Kronika religijna

Stolica Apostolska •  Kościół w Świecie •  ...i w Polsce

STOLICA APOSTOLSKA

• W Watykanie trwają obrady X Zgromadzenia Zwyczajnego Synodu Biskupów.

Zastępca relatora generalnego Synodu kard. Bergoglio, arcybiskup Buenos Aires, dokonując w czwartek 11 października podsumowania dwóch pierwszych tygodni debaty („relatio post disceptationem”), skupił się na pojęciu „komunii”, która powinna – zgodnie z wypowiedziami większości ojców synodalnych – charakteryzować postać biskupa: biskup ma trwać w komunii z Bogiem, dążąc do osobistej świętości, dbając o własną formację i dając świadectwo ubóstwa, jakiego domaga się dzisiejszy świat. Istotna jest też więź komunii między biskupem a Kościołem powszechnym, której widzialną zasadę i podstawę stanowi Biskup Rzymu. Nawiązując do zgłaszanych podczas Synodu propozycji, aby w relacjach między biskupami i Episkopatami lokalnymi a Kurią Rzymską kierowano się zasadą pomocniczości (wedle której do kompetencji instancji wyższej należą tylko te sprawy, którym instancje niższe nie mogą sprostać samodzielnie), kard. Bergoglio stwierdził, że również stosunki między centralnymi instytucjami Kościoła powszechnego a Kościołami lokalnymi lepiej opisuje pojęcie komunii, nie zaś kategorie zaczerpnięte z życia społeczności świeckich. W opinii wielu biskupów należy rozważyć rolę synodów w przyszłości, zasady ich funkcjonowania oraz możliwość częstszego zwoływania zgromadzeń biskupów poświęconych ściśle określonym zagadnieniom. Więź komunii między biskupem a jego diecezją winna się wyrażać przede wszystkim w tym, że jest on »nauczycielem wiary«, który na mocy sakramentu święceń jest władny wyrażać osąd w sprawach wiary i moralności i troszczy się o integralny i wierny przekaz Ewangelii. Wreszcie komunia biskupa ze światem każe mu otaczać pasterską troską kulturę, zwłaszcza środki przekazu, oraz troszczyć się o formację duchownych i świeckich zdolnych twórczo działać w tej dziedzinie. W debacie synodalnej głos zabierali również „bratni delegaci” (przedstawiciele innych Kościołów), poruszając m.in. kwestię relacji między kolegialnością a prymatem: prawosławny metropolita Ambrosius (Finlandia), reprezentujący Patriarchat Ekumeniczny, powiedział, że: „mimo regularnej pracy synodów regionalnych stoimy dziś wobec licznych, trudnych problemów dotyczących współpracy między Kościołami prawosławnymi. Już w latach sześćdziesiątych podjęto przygotowania do Wielkiego Synodu, ale do tej pory przyniosły one mierne rezultaty”. Natomiast anglikański biskup Peter Forster (Wielka Brytania) oświadczył, że „anglikanie uznają, iż idea powszechnego prymatu jest mądra i nieodzowna. Prymat ten powinien być sprawowany przez Biskupa Rzymu. (...) Należy dążyć do porozumienia, które ściśle określi prawa i zakres odpowiedzialności, jakie zostaną powierzone odnowionemu i w pełni ekumenicznemu prymatowi”.

• „Niech Bóg wykorzeni z ludzkich serc wszelką zawziętość, wrogość i nienawiść i usposobi je do pojednania, solidarności i pokoju” – modlił się Papież wraz z biskupami zgromadzonymi na Synodzie w miesiąc po ataku terrorystycznym na USA. Tego samego dnia na placu przed bazyliką św. Jana na Lateranie przedstawiciele różnych religii (m..in. rabin Rzymu i imam rzymskiego meczetu) modlili się za ofiary zamachów i o pokój na świecie; następnie Wikariusz Rzymu kard. Camillo Ruini przewodniczył w imieniu Papieża koncelebrowanej Mszy św. za dusze zabitych, w której uczestniczyli prezydent i premier Włoch. W związku z obawami, że Watykan może być jednym z celów ewentualnych dalszych ataków terrorystycznych, wzmożona została ochrona placu i bazyliki św. Piotra, gdzie – wedle informacji prasy włoskiej – służbę pełnią policjanci przebrani za duchownych; również władze niemieckie i francuskie miały przysłać agentów dla ochrony pielgrzymów.

