Kronika religijna

Stolica Apostolska •  Kościół w Świecie •  ...i w Polsce

 

STOLICA APOSTOLSKA

Jan Paweł II zakończył wizytę w Kazachstanie i Armenii (22-27 września). 22 września Papież przybył do Astany, stolicy Kazachstanu i złożył wieniec pod pomnikiem ofiar represji komunistycznych. 23 września celebrował Mszę św. na placu Matki Ojczyzny, spotkał się z prezydentem Nursułtanem Nazarbajewem, a na terenie Uniwersytetu Eurazjatyckiego – z młodzieżą kazachską. 24 września Jan Paweł II celebrował Mszę św. w katedrze dla duchowieństwa i osób zakonnych z Kazachstanu oraz Azji Środkowej, zaś w Sali Kongresowej spotkał się z przedstawicielami świata nauki i kultury.

25 września Papież przybył do Armenii i spotkał się ze zwierzchnikiem Ormiańskiego Kościoła Apostolskiego, katolikosem Gareginem II. 26 września w stolicy kraju Erywaniu Jan Paweł II spotkał się z prezydenckim Robertem Koczarianem, odwiedził pomnik Cicernagaberd upamiętniający 1,5 miliona Ormian, wymordowanych przez Turków w 1915 r. oraz uczestniczył w nabożeństwie ekumenicznym w katedrze św. Grzegorza Oświeciciela w Erywaniu. 27 września Papież odprawił w Eczmiadzynie Mszę św. w obrządku łacińskim, ogłosił wspólnie z katolikosem Gareginem II deklarację na temat sytuacji w świecie oraz odwiedził klasztor Chor Wirab pod Erywaniem. (Zob. artykuły: Jana Strzałki na str. 1 i 10 oraz Jędrzeja Morawieckiego na str. 11.)

W drodze powrotnej do Rzymu Jan Paweł II zaskoczył grupę 57 dziennikarzy podróżujących tym samym samolotem, zapraszając ich pojedynczo do swojej kabiny.

Rzecznik prasowy Stolicy Apostolskiej Joaquin Navarro-Valls dopuścił możliwość użycia siły w celu samoobrony przed terroryzmem (24 września). „To oczywiste, że jeśli ktoś wyrządził wielką krzywdę społeczeństwu i istnieje ewentualność, że może uczynić to raz jeszcze, jeśli pozostanie na wolności, władze mają prawo zastosować samoobronę dla społeczeństwa, nawet jeśli środki, które wybiorą, byłyby ofensywne” – oświadczył Navarro-Valls w wypowiedzi dla agencji Reuters. 27 września watykański rzecznik prasowy powiedział, że niektórzy dziennikarze błędnie odczytali jego wypowiedź, jako rzekome „zielone światło Watykanu” dla zbrojnego konfliktu. „Tymczasem – oświadczył rzecznik – nauczanie Kościoła w tej sprawie wyraźnie zwraca uwagę na dwa kryteria: aby reakcja była wprost proporcjonalna do akcji i nie pociągnęła za sobą niewinnych ofiar”. Zdaniem rzecznika nie chodzi więc o „atak”, ile raczej o „działania prewencyjne”, ponieważ nadal realne jest niebezpieczeństwo nowych zamachów. (Zob. artykuł Jędrzeja Morawieckiego na str. 11.)

Mszą św. w Bazylice św. Piotra w Watykanie rozpoczęło się X Zgromadzenie Zwyczajne Synodu Biskupów nt. „Biskup sługą Ewangelii Jezusa Chrystusa dla nadziei świata” (30 września). Nawiązując w homilii do słów psalmu responsoryjnego: „Błogosławieni ubodzy w duchu”, Jan Paweł II podkreślił, że „ubóstwo jest istotnym rysem Osoby Jezusa oraz Jego posługi zbawienia i stanowi jeden z niezbędnych warunków tego, aby orędzie ewangeliczne znalazło posłuch i zostało przyjęte przez dzisiejszą ludzkość”. „My, czcigodni Bracia, pobudzeni jesteśmy do przeanalizowania naszego stosunku do dóbr ziemskich i czynionego z nich użytku. Jesteśmy wezwani do osądzenia, na jakim etapie jest w Kościele osobiste i wspólnotowe nawrócenie do faktycznego ewangelicznego ubóstwa... To droga ubóstwa pozwoli nam przekazać naszym współczesnym »owoce zbawienia«” – powiedział Papież, dodając, że biskupi mają być prorokami, „którzy odważnie ukazują grzechy społeczne związane z konsumpcjonizmem, hedonizmem, z gospodarką, która stwarza przepaść nie do zaakceptowania między luksusem a nędzą, między nielicznymi sytymi a niezliczonymi »łazarzami« skazanymi na nędzę”. Synod potrwa do 27 października. (Zob. tekst Józefa Majewskiego na str. 11.)

