Nr 45, 11 listopada 2001
On-line: Obraz tygodnia
• Kronika religijna
• Komentarze •
Medytacja Biblijna • Liturgiczne czytania tygodnia
Święto
Niepodległości
Dzień
wolnej
Warszawy
Dzień 11 listopada 1918 roku nie był narodzinami niepodległości. Był jedynie
punktem kulminacyjnym „drugiego powstania listopadowego”: wyzwoleniem Warszawy.
WIĘCEJ
Niesprawiedliwość
w państwie prawa
Z prof. Witoldem
Kuleszą, dyrektorem Głównej Komisji Ścigania Zbrodni
przeciwko Narodowi Polskiemu, rozmawiają Mateusz Flak i Marek
Zając
TYGODNIK POWSZECHNY: –
30 października katowicki sąd uniewinnił bądź umorzył postępowanie wobec członków plutonu specjalnego ZOMO, oskarżonych o pacyfikację strajków w kopalni „Wujek” i „Manifest Lipcowy”. Jak przyjął Pan ten wyrok?
WITOLD KULESZA: – Ten wyrok jest dramatem – tak go odbieramy, kierując się naszym poczuciem sprawiedliwości. Ale nim zaczniemy go oceniać, musimy za punkt wyjścia przyjąć prawo sądu do wydawania wyroków także uniewinniających, choćby nie spełniały oczekiwań opinii publicznej.
Jeśli zakwestionujemy prawo sądu
do wydania wyroku uniewinniającego, to cóż nam zostaje z filozofii państwa prawnego? Należy więc uszanować wyrok w sprawie „Wujka”.
Czym innym jest ocena argumentów, na które sąd się powołuje...
WIĘCEJ
Zbrodnie i
(brak) kary
Opracował:
Mateusz Flak
W miniony wtorek sąd Katowicach uniewinnił ponownie grupę milicjantów, oskarżonych o zabicie strajkujących górników z kopalni
„Wujek” w grudniu 1981 roku. Mimo że od upadku komunizmu w Polsce minęło 12 lat, żadna z najsłynniejszych spraw, dotyczących zbrodni popełnionych w czasach PRL nie zakończyła się określeniem winnych i wyrokiem. Czy to przypadek, czy dowód złego prawa albo niemożności wymiaru sprawiedliwości?
WIĘCEJ
KOŚCIÓŁ
CHRZEŚCIJANIE
WOBEC WOJNY
Z TERRORYZMEM
Wojna w
dziejach oczami chrześcijan
Zło konieczne
Jarosław Makowski
Choć dla Kościoła wojna to
zło konieczne, stanowczo sprzeciwia się on zarazem gwałceniu praw człowieka i zabijaniu ludności cywilnej – przynajmniej na płaszczyźnie ogólnych apeli, bo w odniesieniu do konkretnych konfliktów bywa różnie; częste zabieranie głosu przez Watykan wobec wojen na Bałkanach w latach 90. kontrastuje tu z powściągliwością Stolicy Apostolskiej wobec wojny w Czeczenii.
Stany
Zjednoczone
Murem za
prezydentem
Tadeusz Zachurski
z Waszyngtonu
11 września pokazał, że nawet w
społeczeństwie tak wielokulturowym i wieloreligijnym jak amerykańskie tolerancja jest wartością kruchą. Dlatego nie była zaskoczeniem reakcja Amerykanów spod Chicago, którzy na wiadomość o zamachach rzucili się na pobliski meczet.
Watykan
Czy Papież
jest pacyfistą
Aleksandra Bajka z
Rzymu
„Lepiej byłoby, aby kryzys wywołany zamachami na USA został rozwiązany bez użycia siły. Watykan zrozumie jednak, jeśli Waszyngton ucieknie się do »ofensywnych środków« w obronie swych obywateli przed przyszłym zagrożeniem” – takie lapidarne oświadczenie złożył na początku nalotów na Afganistan rzecznik Stolicy Apostolskiej, Joaquin Navarro-Valls. Słowa te wywołały szereg kontrowersji: czy Watykan powinien zabierać głos w tej sprawie? I czy Papież daje Amerykanom zielone światło w kwestii wojny w Afganistanie?