Tymczasem były prezydent USA Bill Clinton ujawnił, że w niedawnej przeszłości już dwukrotnie udaremnione zostały planowane zamachy na życie Jana Pawła II – w 1995 r. w Manili i podczas niedawnej wizyty papieskiej w Syrii.

• Bóg pragnie uczynić szczęśliwym całego człowieka – powiedział Papież komentując podczas audiencji środowej kantyk z Księgi Jeremiasza (31, 10-14), który zapowiada wyzwolenie Izraela spod dominacji asyryjskiej i odzyskanie wszelkich dóbr.

„Biblii obcy jest abstrakcyjny spirytualizm. Obiecana radość nie dotyczy jedynie wnętrza człowieka, jako że Bóg troszczy się o wszystkie wymiary ludzkiej egzystencji. Sam Jezus (...) będzie zachęcał swoich uczniów, aby ufali Opatrzności także w swoich potrzebach materialnych”. Wizja Jeremiasza pozostaje realną możliwością historyczną, uzależnioną od wierności ludzi, a nade wszystko zapowiada ostateczny cel, którego rękojmią jest wierność Boga.

• Przed niedzielną modlitwą „Anioł Pański” Ojciec Święty podziękował inicjatorom obchodzonego w Polsce „Dnia Papieskiego”: „Zawsze liczyłem na duchowe wsparcie moich Rodaków i stale je otrzymuje. Ze swej strony odwzajemniam ich życzliwość przed Panem, prosząc Go o wszelkie dobro, jakiego potrzebuje Polska i Polacy. Proszę, abyśmy nadal trwali w tej komunii modlitwy”. Papież ponowił też wezwanie, aby wierni odmawiali różaniec w intencji pokoju na świecie.

• Watykan przygotowuje „Dyrektorium” poświęcone religijności ludowej – powiedział Radiu Watykańskiemu kard. Jorge Medina Estevez, prefekt Kongregacji Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów. Dokument będzie zawierał definicję religijności ludowej i opis różnych jej form oraz wskazania, jak odróżniać zdrowe praktyki i obyczaje od wypaczonych i jak włączać je harmonijnie w życie liturgiczne Kościoła.

KOŚCIÓŁ W ŚWIECIE

• Ponad 200 zabitych, spalone pięć kościołów, 16 zniszczonych meczetów, zdewastowane sklepy, biura i samochody – to rezultat dwudniowych walk ulicznych między chrześcijanami a muzułmanami, które wybuchły w północnonigeryjskim mieście Kono. Do zamieszek doszło podczas demonstracji przeciwko nalotom amerykańskim na Afganistan, którą zorganizował związek młodzieży muzułmańskiej. Na ulice miasta wyjechały czołgi, a władze zarządziły godzinę policyjną. Już od kilku miesięcy w Nigerii dochodzi do walk między chrześcijanami a muzułmanami, którzy domagają się wprowadzenia szariatu, czyli surowego prawa muzułmańskiego.

• Za każdego muzułmanina zabitego w Afganistanie zginie dwóch chrześcijan z Pakistanu – ogłosili tamtejsi przywódcy muzułmańscy. Maulana Sami ul-Haq, były deputowany do Zgromadzenia Ustawodawczego, znany z powiązań z ekstremistami islamskimi, powiedział dziennikarzom, że według Koranu żydzi i chrześcijanie są wrogami muzułmanów i należy ich zabić.

Już od kilku tygodni trwają w Pakistanie prześladowania katolików i protestantów. Islamskie bojówki niszczą kościoły i szkoły chrześcijańskie. W Lahore muzułmanie podpalili kościół, a gdy tamtejszy ksiądz próbował ich powstrzymać, brutalnie go pobili. W Rawalpindi uczestnicy antyamerykańskiej demonstracji wypędzili z domów i znęcali się nad pięcioma chrześcijańskimi rodzinami.