Do modlitw w intencji zachowania świata od „bicza terroryzmu” wezwał Jan Paweł II przed modlitwą Anioł Pański (30 września). W rozważaniach wygłoszonych z okna swego Pałacu Apostolskiego Papież nawoływał również do modlitw w intencji rozpoczętego właśnie Synodu Biskupów. Wspomniał też o zapowiedzianym na połowę października spotkaniu rodzin włoskich z okazji planowanej w tym czasie beatyfikacji dwojga małżonków z tego kraju.

W Iranie przebywał kard. Francis Arinze, przewodniczący Papieskiej Rady ds. Dialogu Międzyreligijnego. Jako delegat Papieża kard. Arinze uczestniczył w konferencji zorganizowanej w Teheranie 26 września przez Instytut Studiów Politycznych i Międzynarodowych Ministerstwa Spraw Zagranicznych Iranu, podczas której wygłosił wykład pt. „Chrześcijanie i muzułmanie w promowaniu sprawiedliwości i pokoju”.

• „Perspektywa Ksenotransplantacji – Aspekty naukowe i rozważania etyczne” – to nowy dokument Papieskiej Akademii Życia. Ksenotransplantacja zajmuje się przeszczepami organu zwierzęcego do organizmu człowieka. Jak dotychczas nie odnotowano jeszcze przypadków takich przeszczepów. Inspiracją zaprezentowanego 26 września dokumentu była prośba o wypowiedzenie się na ten temat ze strony Rady Europy, a także watykańskiego Sekretariatu Stanu. Prezentując dokument, wiceprzewodniczący Akademii bp Elio Sgreccia powiedział, że „porusza on między innymi aspekty etyczne ksenotransplantacji. Starano się w nim odpowiedzieć m. in. na takie problemy jak: Czy wykorzystanie zwierzęcia jest rzeczą godziwą i jaka jest władza człowieka nad zwierzęciem?”.

• Nominacje. Rektor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego ks. prof. Andrzej Szostek MIC został powołany przez Jana Pawła II do Papieskiej Akademii Życia (29 września).

 

 

 

 

 

 

KOŚCIÓŁ W ŚWIECIE

 

W Erywaniu konsekrowano katedrę Ormiańskiego Kościoła Apostolskiego (23 września). Z tej okazji do stolicy Armenii przybyli na zaproszenie patriarchy Ormian Garegina II patriarcha Moskwy i Wszechrusi Aleksy II oraz ormiański patriarcha katolicki Nerses Der-Neresessian. Stolicę Apostolską reprezentował kard. Walter Kasper, przewodniczący Papieskiej Rady ds. Popierania Jedności Chrześcijan. W czasie uroczystości doszło do ważnego dla pojednania chrześcijan gestu: Garegin II oraz ormiański patriarcha katolicki uścisnęli się z Aleksym II. „Siedemnaście wieków chrześcijaństwo jest religią państwową w Armenii i chcemy dzielić radość tego święta razem z naszym umiłowanym współbratem, Jego Świątobliwością Gareginem II” – oświadczył Patriarcha Moskwy i Wszechrusi.

We wnętrzu nowej katedry jest 1700 miejsc siedzących – to symbol 1700-lecia armeńskiego chrześcijaństwa, a także relikwie św. Grzegorza Oświeciciela, które Ormianom przekazał Jan Paweł II.

Ponad 90 proc. z 6 mln Ormian (w kraju i za granicą) deklaruje przynależność do Ormiańskiego Kościoła Apostolskiego. Tylko kilka tysięcy spośród blisko 3,5 mln obywateli Armenii to katolicy.

