenicznej Episkopatu Niemiec, bp Paul Werner Scheele oraz kard. Walter Kasper, który stoi na czele Papieskiej Rady ds. Popierania Jedności Chrześcijan. Zdaniem komentatorów dokument stanowi krok wstecz na drodze dialogu ekumenicznego – można go odczytywać jako polemikę z wizją Kościoła przedstawioną w deklaracji “Dominus Iesus”, ogłoszonej w ubiegłym roku przez watykańską Kongregację Nauki Wiary. Zawarte w nim stwierdzenia w zasadzie wykluczają katolicko-protestancki kompromis w takich kwestiach jak prymat papieski, sukcesja apostolska czy ordynacja kobiet. Przewodniczący Synodu Kościoła Ewangelickiego w Niemczech Jürgen Schmude zaapelował, by jednak nie rezygnować ze starań o ekumeniczne zbliżenie.

• Departament Stanu USA opublikował coroczny raport poświęcony tolerancji religijnej na świecie. Dokument, przygotowany przez pracowników Biura Wolności Wyznaniowej, dotyczy okresu od lipca 2000 r. do końca czerwca 2001 r. i składa się z trzech części.

W pierwszej przedstawiono przypadki łamania wolności wyznania w 34 krajach. Państwa te podzielono na pięć grup. Afganistan, Birma, Chiny, Kuba, Laos, Północna Korea i Wietnam przemocą zwalczają niepodporządkowane władzom wspólnoty wyznaniowe. Druga grupa to państwa, w których dyskryminuje się mniejszości religijne, choć dopuszcza się ich działalność – raport wymienia tu kraje muzułmańskie: Irak, Iran, Pakistan, Arabię Saudyjską, Sudan, Turkmenistan i Uzbekistan. Trzecią kategorią objęto Egipt, Indie, Indonezję i Nigerię, w których władze ignorują problemy nietolerancji religijnej. W czwartej grupie znalazło się 12 krajów, w których prawo faworyzuje jedno dominujące wyznanie. Są to m.in. Białoruś, Bułgaria, Gruzja, Izrael, Rumunia, Rosja, Turcja i Jugosławia. Ostatnia grupa to 4 kraje europejskie: Austria, Belgia, Francja i Niemcy, w których zaobserwowano przypadki dyskryminacji niektórych wspólnot religijnych.

W drugiej części Departament Stanu USA przedstawia zjawiska wpływające korzystnie na respektowanie wolności wyznania. Raport wymienia tu m.in. Polskę. Zdaniem amerykańskich ekspertów polskie władze i elity intelektualne prawidłowo reagowały na przypadki nietolerancji w stosunku do społeczności żydowskiej.

• W wieku 93 lat zmarł kard. Paolo Bertoli. Kard. Bertoli pracował jako nuncjusz apostolski w Kolumbii, Libanie i Francji. Był również prefektem Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych. Po jego śmierci kolegium kardynalskie liczy 178 członków. 130 kardynałów ma prawo do udziału w konklawe.

• To biskupi regionu Lombardii, a nie kard. Carlo Maria Martini są autorami listu poświęconego rozwiedzionym katolikom – poinformowała kuria arcybiskupia w Mediolanie. Rozwiedzeni, którzy zawarli nowy związek małżeński, “nie są ekskomunikowani ani wyrzuceni, są w sytuacji cierpienia, w obliczu której należałoby uczynić krok naprzód” – napisali w liście lombardzcy hierarchowie. To zdanie odczytano jako sugestię, by rozwód i powtórny związek małżeński nie wykluczały możliwości przyjmowania sakramentów. Według ankiety przeprowadzonej na zamówienie katolickiego tygodnika “Famiglia Cristiana” za takim rozwiązaniem opowiada się 90 proc. Włochów, a dwie trzecie tamtejszych katolików woli rozwód od “nieudanego małżeństwa”.

Włoska prasa przypomina, że podobny list wydał też bp Wilhelm Emil Egger, ordynariusz Bolzano-Bressanone. W czasie niedawnego Synodu Biskupów jego rozwiedziony świecki współpracownik, Elio Cirimbelli wystosował do kard. Josepha Ratzingera prośbę, by osobom żyjącym w związku niesakramentalnym Kościół okazał podobne miłosierdzie jak abp Emmanuelowi Milingo i po okresie nałożonej pokuty wolno im było znowu przystępować do sakramentów.

• W Paryżu odbyła się sesja poświęcona kard. Stefanowi Wyszyńskiemu z okazji 20. rocznicy jego śmierci (7 listopada). Zorganizował ją Instytut Katolicki i Sorbona we współpracy z ambasadą Polski i Instytutem Polskim w Paryżu. Uczestniczyli w niej polscy i francuscy intelektualiści, dziennikarze katoliccy, historycy i teologowie (m.in. Jan Grootaers, Patrick Michel, Jean-Marie Mayeur, Bohdan Cywiński, Stefan Wilkanowicz i ks. Adam Boniecki). Zastanawiano się nad rolą, jaką odegrał Prymas Wyszyński zarówno w Kościele polskim, jak i powszechnym. W podsumowaniu konferencji historyk René Remond podkreślił, że dzieło Prymasa będzie miało jeszcze przez długi czas wpływ na Kościół w Polsce i na świecie. 11 listopada w paryskiej katedrze Notre Dame odprawiona została Msza Św. w intencji kard. Wyszyńskiego, którą celebrował kard. Jean-Marie Lustiger.