Po amerykańsko-brytyjskim ataku na Afganistan bp Anthony Theodore Lobo z Islamabadu, który uczestniczył w X Zgromadzeniu Synodu Biskupów w Watykanie, opuścił obrady i wrócił do Pakistanu. Sekretarz generalny Synodu, kard. Jan Pieter Schotte poinformował, że biskup otrzymał od Papieża specjalne błogosławieństwo dla Pakistanu i całego regionu. Chrześcijanie stanowią ok. 2 proc. ludności Pakistanu.

• W Albanii zamordowano o. Ettore Cunaela ze zgromadzenia józefitów. Nieznani sprawcy zadali 68-letniemu misjonarzowi z Włoch 13 pchnięć nożem. Policja wyklucza motyw rabunkowy.

• Katolickie organizacje charytatywne niosą pomoc uchodźcom z Afganistanu. Amerykańska „Catholic Relief Service” otworzyła obóz dla uchodźców w Peszawarze, przy granicy pakistańsko-afgańskiej. W międzynarodową akcję humanitarną zaangażowana jest pakistańska Caritas, która korzysta ze wsparcia Caritas Internationalis. W obozach dla uchodźców działa też katolicka Międzynarodowa Komisja ds. Migracji, która współpracuje z Wysokim Komisarzem ds. Uchodźców przy Organizacji Narodów Zjednoczonych.

• Światowa Rada Kościołów wezwała USA i Wielką Brytanię do przerwania nalotów na Afganistan. Rada, która zrzesza przedstawicieli 342 wspólnot protestanckich, prawosławnych i anglikańskich (Kościół katolicki ma status obserwatora jej posiedzeń), zaapelowała również do innych krajów, by nie przyłączały się do akcji zbrojnej przeciw talibom.

W lutym tego roku na posiedzeniu w Berlinie i Poczdamie członkowie Rady odrzucili dokument „Interwencja zbrojna jako wsparcie celów humanitarnych”. Nie udało się jednak wypracować nowego oświadczenia. Część delegatów uważała, że interwencja wojskowa jest uzasadniona „jeśli jest ostatecznym i koniecznym środkiem, by ratować ludzi przed wielkim zaagrożeniem”. Pozostali twierdzili, że „tylko środki pozbawione przemocy uznać można za prawdziwie chrześcijańskie”.

• „Jeśli nie powstanie państwo palestyńskie, nigdy nie będzie pokoju ani na Bliskim Wschodzie, ani gdzie indziej” – powiedział abp Michel Sabbah w wywiadzie dla dziennika włoskich biskupów „Avvenire”. Zdaniem łacińskiego patriarchy Jerozolimy „los Izraelczyków leży na sercu całemu Zachodowi, a los Palestyńczyków całemu islamowi – ich konflikt dotyczy zatem całej wspólnoty międzynarodowej”. Izrael powinien uznać „prawo Palestyńczyków do 22 proc. ziemi palestyńskiej”, zaproponował hierarcha. To z kolei „w 90 proc. wyeliminowałoby terroryzm, ponieważ wytrąciłoby broń z ręki tym wszystkim, którzy wykorzystują resentymenty wobec rzeczywistego czy rzekomego ucisku ze strony zamożnego Zachodu” – dodał abp Sabbah.

• Kubańskie władze represjonują członków chrześcijańskiego stowarzyszenia „Seguidores de Cristo Rey” (Naśladowcy Chrystusa Króla). Organizacja ta walczy o poszanowanie praw człowieka i obywatela. Samochód, prowadzony prawdopodobnie przez agentów policji politycznej, wjechał na chodnik i potrącił 48-letniego Rodobaldo Madrigala Vegę, pracownika stowarzyszenia z Hawany. César Guerra, szef oddziału „Naśladowców Chrystusa Króla” w stołecznej dzielnicy Lisa został kilkakrotnie pobity, a oficerowie Służby Bezpieczeństwa grozili mu, że go zabiją, jeśli ujawni te incydenty. „Boimy się o nasze życie, gdyż do aktów przemocy dochodzi niemal codziennie” – powiedział dziennikarzom Guerra.

• Ekumeniczny patriarchat Konstantynopola ostrzegł grecką Cerkiew przed podważaniem jego honorowego prymatu w Kościele prawosławnym. Święty Synod patriarchatu konstantynopolitańskiego opublikował komunikat, w którym podkreśla, że negowanie tej zwierzchności jest szkodliwe i dla Cerkwi, i dla narodu greckiego. Synod ostrzegł przed „poważnymi konsekwencjami”, za które odpowiedzialność będzie ponosić wyłącznie Grecki Kościół Prawosławny.

