Nr 45, 11 listopada 2001

 

On-line: Obraz tygodniaKronika religijnaKomentarze Medytacja BiblijnaLiturgiczne czytania tygodnia

 


 

                     

 

 

 

 

 

 

Święto 

Niepodległości

 

Dzień wolnej 

Warszawy

 

Dzień 11 listopada 1918 roku nie był narodzinami niepodległości. Był jedynie punktem kulminacyjnym „drugiego powstania listopadowego”: wyzwoleniem Warszawy.   WIĘCEJ

 

 

 

 

 

 

Niesprawiedliwość w państwie prawa

Z prof. Witoldem Kuleszą, dyrektorem Głównej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, rozmawiają Mateusz Flak i Marek Zając

 

TYGODNIK POWSZECHNY: – 

30 października katowicki sąd uniewinnił bądź umorzył postępowanie wobec członków plutonu specjalnego ZOMO, oskarżonych o pacyfikację strajków w kopalni „Wujek” i „Manifest Lipcowy”. Jak przyjął Pan ten wyrok?
WITOLD KULESZA: – Ten wyrok jest dramatem – tak go odbieramy, kierując się naszym poczuciem sprawiedliwości. Ale nim zaczniemy go oceniać, musimy za punkt wyjścia przyjąć prawo sądu do wydawania wyroków także uniewinniających, choćby nie spełniały oczekiwań opinii publicznej.

 

Jeśli zakwestionujemy prawo sądu do wydania wyroku uniewinniającego, to cóż nam zostaje z filozofii państwa prawnego? Należy więc uszanować wyrok w sprawie „Wujka”. Czym innym jest ocena argumentów, na które sąd się powołuje...   WIĘCEJ

 

 

 

 

 

 

 

Zbrodnie i (brak) kary

Opracował: Mateusz Flak

 

W miniony wtorek sąd Katowicach uniewinnił ponownie grupę milicjantów, oskarżonych o zabicie strajkujących górników z kopalni „Wujek” w grudniu 1981 roku. Mimo że od upadku komunizmu w Polsce minęło 12 lat, żadna z najsłynniejszych spraw, dotyczących zbrodni popełnionych w czasach PRL nie zakończyła się określeniem winnych i wyrokiem. Czy to przypadek, czy dowód złego prawa albo niemożności wymiaru sprawiedliwości?   WIĘCEJ

 

 

 

 

 

 

 

KOŚCIÓŁ

 

 

CHRZEŚCIJANIE WOBEC WOJNY 

Z TERRORYZMEM

 

 

Wojna w dziejach oczami chrześcijan

 

Zło konieczne

Jarosław Makowski

 

Choć dla Kościoła wojna to zło konieczne, stanowczo sprzeciwia się on zarazem gwałceniu praw człowieka i zabijaniu ludności cywilnej – przynajmniej na płaszczyźnie ogólnych apeli, bo w odniesieniu do konkretnych konfliktów bywa różnie; częste zabieranie głosu przez Watykan wobec wojen na Bałkanach w latach 90. kontrastuje tu z powściągliwością Stolicy Apostolskiej wobec wojny w Czeczenii.

 

 

 

 

 

 

 

Stany Zjednoczone

 

Murem za prezydentem

Tadeusz Zachurski z Waszyngtonu


11 września pokazał, że nawet w społeczeństwie tak wielokulturowym i wieloreligijnym jak amerykańskie tolerancja jest wartością kruchą. Dlatego nie była zaskoczeniem reakcja Amerykanów spod Chicago, którzy na wiadomość o zamachach rzucili się na pobliski meczet.
 
 

 

 

 

 

 

Watykan

 

Czy Papież jest pacyfistą

Aleksandra Bajka z Rzymu

 

Lepiej byłoby, aby kryzys wywołany zamachami na USA został rozwiązany bez użycia siły. Watykan zrozumie jednak, jeśli Waszyngton ucieknie się do »ofensywnych środków« w obronie swych obywateli przed przyszłym zagrożeniem” – takie lapidarne oświadczenie złożył na początku nalotów na Afganistan rzecznik Stolicy Apostolskiej, Joaquin Navarro-Valls. Słowa te wywołały szereg kontrowersji: czy Watykan powinien zabierać głos w tej sprawie? I czy Papież daje Amerykanom zielone światło w kwestii wojny w Afganistanie?


 

 

 

 

 

Polska

 

„Sprawiedliwa rozprawa”

Mateusz Flak

 

Świat nie może stracić nadziei. Państwa i narody muszą znaleźć skuteczne sposoby, aby złamać oścień zła i odbudować w sercach ludzi pokój i nadzieję” – mówił bp wojskowy Sławoj Leszek Głódź dwa dni po zamachach w katedrze polowej w Warszawie, podczas Mszy w intencji ofiar. 
 

