Kronika religijna

Stolica Apostolska •  Kościół w Świecie •  ...i w Polsce

 

STOLICA APOSTOLSKA

• Papież rozpoczął pięciodniową wizytę na Ukrainie (23 czerwca). „Prosząc o przebaczenie za błędy popełnione w odległej i niedawnej przeszłości, ze swej strony wybaczamy doznane krzywdy” – powiedział na lotnisku w Kijowie. W niedzielę, po Mszy św. sprawowanej w rycie łacińskim, spotkaniu z ukraińskim Episkopatem katolickim i później z Wszechukraińską Radą Kościołów i Organizacji religijnych (w którym nie wziął udziału żaden przedstawiciel Patriarchatu Moskiewskiego), udał się do Bykowni w pobliżu Kijowa, aby modlić się w miejscu, gdzie pogrzebane zostały ciała kilkudziesięciu tysięcy ofiar stalinowskich czystek. (Zob. artykuły: ks. Adama Bonieckiego na str. 1 i 8, Jana Strzałki na str. 8 i 9 oraz papieskie przemówienia na str. 9.)

• Sprzeciw sumienia jest „pośrednią drogą”, którą powinni wybierać katoliccy lekarze, gdy pod wpływem presji społecznej czują się zmuszeni do złamania swoich zasad etycznych albo do porzucenia zawodu – powiedział 18 czerwca Jan Paweł II w przemówieniu do 140 uczestników międzynarodowego kongresu katolickich położników i ginekologów. Do niedawna etyka lekarska i moralność katolicka pozostawały zasadniczo w zgodzie, dopiero wprowadzenie środków antykoncepcyjnych i poronnych, pewnych metod diagnozy prenatalnej, technik sztucznego zapłodnienia i manipulacji genetycznej stworzyło sytuację, w której lekarze kierujący się etyką katolicką są często narażeni na ostracyzm w środowisku zawodowym, a nawet na sankcje prawne. Przypominając, że pracownicy służby zdrowia mają prawo do formacji i praktyki zawodowej zgodnej z sumieniem, Papież wezwał katolickie uniwersytety i szpitale, aby umożliwiały lekarzom, którzy są dyskryminowani z powodu swych przekonań, specjalizację w dziedzinie ginekologii i położnictwa.

• Delegacja watykańska rozmawiała z komunistycznymi władzami w Wietnamie. Uzgodniono nominacje trzech nowych biskupów, natomiast trzy inne kandydatury zostały odrzucone przez stronę wietnamską. Według komunikatu watykańskiego Biura Prasowego rozmawiano także o możliwości pełnej normalizacji stosunków dyplomatycznych między Wietnamem a Stolicą Apostolską.

• Turystyka masowa tworzy czasem formy subkultury, poniżające zarówno samych turystów, jak społeczności, które ich goszczą – napisał Jan Paweł II w orędziu na XXII Światowy Dzień Turystyki. Turystyka ma ogromny potencjał pozytywny jako narzędzie wzajemnego poznania i zbliżenia różnych kultur, jednak pod presją mentalności komercyjnej przemysł turystyczny często traktuje lokalne kultury, obrzędy religijne i ludowe jako towar konsumpcyjny, zubożając je i spłycając, aby zaspokoić głód „powierzchownej egzotyki”. Przejawem wypaczenia właściwego sensu turystyki są też tzw. wioski wakacyjne, pozbawione wszelkiego kontaktu z miejscowymi kulturami, a nade wszystko wynaturzone formy „turystyki seksualnej”, wyzyskującej kobiety i dzieci. „Niech nikt nie ulega pokusie traktowania wakacji jako odpoczynku od wartości” – przestrzega Papież w orędziu, wyrażając uznanie dla Globalnego Kodeksu Etycznego Turystyki, przyjętego przez Światową Organizację Turystyki w grudniu 1999 r.

• Podczas środowej audiencji generalnej, po kolejnej katechezie komentującej psalmy brewiarzowe, Papież pozdrowił m.in. grupę uchodźców, którymi opiekuje się Jezuicka Służba na rzecz Uchodźców. Ludzi zmuszonych do opuszczenia swoich siedzib przez wojny i inne zagrożenia jest dziś na świecie ok. 50 mln, większość z nich skupiona jest w najuboższych regionach świata. Papież wezwał społeczność międzynarodową, aby dążąc do radykalnego rozwiązania problemów, które są przyczyną tak wielkich cierpień, starała się doraźnie zapewnić uchodźcom warunki życia godne człowieka.

• Kiedy powstaje konflikt między podstawowymi prawami człowieka a prawami własności, te ostatnie powinny zostać ograniczone przez kompetentny organ międzynarodowy – stwierdza nota Stolicy Apostolskiej skierowana do rady ds. międzynarodowych praw własności w handlu, która funkcjonuje w ramach Światowej Organizacji Handlu i w tym tygodniu obradowała w Genewie. Nota dotyczy przede wszystkim problemu dostępności podstawowych leków, niezbędnych w walce z wielkimi epidemiami, jak AIDS, malaria czy gruźlica: kraje ubogie nie mogą ich nabywać ze względu na zbyt wysokie ceny, narzucane przez właścicieli patentów, ani same ich produkować, gdyż nie posiadają licencji. Nota, wyrażając zrozumienie dla mechanizmów ekonomicznych, które rządzą przemysłem farmaceutycznym, postuluje stosowanie odmiennych cen leków w różnych krajach, zależnie od ich zamożności, oraz finansowanie badań nad nowymi lekami i ich produkcji przez podnoszenie cen wyrobów luksusowych i mniej istotnych, takich jak kosmetyki.