• Bułgarska Cerkiew Prawosławna przygotowuje się do wizyty Papieża w tym kraju w maju 2002 r. Prawosławni hierarchowie mają nadzieję, że wizyta Jana Pawła II nie wypadnie w dniu, gdy Cerkiew obchodzi święto apostołów Cyryla i Metodego, czyli 24 maja – poinformowała służba prasowa tej wspólnoty. Papież nie będzie powitany na lotnisku, tak jak przyjmuje się prawosławnych patriarchów, natomiast, “jeśli sobie będzie tego życzył, zostanie przyjęty w Pałacu Świętego Synodu”. Wielu prawosławnych liczy na to, że Jan Paweł II – podobnie jak w Grecji – przeprosi Bułgarską Cerkiew za winy katolików, a przede wszystkim za śmierć 26 męczenników zografskich.

Po zawarciu w 1274 r. Unii Lyońskiej przez cesarza bizantyjskiego Michała VIII Paleologa Papież zgodził się na restytuowanie greckiego arcybiskupstwa w Ochrydzie (należącego do Bułgarii) i podporządkowanie Bizancjum wszystkich ziem bułgarskich. Sprzeciwili się temu mnisi prawosławni z bułgarskiego klasztoru Zograf na Świętej Górze Athos. 10 października 1275 r. rycerstwo łacińskie splądrowało klasztor i spaliło tamtejszą cerkiew. 26 prawosławnych mnichów i świeckich zostało zamordowanych. Zniszczono też ok. 100 bezcennych rękopisów.

Katolicy stanowią 1 proc. w liczącej 8 milionów mieszkańców Bułgarii. 20 tys. wiernych liczy tamtejszy Ormiański Kościół Apostolski, 13 proc. społeczeństwa to muzułmanie, a 1 proc. protestanci. 85 proc. Bułgarów należy do Kościoła prawosławnego – 2 proc. regularnie uczęszcza do cerkwi.


 

 

 

 

... I W POLSCE

• Dramatem społecznym nazwali problem bezrobocia polscy biskupi w liście „W trosce o nową kulturę życia i pracy”. Dokument ukazał się 30 października w 110. rocznicę wydania przez papieża Leona XIII pierwszej encykliki społecznej „Rerum novarum”. Bez pracy pozostaje ponad 16 proc. rodaków, czyli prawie 3 mln osób. Biorąc pod uwagę ich rodziny ten problem dotyka niemal jednej trzeciej społeczeństwa. Biskupi apelują o poszukiwanie nowej wizji rozwoju – „twórczej syntezy między wymogami ekonomii i prymatem osoby ludzkiej, z jej niezbywalną godnością”. Zdaniem biskupów obecny kryzys dotyczy przede wszystkim postaw moralnych i zachowań społecznych, ale także sytuacji gospodarczej. Po latach realnego socjalizmu Polska znalazła się w sytuacji wyniszczenia materialnego i moralnego. „Po 12 latach przemian systemowych w Polsce musimy stwierdzić – piszą biskupi – że wielu ludzi odpowiedzialnych za kształt polskiego życia publicznego bezkrytycznie uwierzyło, że upadek marksizmu oznacza automatycznie powstanie sprawiedliwego społeczeństwa”. W miejsce ideologii kolektywnej pojawiła się wypaczona wersja liberalizmu, ujmująca rzeczywistość wyłącznie w kategoriach ekonomicznych.

Biskupi krytykują m.in. elity polityczne i gospodarcze, które „nie były w stanie wypracować spójnej i długofalowej strategii wychodzenia z kryzysu, do jakiego doprowadziły rządy realnego socjalizmu”. Nałożyły się na to – dodają – „niedomagania moralne wielu przedstawicieli władzy – niezależnie od wyznawanej ideologii i przynależności partyjnej”. Miarę goryczy dopełniły – zauważają biskupi – korupcja, a także narastająca przestępczość. „Wypaczona została w ten sposób prawdziwa wizja polityki, która jest wymagającą formą miłości bliźniego i której ostateczną racją jest zaangażowanie na rzecz dobra wspólnego”. Praktyka polityczna była niejednokrotnie zaprzeczeniem tego ideału, stała się „synonimem egoizmu politycznego i grupowego”.

„W tej sytuacji postanowiliśmy wypowiedzieć się na temat życia publicznego – czytamy w liście Episkopatu. – Nie dlatego, że rościmy sobie prawa do wydawania ekspertyz w sprawach społecznych, politycznych czy gospodarczych, ale ponieważ jesteśmy przekonani, że wyznawana wiara powinna mieć konsekwencje w szeroko rozumianym życiu społecznym”. (Zob. komentarz Jarosława Makowskiego na str. 3.)