 

 

 

 

Wielka Brytania

 

Kiedy Bóg jest po naszej stronie?

Wojciech Płazak z Londynu

 

Kościoły brytyjskie najwyraźniej odsyłają do lamusa archaicznych i politycznie niepoprawnych określeń pojęcie „wojny sprawiedliwej”. Kiedy czyta się oświadczenia duchownych różnych wyznań chrześcijańskich na temat działań w Afganistanie, widać, że to odesłanie jest gestem wspólnym, ekumenicznym.

 

 

 

 

 

 

 

Włochy

 

Rozważania o kulturze

Aleksandra Bajka z Rzymu

 

Kościół włoski wypowiedział się na temat ataków na Afganistan zaraz po tym, jak rzecznik Stolicy Apostolskiej przedstawił stanowisko Watykanu. Tego samego dnia przewodniczący Episkopatu Włoch, kard. Camillo Ruini, poinformował opinię publiczną o solidarności z USA i uznaniu „prawa, konieczności i obowiązku Stanów Zjednoczonych”, by odpowiedzieć na atak terrorystyczny.

 

 

 

 

 

 

 

Francja

 

Apele i powściągliwość

Jacek Kubiak z Paryża

 

Francuzi i francuski Kościół katolicki mają kilka powodów, by ze szczególną troską i zrozumieniem traktować kryzys po 11 września. Francja od lat uwikłana jest w konflikt moralny, polityczny i społeczny ze swą dawną kolonią, uważaną niegdyś za integralną część republiki – Algierią.

 

 

 

 

 

 

 

 

Niemcy

 

Wychodzenie z cienia

Wojciech Pięciak

 

„Choćbym chodził ciemną doliną, zła się nie ulęknę...” Po 11 września Niemcy częściej chodzą do kościoła. Może nie tłumnie, ale jednak. „Ludzie szukają miejsca, w którym mogą otwarcie okazywać swe lęki i pragnienia” – mówił pastor Holger Herfurth z Wittenbergi.

 

 

 

 

 

 

 

 

Bliski Wschód

 

Kościoły milczenia

Aleksander Klugman z Tel Awiwu

 

Jaser Arafat odciął się od terrorystycznych poczynań Osamy bin Ladena i jego organizacji. Jednak liczne Kościoły chrześcijańskie działające w Ziemi Świętej nie ogłosiły żadnego, nawet formalnego potępienia terrorystycznych zamachów w Nowym Jorku i Waszyngtonie. Dlaczego?

 

 

 

 

 

 

 

Rosja

 

Cisza Czeczenii, krzyk Bałkanów

Anna Łabuszewska

 

Po atakach na Nowy Jork i Waszyngton Rosyjski Kościół Prawosławny jednoznacznie potępił sprawców i opowiedział się za zbrojną akcją USA w Azji. „Państwowotwórcza” Cerkiew znowu uwikłała się w polityczne rozgrywki, grając o zachowanie wpływu na władzę, utrzymanie się w roli autorytetu moralnego i podcięcie rosnącego znaczenia islamu. 

 

 

 

 

 

 

 

Hiszpania i Ameryka Łacińska

 

Trudne wezwanie solidarności

Nina Pluta

 

Hiszpańscy biskupi katoliccy zdecydowanie potępiają terrorystyczne akty nienawiści i przemocy. Zarazem muszą jednak brać pod uwagę kulturowe związki swego kraju ze światem arabskim, na swój sposób „odnowione” w XX wieku na skutek licznej imigracji z krajów Afryki Północnej.

 

 

 

 

 

 

 

Czechy, Słowacja, Węgry

 

Solidarność, z wyjątkami

Patrycja Bukalska

 

W Czechach front solidarności wśród elit koresponduje z nastrojami: wkrótce po zamachach Czesi poparli ewentualną akcję zbrojną. Politycy z wszystkich opcji (z wyjątkiem komunistów) nie mieli też wątpliwości co do ewentualnego udziału czeskich żołnierzy w walkach. To wyraźna zmiana postaw Czechów w stosunku do wojny o Kosowo w 1999 r. Wtedy Czesi, nowy członek NATO, nie popisali się lojalnością.

 

 

 

 

 

 

 

Pogromy chrześcijan w krajach islamskich

 

Na celowniku fanatyków

 

 

 

 

 

 

Z biblijnego gabinetu cieni

Ks. Jan Kracik

 

Każdy z czterech gatunków ksiąg Nowego Testamentu – ewangelie, dzieje, listy, apokalipsa – ma swoje sobowtóry. Nieznani autorzy, głównie II – IV w., przypisawszy swe utwory biblijnym postaciom, tworzyli apokryfy. Uzupełniali w nich przekaz nowotestamentowy resztkami zbiorowej pamięci, domysłami, fantazją.