• „Po terrorystycznych zamachach w USA nie wolno myśleć o odwecie, ale o sprawiedliwości” – powiedział na spotkaniu z dziennikarzami arcybiskup Wiednia, kard. Christoph Schönborn. Kardynał – jeden z autorów Katechizmu Kościoła Katolickiego – podkreślił, że w nauczaniu chrześcijańskim istnieje prawo i obowiązek obrony w sytuacji zagrożenia, „jednak zawsze należy głęboko rozważyć, czy zastosowane środki są odpowiednie”. Zdaniem przewodniczącego Konferencji Biskupów Austrii atak militarny pociągnie za sobą śmierć niewinnych ludzi, a to wywołać może „łańcuchową reakcję przemocy”. Terrorystów należy aresztować i postawić ich przez trybunałem międzynarodowym, dodał hierarcha.

Arcybiskup Wiednia przestrzegł, by nie mówić o konflikcie między światem chrześcijańskim a islamem; chodzi bowiem raczej o konflikt między biedą a bogactwem. „Połowa ludności świata żyje poniżej granicy ubóstwa, wielu młodych ludzi nie ma perspektyw na przyszłość. To jest ogromny potencjał konfliktowy, który nie ma nic wspólnego z religią, lecz z globalną niesprawiedliwością społeczną” – stwierdził Schönborn. Tymczasem „za mało uwagi zwraca się na sprawy globalnej sprawiedliwości” i można odnieść wrażenie, że opinia światowa odwróciła się od takich miejsc jak np. Afryka, pozwalając, by pogrążały się w nędzy.

O. Dietger Demuth został przewodniczącym „Renovabis”, Akcji Solidarności Katolików Niemieckich z Mieszkańcami Europy Środkowej i Wschodniej. 62-letni redemptorysta zastąpi 1 lipca 2002 r. o. Eugena Hillengassa z Towarzystwa Jezusowego.

„Renovabis” powstała w 1993 r. z inicjatywy niemieckiego Episkopatu. Nazwa organizacji pochodzi z psalmu 104, w którym czytamy „Renovabis faciem terrrae” („...odnowisz oblicze ziemi”). Siedziba Akcji znajduje się we Fryzyndze koło Monachium. „Renovabis” wspiera odnowę życia społecznego i religijnego w 27 krajach postkomunistycznych oraz rozwija kulturalną i duchową wymianę między Wschodem a Zachodem. Akcja sfinansowała do tej pory 7200 projektów duszpasterskich, charytatywnych i społeczno-politycznych, przeznaczając na te cele prawie 380 milionów marek. Fundusze pochodzą ze składki, którą w Zielone Świątki przeprowadzają katolickie parafie w Niemczech, z prywatnych darowizn oraz z dobrowolnego podatku kościelnego, który płacą obywatele Niemiec.

Obecność chrześcijan w Iraku i Ziemi Świętej jest zagrożona – alarmują członkowie austriackiej „Inicjatywy Chrześcijański Wschód” (ICO). Przedstawiciele Kościołów Bliskiego Wschodu, zaproszeni do Salzburga na doroczną konferencję ICO, apelowali: „Nie zwlekajcie! Pomóżcie nam, zanim będzie za późno!”.

Ks. Louis Sako, do niedawna rektor w chaldejsko-katolickim seminarium duchownym w Bagdadzie, poinformował, że od zakończenia wojny w Zatoce Perskiej i nałożenia na reżim Saddama Husajna embarga, co roku ok. 10 tys. chrześcijan opuszcza Irak – pozostało ich tam już zaledwie 0,5 miliona. Chrześcijanie-Irakijczycy emigrują przede wszystkim ze względu na tragiczną sytuację gospodarczą kraju. Tymczasem „przyszłość chrześcijan obrządku chaldejskiego i innych obrządków wschodnich wiąże się tylko z Bliskim Wschodem, a nie z Europą czy Ameryką. Dlatego ponawiamy nasz gorący apel: pomóżcie nam, żebyśmy mogli pozostać w ojczyźnie!” – powiedział ks. Sako.

Do Salzburga przybyli też palestyńscy chrześcijanie. „Ziemia Święta może zamienić się w muzeum Kościoła. Wkrótce nie będzie tam ani jednej lokalnej wspólnoty chrześcijańskiej” – ostrzegała urodzona w Betlejem luterańska teolog i pedagog Viola Raheb. Od nasilenia się walk palestyńsko-izraelskich chrześcijanie masowo opuszczają Ziemię Świętą.