Komunikat stanowi odpowiedź na trzy listy ateńskiego metropolity Christodoulosa z sierpniu tego roku. Zwierzchnik Greckiego Kościoła Prawosławnego kwestionował w nich jurysdykcję Konstantynopola nad częścią greckich diecezji na północy kraju oraz domagał się oficjalnego uznania go za głowę greckiego Świętego Synodu.

... I W POLSCE

• Dzielmy się miłością – pod takich hasłem obchodzony był w całej Polsce po raz pierwszy Dzień Papieski (14 października). Poprzez sesje naukowe, spotkania, modlitwę i imprezy kulturalne Polacy starali się uczcić 23. rocznicę inauguracji pontyfikatu Jana Pawła II. W całym kraju harcerze i działacze Akcji Katolickiej zbierali na ulicach i przed kościołami do puszek pieniądze na stypendia dla utalentowanych dzieci z najuboższych rodzin przyznawane przez Fundację Episkopatu Polski „Dzieło Nowego Tysiąclecia”.

Nad sensem tego pontyfikatu zastanawiali się uczestnicy sesji „Jan Paweł II – pontyfikat przełomów”, zorganizowanej 13 października w Warszawie. Uczestniczyli w niej m.in.: amerykański profesor George Weigel – autor biografii Papieża „Świadek nadziei”, biskup radomski Jan Chrapek, o. Maciej Zięba OP – prowincjał polskiej prowincji dominikanów i dyrektor Instytut Tertio Millenio, ks. Waldemar Chrostowski – profesor UKSW oraz ks. Adam Boniecki.

Finałowym wydarzeniem Dnia Papieskiego był koncert w Teatrze Wielkim w Warszawie, który zgromadził ponad 130 artystów – wystąpili m.in.: tenor Ryszard Karczykowski, rockowa kapela 2TM2,3, zespół dziecięcy „Arka Noego”, Anna Maria Jopek, Natalia Niemen, Jan Pospieszalski oraz cerkiewny chór Syntaghma z Przemyśla i bracia dominikanie z klasztoru na warszawskim Służewcu.

• Pomimo prośby Episkopatu Polski prezydent Aleksander Kwaśniewski zawetował nowelizację Kodeksu Pracy, która wprowadzała zakaz pracy w niedzielę placówek handlowych zatrudniających więcej niż pięciu pracowników (11 października). W specjalnym liście do prezydenta biskupi przypomnieli, że odpoczynek niedzielny to nie tylko nakaz religijny, ale podstawowe prawo człowieka. Zdaniem biskupów „brak ustawowego zakazu handlu w niedzielę i zmuszanie do pracy przez niektórych pracodawców prowadzi do poważnego konfliktu sumienia ludzi wierzących”. Poza tym ustawa zakazująca handlu w niedzielę zbliżyłaby prawodawstwo naszego kraju do norm przyjętych w wielu państwach Unii Europejskiej.

„Weto Pana Prezydenta jest sprzeczne z Dekalogiem i wielowiekową tradycją naszego narodu” – powiedział rzecznik Episkopatu Polski ks. Adam Schulz. Swą decyzję prezydent argumentował rosnącym bezrobociem i spadającym tempem rozwoju gospodarczego. „To polityczna, a nie ekonomiczna decyzja” – stwierdził biskup radomski Jan Chrapek. Zdaniem bp. Chrapka, w ten sposób nie można zatrzymać rosnącego bezrobocia.

• Caritas Polska organizuje zbiórkę pieniędzy na pomoc uchodźcom z Afganistanu. Zebrane środki finansowe zostaną przekazane do Caritas Internationalis w Watykanie. Pieniądze można wpłacać na konto: Caritas Polska, Skwer Kard. S. Wyszyńskiego 6, Warszawa PKO BP SA I O/Centrum w Warszawie nr 90 10201013 122640130 z dopiskiem „Uchodźcy afgańscy”.