 

 

 

 

 

 

 


KRAJ I ŚWIAT

 

Legislacja czwartej kadencji

Krzysztof Burnetko

 

Lekko nie będzie: w obecnym Sejmie na 460 posłów 248 to debiutanci, a prawnicze wykształcenie ma ledwie 66. Nie lepsze proporcje są w Senacie. A przecież to w rękach parlamentarzystów jest uchwalanie ustaw decydujących o przyszłości państwa i losie jego obywateli. Czy polska demokracja przewidziała instytucje, które mogą przynajmniej ograniczyć ustawodawczą katastrofę?


 

 

 

 

Reportaż

 

Włodzimierz Borowski, 

czyli „artyści w PRL i po roku 1989”

 

Sztuka i sumienie

Tomasz Potkaj

 

Jest czerwcowa noc roku 1966. Na teren Zakładów Azotowych w Puławach, pokazowego zakładu produkcyjnego, wjeżdżają autokary.

 

Pojawia się artysta, w smokingu, eskortowany przez dwóch robotników. Wchodzi na galeryjkę obiegającą komin.

 

Chwilę później następuje jedno z najdziwniejszych wydarzeń w życiu większości zebranych.

 

Przyjaciele artysty z komina, czyli Włodzimierza Borowskiego – Tadeusz Kantor, Anka Ptaszkowska i Wiesław Borowski – nazwali wydarzenie, którego byli świadkami, wielką kompromitacją. 



 

 

 


Francja z komunistami w tle
Jacek Kubiak

 

Marie-George Buffet, skądinąd wnuczka polskiego imigranta, została właśnie szefową francuskich komunistów.

 

Francuscy komuniści szukają każdej okazji, by znaleźć nową drogę i nowe towarzystwo. W tym celu gotowi są sprzymierzyć się z samym diabłem.
Nie wszyscy jednak robią to z takim wdziękiem, jak nowa sekretarz partii.



 





KULTURA

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Nowe wiersze 

Czesława Miłosza

 

 

 

Anioł Stróż

Mój anioł stróż przybiera we śnie kształt kobiety.
Nie zawsze tej samej. Wie, że ja, cielesny
Potrzebuję miłosnego dotyku.
Nie łączymy naszych członków,
Ale jest bliskość i dobre porozumienie.

Nie wierzyłem w obecność aniołów, ale sny się odmieniły.
I kiedy niedawno znalazłem podziemną grotę ze skarbami,
Razem przesuwaliśmy worki, a ja prosiłem
O jeszcze chwilę snu dającego spokój.

 

Więcej na stronie: www.milosz.pl

 

 

 

 

 

 

 

Joanna Olczak-Ronikier: 

„W ogrodzie pamięci”

 

Powieść prawdziwa

Tomasz Fiałkowski

 

Autorka książek o Piwnicy pod Baranami i Piotrze Skrzyneckim oraz scenariusza do niezapomnianego serialu Andrzeja Wajdy „Z biegiem lat, z biegiem dni”, trzymając się wiernie faktów, napisała właściwie pasjonującą powieść obyczajową. 
 

 

 

 

 

 

 

W krakowskich galeriach

 

Mistrzowska tradycja

Agnieszka Sabor

 

Jan Matejko nie wychował bezpośrednich kontynuatorów swojej twórczości. 

 

Wszyscy, z którymi wiązał nadzieje, odeszli w innym kierunku. Józef Mehoffer malował wielką ważkę przypominającą rozświetlony witraż, a Stanisław Wyspiański nie gardził podkrakowskim pejzażem. 

 

Każdy z nich w swojej inności, świadomej i nowatorskiej indywidualności współtworzy dziś trwałą „mistrzowską tradycję” polskiej sztuki. O tej „jedności w różnorodności”, stanowiącej warunek rozwoju każdej tradycji przypomina cykl wystaw w krakowskim Muzeum Narodowym, opatrzony wspólnym tytułem „Opus magnum”.

 

 

 

 

 

 

 

Film

 

Skrawki ciszy

Wojciech Kuczok

 

Jesień jest najlepszą porą dla obcokrajowca, który chciałby zapoznać się z tym, co aktualnie w polskim filmie najciekawsze. Gdyby dzisiaj ów pielgrzymujący kinoman miał przekazać światu, dokąd zmierza nasze kino, nie miałby wątpliwości: do nieba... 