• Jak co roku Kościół katolicki obchodził 1 listopada uroczystość Wszystkich Świętych. Tego dnia przypominał wiernym o ich powołaniu do świętości. Tradycyjnie też w całej Polsce odbyły się procesje żałobne na cmentarzach. W tym roku do modlitwy za zmarłych włączono ofiary ataków terrorystycznych w USA. Prymas Polski poprowadził procesję na Cmentarzu Wawrzyszewskim w Warszawie, a jego biskup pomocniczy Marian Duś przewodniczył głównym uroczystościom na Powązkach. Prymas Glemp w modlitwie wspomniał m.in. ofiary ataków terrorystycznych na USA oraz poległych żołnierzy podwodnego okrętu rosyjskiego „Kursk”. W Krakowie po najstarszej nekropolii miasta – Cmentarzu Rakowickim – procesję poprowadził kard. Franciszek Macharski. Wyraził on przekonanie, że wiara w Zmartwychwstałego obroni ludzkość przed szaleństwem i nienawiścią.

• 2 miliony 200 tys. złotych zebrano na rzecz edukacji najzdolniejszej młodzieży podczas pierwszego w historii Dnia Papieskiego, 14 października. Pieniądze zasilą program stypendialny Fundacji „Dzieło Nowego Tysiąclecia”. Dotychczas Fundacja wypłacała 500 stypendiów, gimnazjalistom z najuboższych diecezji.

• Główne obchody 50. rocznicy śmierci kard. Adama Stefana Sapiehy odbyły się w Krasiczynie koło Przemyśla, miejscu urodzenia metropolity krakowskiego (3 listopada). Podczas Mszy świętej w kościele parafialnym poświęcono tablicę upamiętniającą nadanie imienia tego wybitnego hierarchy miejscowemu gimnazjum. W pobliskim renesansowym zamku – niegdyś siedzibie rodu Sapiehów – otwarto wystawę poświęconą życiu i twórczości kard. Sapiehy. Uczestnicy uroczystości odwiedzili również dąb „Adam”, zasadzony w roku 1867 na pamiątkę urodzin późniejszego kardynała.

• Ks. Paweł Wojtas został powołany przez Konferencję Episkopatu Polski na funkcję krajowego duszpasterza więziennictwa. Ks. Wojtas jest kapłanem diecezji warszawsko-praskiej. Urodził się w 1964 r. w Warszawie. Święcenia kapłańskie otrzymał w 1989 r. Dotychczas pełnił funkcję kapelana w areszcie śledczym w Grójcu i w Warszawie-Białołęce, był także zastępcą dotychczasowego wieloletniego krajowego duszpasterza więziennictwa RP ks. Jana Sikorskiego. Od 1993 r. ks. Wojtas współpracował z Międzynarodowym Bractwem Więziennym, skupiającym świeckich ewangelizatorów w zakładach karnych. Od roku 2000 pracuje w Zarządzie Europejskim tej organizacji.

• Kard. Miloslav Vlk, arcybiskup Pragi i Prymas Czech otrzymał nagrodę miasta Zgorzelec za rok 2001 (27 października). W uzasadnieniu przyznania nagrody podkreślono, że kard. Vlk otrzymuje ją za „budowanie mostów między politycznymi, religijnymi i społecznymi grupami w byłej Czechosłowacji i w całej Europie”.

Zgorzelec jest podzielony rzeką Nysą na część niemiecką i polską. Odnowiony, po upadku komunizmu most łączący obie części stał się symbolem zbliżania narodów i ludzi. Od 1993 r. miasto corocznie przyznaje nagrodę osobom, które przyczyniają się do budowania mostów między Wschodem a Zachodem i porozumienia w Europie Środkowej.

• Opinie. „Najbardziej boli mnie brak wrażliwości i poczucia winy u oskarżonych” – powiedział ks. Henryk Bolczyk, komentując uniewinnienie byłych milicjantów, uczestniczących w pacyfikacji kopalni „Wujek” na początku stanu wojennego. W przeddzień zajść, podczas których zginęło dziewięciu górników, ks. Bolczyk służył strajkującym posługą duchową. Dla kapelana „Solidarności” jest oczywiste, że śmiertelne strzały oddali zomowcy. „Jeśli tego nie da się udowodnić, to co w ogóle da się udowodnić?” – pytał retorycznie i dodał, że bólem napawa go fakt, że sąd po raz drugi całkowicie zignorował zeznania ludzi, którzy świadczyli o użyciu przez zomowców broni.

 


 

 

 

 

 

 

 

 



 

Nr 46, 18 listopada 2001

Szczegółowe omówienie


Obraz tygodnia


Kronika religijna


Komentarze

 

Medytacja Biblijna

 

Liturgiczne czytania tygodnia

do góry

 

© 2000 Tygodnik Powszechny
Szczegółowe informacje o Redakcji; e-mail: redakcja@tygodnik.com.pl