• Kilkudniowe seminarium naukowe o Katharinie Staritz, ewangeliczce pomagającej Żydom podczas II wojny światowej, odbyło się na Uniwersytecie Wrocławskim. Zorganizowała je wrocławska diecezja Kościoła ewangelicko-augsburskiego, Stowarzyszenie Badań Historii Kościoła na Śląsku oraz Sekcja Polska Międzynarodowego Towarzystwa im. Bonhoeffera.

Katharina Staritz urodziła się we Wrocławiu w 1903 roku. Studiowała teologię ewangelicką na Wydziale Teologii Uniwersytetu Wrocławskiego. Od kwietnia 1938 roku pełniła funkcję wikariusza miejskiego przy kościele Marii Magdaleny. Prowadziła też filię berlińskiego biura proboszcza Heinricha Grübera, które udzielało pomocy Żydom wyznania ewangelickiego, za co trafiła do obozu Ravensbrück. W 1943 roku została stamtąd warunkowo zwolniona. Zmarła w 1953 roku we Frankfurcie nad Menem w wieku 50 lat.

• Nowa parafia greckokatolicka została erygowana w Rzeszowie. Należą do niej studenci, pracownicy naukowi rzeszowskich uczelni oraz przyjezdni z Ukrainy. Swoją siedzibę parafia ma w rzeszowskim klasztorze ojców bernardynów na mocy porozumienia biskupa rzeszowskiego Kazimierza Górnego z metropolitą przemysko-warszawskim obrządku greckokatolickiego abp. Janem Martyniakiem oraz prowincjałem zakonu bernardynów o. Romualdem Koślą.

• Zmarł ks. prałat Tadeusz Uszyński (l. 72), wieloletni duszpasterz akademicki i rektor kościoła akademickiego św. Anny w Warszawie, organizator pieszych pielgrzymek na Jasną Górę. Ks. Uszyński znany był także jako moderator Federacji Sodalicji Mariańskich w Polsce oraz kapelan weteranów kawalerii i artylerii konnej Wojska Polskiego, kapelan duszpasterstwa b. więźniów obozów i więzień II wojny światowej. Od 1984 roku był proboszczem warszawskiej parafii pw. św. Andrzeja.

• Księża z diecezji tarnowskiej nadużywający alkoholu próbują uporać się ze swoim problemem na spotkaniach Kapłańskiej Grupy Wsparcia „Przemienienie”. 16 kapłanów spotyka się w Gosławicach koło Tarnowa. Ośrodek powstał z inicjatywy biskupa tarnowskiego Wiktora Skworca, który ma nadzieję, że spotkania, dyskusje, doświadczenie wspólnoty, życzliwości i akceptacji pomoże księżom przejść przez trudności. W rozmowie z KAI bp Skworc podkreślił, że jego obowiązkiem jest troska o wszystkich kapłanów w diecezji: „Także o tych, którzy przeżywają kryzysy”.

• W wigilię Dnia Papieskiego na Zamku Królewskim w Warszawie rozdano tegoroczne nagrody TOTUS. W kategorii „promocja człowieka, praca charytatywna i edukacyjno-wychowawcza”, nagrodę TOTUS 2001 otrzymali ex equo: dr inż. Stanisław Jabłonka z Wrocławia, ojciec niepełnosprawnego umysłowo chłopca, zaangażowany w prace ośrodków pomocy i rehabilitacji dla osób niepełnosprawnych oraz Centrum Młodzieży „U Siemachy” z Krakowa, które doceniono za niesienie pomocy duchowej i materialnej młodzieży żyjącej w trudnych warunkach społecznych (zob. reportaż Michała Kuźmińskiego na str. 11).

W kategorii „osiągnięcia w dziedzinie kultury chrześcijańskiej” nagrody otrzymali: ks. Jan Twardowski – za całokształt twórczości poetyckiej oraz aktorka Maja Komorowska – za niepospolitość i autentyzm swojej sztuki aktorskiej. W tym roku po raz pierwszy nagrodę przyznano także w kategorii „propagowanie nauczania Jana Pawła II” zainicjowanemu przez premiera Buzka konkursowi „Pro Publico Bono”.

Nagrody TOTUS przyznaje Fundacja Episkopatu Polski „Dzieło Nowego Tysiąclecia”.

do góry