Polska
„Sprawiedliwa
rozprawa”
Mateusz Flak
„Świat nie może stracić nadziei. Państwa i narody muszą znaleźć skuteczne sposoby, aby złamać oścień zła i odbudować w sercach ludzi pokój i nadzieję” – mówił
bp wojskowy Sławoj Leszek Głódź dwa dni po zamachach w katedrze polowej w Warszawie, podczas Mszy w intencji ofiar.
Wielka Brytania
Kiedy Bóg jest
po naszej stronie?
Wojciech Płazak z
Londynu
Kościoły brytyjskie najwyraźniej
odsyłają do lamusa archaicznych i politycznie niepoprawnych określeń pojęcie „wojny sprawiedliwej”. Kiedy czyta się oświadczenia duchownych różnych wyznań chrześcijańskich na temat działań w Afganistanie, widać, że to odesłanie jest gestem wspólnym, ekumenicznym.
Włochy
Rozważania o
kulturze
Aleksandra Bajka z
Rzymu
Kościół włoski wypowiedział się na
temat ataków na Afganistan zaraz po tym, jak rzecznik Stolicy Apostolskiej przedstawił stanowisko Watykanu. Tego samego dnia przewodniczący Episkopatu Włoch, kard. Camillo Ruini, poinformował opinię publiczną o solidarności z USA i uznaniu „prawa, konieczności i obowiązku Stanów Zjednoczonych”, by odpowiedzieć na atak terrorystyczny.
Francja
Apele i powściągliwość
Jacek Kubiak z
Paryża
Francuzi i francuski Kościół katolicki
mają kilka powodów, by ze szczególną troską i zrozumieniem traktować kryzys po 11 września. Francja od lat uwikłana jest w konflikt moralny, polityczny i społeczny ze swą dawną kolonią, uważaną niegdyś za integralną część republiki – Algierią.
Niemcy
Wychodzenie z
cienia
Wojciech Pięciak
„Choćbym chodził ciemną doliną, zła się nie ulęknę...” Po 11 września Niemcy częściej chodzą do kościoła. Może nie tłumnie, ale jednak. „Ludzie szukają miejsca, w którym mogą otwarcie okazywać swe lęki i pragnienia” – mówił pastor Holger Herfurth z Wittenbergi.
Bliski Wschód
Kościoły
milczenia
Aleksander Klugman
z Tel Awiwu
Jaser Arafat
odciął się od terrorystycznych poczynań Osamy bin Ladena i jego organizacji. Jednak liczne Kościoły chrześcijańskie działające w Ziemi Świętej
nie ogłosiły żadnego, nawet formalnego potępienia terrorystycznych zamachów w Nowym Jorku i Waszyngtonie. Dlaczego?
Rosja
Cisza
Czeczenii, krzyk Bałkanów
Anna Łabuszewska
Po atakach na Nowy Jork i Waszyngton
Rosyjski Kościół Prawosławny jednoznacznie potępił sprawców i opowiedział się za zbrojną akcją USA w Azji. „Państwowotwórcza” Cerkiew znowu uwikłała się w polityczne rozgrywki, grając o zachowanie wpływu na władzę, utrzymanie się w roli autorytetu moralnego i podcięcie rosnącego znaczenia islamu.
Hiszpania i
Ameryka Łacińska
Trudne wezwanie
solidarności
Nina Pluta
Hiszpańscy biskupi katoliccy zdecydowanie potępiają terrorystyczne akty nienawiści i przemocy. Zarazem muszą jednak brać pod uwagę kulturowe związki swego kraju ze światem arabskim, na swój sposób
„odnowione” w XX wieku na skutek licznej imigracji z krajów Afryki Północnej.
Czechy, Słowacja,
Węgry
Solidarność,
z wyjątkami
Patrycja Bukalska
W Czechach front solidarności wśród elit koresponduje z nastrojami: wkrótce po zamachach Czesi poparli ewentualną akcję zbrojną. Politycy z wszystkich opcji (z wyjątkiem komunistów) nie mieli też wątpliwości co do ewentualnego udziału czeskich żołnierzy w walkach. To wyraźna zmiana postaw Czechów w stosunku do wojny o Kosowo w 1999 r. Wtedy Czesi, nowy członek NATO, nie popisali się lojalnością.