 

 

 

 

 

 

 

O Arturze Międzyrzeckim (1922–1996)

 

Autoportret otwarty jak sen

Piotr Matywiecki

 

W obcowaniu z ludźmi objawiał styl wyrazisty i nie narzucający się – byłoby nietaktem mówienie o jego właściwościach. A przecież trzeba je przypomnieć pięć lat po Jego śmierci, bo brakuje kogoś o takim charyzmacie, bo winni to jesteśmy poezji Artura Międzyrzeckiego. 

 

 

 

 

 

 

 

Teatr

 

Nic, co ludzkie...

Łukasz Drewniak

 

„Sceny z życia Mitteleuropy” (adaptacja „Niepokojów wychowanka Törlessa” Roberta Musila) to druga realizacja spółki Janusz Opryński i Witold Mazurkiewicz.

 

Jeden wniósł doświadczenie i tradycję teatru alternatywnego, drugi aktorską ekwilibrystykę.

 

 

 

 

 

 

 

Wspomnienie

 

Przez Irenę

Halina Bortnowska

 

Kilka lat temu pisałam o niej w eseju „Irena i Anna” porównując dwa niezwykłe pamiętniki: książkę Ireny Kowalczyk „Poza granicą skargi” i pamiętnik Anny Frank. Co mogły mieć ze sobą wspólnego losy wiejskiej dziewczynki z Bochotnicy, dotkniętej paraliżującą chorobą, z tragedią żydowskiego dziecka w okupacyjnej Holandii? 


 

 


 

 

 

 

FELIETONY

 

 

 

O wszystkim

 

Z nadzieją zapomnienia

Andrzej Dobosz

 

„Spór o Polskę 1989–1999”, dokonany przez Pawła Śpiewaka wybór tekstów prasowych, wydany przez PWN, pozwala w sposób wygodny obcować z prasą minionego dziesięciolecia bez zaśmiecania domu.

 

Spór” zawiera pełne teksty koło trzech setek artykułów odzwierciedlając dobrze najważniejsze dyskusje i możliwe stanowiska. Przeważają stanowczo rzeczy rozumne i głosy poważne, choć przypomniano także teksty kuriozalne.

 

 

 

 

 

 

 

Mocarstwo w matni

Stanisław Lem

 

Kampania afgańska coraz bardziej przypomina zanurzanie się w ruchomych piaskach i zbiera cięgi za brak wyraźnie wytyczonych celów; trudno uznać za cel obalenie rządu talibów, skoro nie wiadomo, kim ich zastąpić.   

 

Więcej na stronie: www.lem.onet.pl

 

 

 

 

 

 

 

A mój syn

 

Blues i cza-cza

Jacek Podsiadło

 

A mój syn uczęszcza do zespołu tanecznego. I czasem zaskakuje mnie, gdy niespodziewanie tanecznym krokiem udaje się za potrzebą lub bez wyraźnej potrzeby wykonuje podczas spaceru podwójny obrót.

 

 

 

 

 

 

Drugi garnitur

Marcin Król

 

Niedawno pisałem, iż doszło do tego, że trzeba się martwić o silną pozycję SLD, bo to jedyna partia w miarę cywilizowana i dysponująca taką liczbą mandatów, że zapewne będzie rozsądnie rządziła krajem. Jednak ostatnie nominacje na stanowiska wiceministrów, na przykład – kultury, edukacji czy sprawiedliwości i na inne urzędy przeznaczone dla drugiego garnituru, skłaniają mnie do zmiany zdania. Po co było wyszukiwać i mianować osoby o co najmniej podejrzanej przeszłości lub po prostu takie, które nie odeszły od swojej przeszłości sprzed 1989 roku?

 

 

 




Votum separatum

 

Ani tajne, ani poufne, a jednak...

Józefa Hennelowa

 

Jeszcze nie dotarła do nas psychoza zarażonych listów, więc otwarty właśnie anonim odruchowo kieruję do kosza. Lecz tuż przedtem refleks: zdziwienie, które rośnie. Właściwie na co memu korespondentowi z Gliwic czy Rybnika ten wewnętrzny imperatyw: zataić swoją osobę i jeszcze dodatkowo skryć ją za rodzaj ideologicznego „credo”: „jeden z Ligi Rodzin Polskich”.   WIĘCEJ

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Nr 45, 11 listopada 2001

Szczegółowe omówienie


Obraz tygodnia


Kronika religijna


Komentarze

Medytacja Biblijna

 

Liturgiczne czytania tygodnia

 

do góry

 

© 2000 Tygodnik Powszechny
Szczegółowe informacje o Redakcji; e-mail: redakcja@tygodnik.com.pl