Były biskup Salvatore Nicolosi został skazany na półtora roku więzienia w zawieszeniu za zaniedbania, które doprowadziły do zawalenia się katedralnej kopuły w miejscowości Noto na Sycylii. Taki sam wyrok wymierzono architektowi zatrudnionemu wówczas w miejscowym urzędzie konserwatora zabytków. Sąd uniewinnił proboszcza katedry. Świątynia w Noto stanowi klasyczny przykład sycylijskiego baroku. Kopuła zawaliła się w marcu 1996 r.; nikt nie ucierpiał, jednak zniszczenie bezcennego zabytku spotkało się z ostrą krytyką ze strony mediów.


 

 

 

 

... I W POLSCE

28 września zmarł ks. Andrzej Bardecki, długoletni asystent kościelny „Tygodnika Powszechnego” i kierownik działu religijnego. Uroczystości pogrzebowe odbędą się 3 października w katedrze na Wawelu. Mszy św. o godz. 10.00 będzie przewodniczyć kard. Franciszek Macharski. Ciało zmarłego zostanie złożone w grobowcu księży kanoników archidiecezji krakowskiej na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie ( o osobie ks. Bardeckiego piszą w tym numerze „TP” m.in. ks. Adam Boniecki i Janusz Poniewierski na str. 4 i 5).

Intelektualiści i ludzie kultury w specjalnym apelu zaprosili do ogólnonarodowej debaty nad znaczeniem pontyfikatu Jana Pawła II (24 września). Autorzy apelu zachęcają do refleksji na temat wpływu pontyfikatu Jana Pawła II na kształtowanie się duchowego oblicza świata. Pod apelem podpisali się m.in.: nuncjusz apostolski abp Józef Kowalczyk, Prymas Polski kard. Józef Glemp, metropolita krakowski kard. Franciszek Macharski, bp Tadeusz Pieronek, dyrektor Teatru Wielkiego Waldemar Dąbrowski, kompozytor Mikołaj Górecki, kompozytor Wojciech Kilar, przewodniczący ZHR hm. Piotr Koj, naczelnik ZHP hm. Wiesław Maślanka, artysta plastyk prof. Jerzy Nowosielski, Janina Ochojska z Polskiej Akcji Humanitarnej, Krzysztof Piesiewicz, rektor KUL ks. prof. Andrzej Szostek, Stefan Wilkanowicz, Krzysztof Zanussi, prowincjał dominikanów o. Maciej Zięba i rzecznik praw obywatelskich prof. Andrzej Zoll.

Apel wystosowano przed pierwszym w Polsce „Dniem Papieskiem”, zaplanowanym na 14 października. Ideę „Dnia Papieskiego” – jako stałego elementu polskiego kalendarza – w niedzielę poprzedzającą rocznicę wyboru Jana Pawła II, zaakceptowała jednomyślnie Konferencja Episkopatu Polski na zebraniu plenarnym, 20 czerwca w Łowiczu. Z okazji Dnia, którego organizatorem jest Fundacja Episkopatu „Dzieło Nowego Tysiąclecia”, zostanie przeprowadzona zbiórka na stypendia dla zdolnej, ubogiej młodzieży, zostaną także rozdane nagrody TOTUS 2001. W tym roku do nagrody nominowano m.in.: Międzynarodową Wspólnotę „Chleb Życia” siostry Małgorzaty Chmielewskiej – w kategorii „Promocja człowieka, praca charytatywna i edukacyjno-wychowawcza” oraz Janusza Poniewierskiego, byłego kierownika działu religijnego „TP”, redaktora wydawnictwa Znak, autora książki „Pontyfikat” – w kategorii „Propagowanie nauczania Ojca Świętego”.

Powstał pierwszy w Polsce ekumeniczny przekład Nowego Testamentu i Księgi Psalmów. W prezentacji przekładu w Wyższym Warszawsko-Praskim Seminarium Duchownym w Warszawie (26 września) uczestniczyli m.in.: kard. Józef Glemp, bp Jeremiasz z Kościoła Prawosławnego oraz bp Janusz Jagucki, zwierzchnik Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego. Prace nad tłumaczeniem trwały 6 lat w gronie Międzywyznaniowego Zespołu Tłumaczy z 11 Kościołów chrześcijańskich: rzymskokatolickiego, prawosławnego, ewangelicko-augsburgskiego, ewangelicko-reformowanego, ewangelicko-metodystycznego, polskokatolickiego, starokatolickiego mariawitów, baptystów, zielonoświątkowego, zborów Chrystusowych i adwentystów dnia siódmego.

