Słowniczek




klonowanie – powielanie identycznych genetycznie osobników. Istnieje kilka sposobów klonowania organizmu. Można podzielić zarodek na dwie lub więcej części (tak np. sklonowano małpę rezusa) – jest to klonowanie zarodków. Wszystkie tak uzyskane osobniki są identyczne genetycznie. Można też wprowadzić jądro komórkowe pobrane z komórki dorosłego organizmu lub zarodka do żeńskiej komórki płciowej, z której usunięto jej własny DNA. W ten sposób – używając jąder komórkowych pochodzących z zarodków – uzyskano owcę Dolly, a wcześniej inne owce czy krowy. Sklonowane w ten sposób osobniki mają te same geny jądrowe, pochodzące z jąder komórek tego samego osobnika lub zarodka, użytego jako dawcę jądrowego DNA, natomiast różnią się składem genów mitochondrialnych pochodzących z komórek jajowych.


DNA – kwas dezoksyrybonukleinowy. Nośnik informacji genetycznej zapisanej w sekwencji budujących go nukleotydów.
gen – podstawowa jednostka dziedziczności. Zwykle gen zawiera informację o sekwencji aminokwasów budujących kodowane przezeń białko.


mejoza – proces niezbędny do wytworzenia gamet. Zapewnia ona zarówno przemieszanie się informacji genetycznej w trakcie wymiany homologicznych fragmentów DNA, jak i redukuje liczbę chromosomów gamet do połowy.

zapłodnienie – proces połączenia dwóch gamet: żeńskiej (oocytu) i męskiej (plemnika), u których liczba chromosomów została zredukowana do połowy w trakcie mejozy. Zapłodnienie prowadzi do utworzenia zarodka zaopatrzonego w podwójny zestaw genów – ojcowskich i matczynych.

piętnowanie genów (imprinting) – proces naznaczania genów wpływający na ich ekspresję. Piętnowanie, nie zmieniając kolejności nukleotydów w DNA, jest pozagenetycznym sposobem wpływania na ekspresję genów.

komórki somatyczne – komórki organizmu posiadające podwójny zestaw genów (matczynych i ojcowskich)

komórki rozrodcze – komórki przystosowane do rozmnażania, zaopatrzone w pojedynczy zestaw genów (matczynych lub ojcowskich).


zarodkowe komórki macierzyste – komórki mające zdolności tworzenia wszystkich typów tkanek organizmu. Uzyskuje się je z zarodków w różnych stadiach rozwojowych. Uzyskanie linii tych komórek łączy się z uśmierceniem samego zarodka i hodowlą komórek in vitro.


dorosłe komórki macierzyste – komórki mające zdolności tworzenia wielu, lecz nie wszystkich, tkanek organizmu. Znajdują się w niewiekich ilościach w każdej zapewne tkance organizmu. Stanowią one ciągłe źródło nowych komórek dla organizmu. JK

 

 

 

 

 

do góry

 

© 2000 Tygodnik Powszechny
Szczegółowe informacje o Redakcji; e-mail: redakcja@tygodnik.com.pl