Pogromy chrześcijan
w krajach islamskich
Na
celowniku fanatyków
Z biblijnego
gabinetu cieni
Ks. Jan Kracik
Każdy z czterech gatunków ksiąg
Nowego Testamentu – ewangelie, dzieje, listy, apokalipsa – ma swoje sobowtóry. Nieznani autorzy, głównie II – IV w., przypisawszy swe utwory biblijnym postaciom, tworzyli apokryfy. Uzupełniali w nich przekaz nowotestamentowy resztkami zbiorowej pamięci, domysłami, fantazją.
KRAJ I ŚWIAT
Legislacja
czwartej kadencji
Krzysztof Burnetko
Lekko nie będzie: w obecnym Sejmie na 460 posłów 248 to debiutanci, a prawnicze wykształcenie ma ledwie 66. Nie lepsze proporcje są w Senacie. A przecież to w rękach parlamentarzystów jest uchwalanie ustaw decydujących o przyszłości państwa i losie jego obywateli. Czy polska demokracja przewidziała instytucje, które mogą przynajmniej ograniczyć ustawodawczą katastrofę?
Reportaż
Włodzimierz
Borowski,
czyli „artyści w PRL i po roku 1989”
Sztuka i
sumienie
Tomasz Potkaj
Jest czerwcowa noc roku 1966. Na teren Zakładów Azotowych w Puławach,
pokazowego zakładu produkcyjnego, wjeżdżają autokary.
Pojawia się
artysta, w smokingu, eskortowany przez dwóch robotników. Wchodzi na galeryjkę obiegającą komin.
Chwilę później następuje jedno z najdziwniejszych wydarzeń w życiu większości zebranych.
Przyjaciele artysty z komina, czyli Włodzimierza Borowskiego – Tadeusz Kantor, Anka Ptaszkowska i Wiesław Borowski – nazwali wydarzenie, którego byli świadkami, wielką kompromitacją.
Francja z komunistami w tle
Jacek Kubiak
Marie-George Buffet, skądinąd wnuczka polskiego imigranta,
została właśnie szefową francuskich komunistów.
Francuscy komuniści szukają każdej okazji, by znaleźć nową drogę i nowe towarzystwo. W tym celu gotowi są sprzymierzyć się z samym diabłem.
Nie wszyscy jednak robią to z takim wdziękiem, jak nowa sekretarz partii.
KULTURA
Nowe
wiersze
Czesława Miłosza
Anioł Stróż
Mój anioł stróż przybiera we śnie kształt kobiety.
Nie zawsze tej samej. Wie, że ja, cielesny
Potrzebuję miłosnego dotyku.
Nie łączymy naszych członków,
Ale jest bliskość i dobre porozumienie.
Nie wierzyłem w obecność aniołów, ale sny się odmieniły.
I kiedy niedawno znalazłem podziemną grotę ze skarbami,
Razem przesuwaliśmy worki, a ja prosiłem
O jeszcze chwilę snu dającego spokój.
Więcej na
stronie: www.milosz.pl
Joanna
Olczak-Ronikier:
„W ogrodzie pamięci”
Powieść
prawdziwa
Tomasz Fiałkowski
Autorka książek o Piwnicy pod Baranami i Piotrze Skrzyneckim oraz scenariusza do niezapomnianego serialu Andrzeja Wajdy „Z biegiem lat, z biegiem dni”, trzymając się wiernie faktów, napisała właściwie pasjonującą powieść obyczajową.
W krakowskich
galeriach
Mistrzowska
tradycja
Agnieszka Sabor
Jan Matejko nie wychował bezpośrednich kontynuatorów swojej twórczości.
Wszyscy, z którymi wiązał nadzieje, odeszli w innym kierunku. Józef Mehoffer malował wielką ważkę przypominającą rozświetlony witraż, a Stanisław Wyspiański nie gardził podkrakowskim pejzażem.
Każdy z nich w swojej inności, świadomej i nowatorskiej indywidualności współtworzy dziś trwałą „mistrzowską tradycję” polskiej sztuki.
O tej „jedności w różnorodności”, stanowiącej warunek rozwoju każdej tradycji przypomina cykl wystaw w krakowskim Muzeum Narodowym, opatrzony wspólnym tytułem „Opus magnum”.