Jak powiedziała Barbara Enholc-Narzyńska, dyrektor generalny Towarzystwa Biblijnego w Polsce, którego nakładem ukazało się ekumeniczne wydanie Nowego Testamentu – decydującym impulsem do rozpoczęcia prac nad przekładem były postanowienia II Polskiego Synodu Plenarnego Kościoła rzymskokatolickiego, chociaż pierwsze próby podejmowano już przed 40 laty m.in. z inicjatywy biblisty bp. Kazimierza Romaniuka. Jako pierwsze, w 1997 roku, ukazały się ekumeniczne tłumaczenia Ewangelii wg św. Mateusza oraz wg św. Marka.

Pracę dydaktyczną rozpoczął Wydział Teologiczny Uniwersytetu Śląskiego. Wśród kadry wykładowców znaleźli się dwaj profesorowie z Niemiec: wykładowca katolickiej nauki społecznej ks. prof. Lothar Roos z Bonn i ks. prof. Lothar Ullrich, specjalista teologii dogmatycznej i ekumenicznej z Erfurtu. Kierownikiem Katedry Teologii Ewangelickiej został luteranin – ks. prof. Manfred Uglorz. Dziekanem Wydziału jest ks. prof. Wincenty Myszor.

W 1991 roku Senat Uniwersytetu Śląskiego przyjął uchwałę, w której uznał potrzebę stworzenia takiej jednostki. 9 sierpnia ub. r. papieska Kongregacja ds. Wychowania Katolickiego wydała zgodę na utworzenie Wydziału. Na mocy umowy między rządem a Episkopatem utrzymanie Wydziału będzie w większości finansowane z budżetu państwa. Kościół natomiast zadba o bazę lokalową.

Aż 35 mln złotych wyniosła pomoc finansowa i rzeczowa przekazana przez Caritas Polska na rzecz ofiar tegorocznej powodzi. W tej kwocie mieści się zarówno pomoc doraźna (ponad 450 transportów z pomocą humanitarną), jak i programy długofalowe. Pomoc Caritas dla powodzian podsumowano 27 września na konferencji prasowej w Warszawie.

Jan Nowak-Jeziorański otrzymał medal „Lumen Mundi” przyznany przez abp. Józefa Życińskiego (27 września). Legendarny kurier z Warszawy otrzymał medal, według słów metropolity lubelskiego, „za świadectwo prawdy, wierności i cierpienia”. „Gdy wybuchła wolność i wszyscy zaczęli mówić, pojawił się szum informacyjny i bełkot, i agresja. Wśród tych ścierających się opinii głos pana Jana był krystalicznie czysty i trafiający w sedno” – mówił arcybiskup. Metropolita stwierdził, że Jan Nowak-Jeziorański jest jednym z tych, którzy dają „herbertowskie świadectwo wierności” obok tych, którzy już odeszli: Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, Zbigniewa Herberta, ks. Józefa Tischnera i Jerzego Giedroycia. Odniósł się też do ataków na osobę dyrektora Radia Wolna Europa. „Pan Jan przeszedł przez cierpienie, przyjmując ciosy wymierzane przez tych, dla których pracował, a to szczególnie boli” – mówił abp Życiński.

Pięciokondygnacyjne Centrum Charytatywne „Res Sacra Miser” w centrum Warszawy poświęcił Prymas Polski (26 września). Kompleks został otwarty po trwającym 25 lat remoncie. W skład Centrum przy ul. Krakowskie Przedmieście 62 wchodzi Zakład Opiekuńczo-Leczniczy z oddziałem męskim i żeńskim, hospicjum, bursa dla dziewcząt z terenów popegeerowskich i jadłodajnia. Pięć lat temu, gdy wznowiono prace remontowe pierwszy datek przekazał prezydent Aleksander Kwaśniewski.

W Krypcie Wieszczów w katedrze na Wawelu odbyła się ceremonia złożenia urny z ziemią z grobu Cypriana Norwida (24 września). „Naród przyjmuje te symboliczne prochy w wawelskiej katedrze królów, bo królom był równy” – powiedział kard. Franciszek Macharski. Uroczystości odbyły się z okazji 180. rocznicy urodzin Norwida.


 

 

 

 

 

 

 

 



 

Nr 40, 7 października 2001

Szczegółowe omówienie


Obraz tygodnia


Kronika religijna


Komentarze

 

Medytacja Biblijna

 

Liturgiczne czytania tygodnia

do góry

 

© 2000 Tygodnik Powszechny
Szczegółowe informacje o Redakcji; e-mail: redakcja@tygodnik.com.pl