Film
Skrawki ciszy
Wojciech Kuczok
Jesień jest najlepszą porą dla obcokrajowca, który chciałby zapoznać się z tym, co aktualnie w polskim filmie najciekawsze. Gdyby dzisiaj ów pielgrzymujący kinoman miał przekazać światu, dokąd zmierza nasze kino, nie miałby wątpliwości: do nieba...
O Arturze Międzyrzeckim
(1922–1996)
Autoportret
otwarty jak sen
Piotr Matywiecki
W obcowaniu z ludźmi objawiał styl wyrazisty i nie narzucający się – byłoby nietaktem
mówienie o jego właściwościach. A przecież trzeba je przypomnieć pięć lat po Jego śmierci, bo brakuje kogoś o takim charyzmacie, bo winni to jesteśmy poezji Artura Międzyrzeckiego.
Teatr
Nic, co
ludzkie...
Łukasz Drewniak
„Sceny z życia Mitteleuropy” (adaptacja „Niepokojów wychowanka Törlessa” Roberta Musila) to druga realizacja spółki Janusz Opryński i Witold Mazurkiewicz.
Jeden wniósł doświadczenie i tradycję teatru alternatywnego, drugi aktorską ekwilibrystykę.
Wspomnienie
Przez Irenę
Halina Bortnowska
Kilka lat temu pisałam o niej w eseju „Irena i Anna” porównując dwa niezwykłe pamiętniki: książkę Ireny
Kowalczyk „Poza granicą skargi” i pamiętnik Anny Frank. Co mogły mieć ze sobą wspólnego losy wiejskiej dziewczynki z Bochotnicy, dotkniętej paraliżującą chorobą, z tragedią żydowskiego dziecka w okupacyjnej Holandii?
FELIETONY
O wszystkim
Z nadzieją
zapomnienia
Andrzej Dobosz
„Spór o Polskę 1989–1999”, dokonany przez Pawła Śpiewaka wybór tekstów prasowych, wydany przez PWN, pozwala w sposób wygodny obcować z prasą minionego dziesięciolecia bez zaśmiecania domu.
„Spór” zawiera pełne teksty koło trzech setek artykułów odzwierciedlając dobrze najważniejsze dyskusje i możliwe stanowiska. Przeważają stanowczo rzeczy rozumne i głosy poważne, choć przypomniano także teksty kuriozalne.
Mocarstwo w
matni
Stanisław Lem
Kampania afgańska coraz bardziej przypomina zanurzanie się w ruchomych piaskach i zbiera cięgi za brak wyraźnie wytyczonych celów; trudno uznać za cel obalenie rządu talibów, skoro nie wiadomo, kim ich zastąpić.
Więcej na
stronie: www.lem.onet.pl
A mój syn
Blues i cza-cza
Jacek Podsiadło
A mój syn uczęszcza do zespołu
tanecznego. I czasem zaskakuje mnie, gdy niespodziewanie tanecznym krokiem udaje się za potrzebą lub bez wyraźnej potrzeby wykonuje podczas spaceru podwójny obrót.
Drugi garnitur
Marcin Król
Niedawno pisałem, iż doszło do tego, że trzeba się martwić o silną pozycję SLD, bo to jedyna partia w miarę cywilizowana i dysponująca taką liczbą mandatów, że zapewne będzie rozsądnie rządziła krajem. Jednak ostatnie nominacje na stanowiska wiceministrów, na przykład – kultury, edukacji czy sprawiedliwości i na inne urzędy przeznaczone dla drugiego garnituru,
skłaniają mnie do zmiany zdania. Po co było wyszukiwać i mianować osoby o co najmniej podejrzanej przeszłości lub po prostu takie, które nie odeszły od swojej przeszłości sprzed 1989 roku?
Votum separatum
Ani tajne, ani
poufne, a jednak...
Józefa Hennelowa
Jeszcze nie dotarła do nas psychoza
zarażonych listów, więc otwarty właśnie anonim odruchowo kieruję do kosza. Lecz tuż przedtem refleks: zdziwienie, które rośnie. Właściwie na co memu korespondentowi z Gliwic czy Rybnika ten wewnętrzny imperatyw: zataić swoją osobę i jeszcze dodatkowo skryć ją za rodzaj ideologicznego „credo”: „jeden z Ligi Rodzin Polskich”.
WIĘCEJ
|