• „Działalność kard. Ratzingera zostanie bardzo pozytywnie oceniona przez historię, znacznie pozytywniej niż sądzi się dzisiaj” – powiedział w wywiadzie dla publikowanego w Rzymie angielskojęzycznego miesięcznika „Inside the Vatican” kard. Karl Lehmann, przewodniczący Konferencji Episkopatu Niemiec, uchodzący za „liberała” i w przeszłości zajmujący nieraz odmienne stanowisko niż prefekt watykańskiej Kongregacji Nauki Wiary. „Kard. Ratzinger – dodał niemiecki hierarcha – sprawuje bardzo trudną funkcję, najtrudniejszą w Kościele po Papieżu, i wywiązuje się z niej bardzo dobrze. (...) Trzeba wyznaczać granice – tak jak on to czyni – i mówić, co jest dopuszczalne, a co nie”.

 

 

 

 

 

KOŚCIÓŁ W ŚWIECIE

 

• „Zniesienie kary śmierci mogłoby dać ludzkości nową nadzieję” – oświadczył przedstawiciel Stolicy Apostolskiej przy Radzie Europy, ks. Paul Gallagher. Był on jednym z uczestników pierwszego światowego kongresu na rzecz zniesienia kary śmierci, który w dniach 21-23 czerwca obradował w siedzibie Parlamentu Europejskiego w Strasburgu.

Uczestnicy kongresu – prokuratorzy, adwokaci, działacze praw człowieka, krewni skazanych na karę śmierci, a także ci, którzy dopiero tuż przed egzekucją dowiedli swojej niewinności – wezwali wszystkie kraje świata, by zniosły karę śmierci bądź ogłosiły moratorium na jej wykonywanie. Zaproponowali też, by 22 czerwca został ogłoszony Międzynarodowym Dniem na rzecz Zniesienia Kary Śmierci. Ks. Gallagher zapewnił, że Stolica Apostolska nadal będzie protestować przeciwko egzekucjom i prosić o łaskę dla skazanych.

Na dwa dni przed inauguracją kongresu członkowie Wspólnoty św. Idziego zapalili kilkaset kolorowych zniczy na arenie rzymskiego Koloseum. W ten sposób chcieli podziękować władzom Chile, które kilka dni wcześniej zniosły karę śmierci. Nadal obowiązuje ona w 72 krajach świata, choć niektóre z nich (np. Rosja, Armenia, Turcja) ogłosiły moratorium na jej wykonywanie. W ubiegłym roku przeprowadzono na świecie około 1900 egzekucji, a sześć państw zdecydowało się na zniesienie kary śmierci. (Zob. dyskusja o dopuszczalności kary śmierci ks. prof. Tadeusza Ślipki i Artura Sporniaka na str. 11.)

• Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Kijowskiego i Ukraiński Autokefaliczny Kościół Prawosławny podpisały wstępne porozumienie w sprawie zjednoczenia (22 czerwca). „Jako państwo niezależne Ukraina powinna mieć jeden Kościół prawosławny” – podkreślił po podpisaniu dokumentu o. Włodzimierz Baczyński z patriarchatu kijowskiego. Latem tego roku w Szwajcarii odbędzie się spotkanie przedstawicieli obu wspólnot z delegacją Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego, na którym zapadnie decyzja o ewentualnym połączeniu trzech ukraińskich Kościołów prawosławnych.

• „Wizyta Jana Pawła II w Rosji jest możliwa nawet bez zaproszenia ze strony Cerkwi prawosławnej” – powiedział administrator apostolski europejskiej części Rosji, abp Tadeusz Kondrusiewicz. Warunkiem przyjazdu Papieża jest jego zdaniem oficjalne zaproszenie od prezydenta Władimira Putina. Abp Kondrusiewicz podkreślił jednak, że „wolałby”, aby zgodę na papieską pielgrzymkę wyraził patriarcha Aleksy II.

Wypowiedź katolickiego arcybiskupa Moskwy skrytykował Wiktor Małuchin, rzecznik wydziału stosunków zewnętrznych Patriarchatu Moskiewskiego. Jego zdaniem przyjazd Papieża do Rosji bez zgody tamtejszego Kościoła prawosławnego należałoby potraktować „jako ingerencję w sprawy wewnętrzne Cerkwi i wywieranie na nią presji”.

Rzecznik Stolicy Apostolskiej Joaquin Navarro-Valls powiedział rosyjskim dziennikarzom, że tamtejsi katolicy wielokrotnie zapraszali Papieża do Moskwy, jednak Jan Paweł II jako „człowiek delikatny szanuje opinię patriarchy Aleksego II”.

• Arcybiskup Opola Alfons Nossol odebrał w Hanowerze Śląską Nagrodę Kulturalną Dolnej Saksonii. Prof. Jan Waszkiewicz, marszałek województwa dolnośląskiego i członek kapituły Nagrody, podkreślił zaangażowanie hierarchy na rzecz polsko-niemieckiego pojednania na Śląsku Opolskim i promowania śląskiej kultury. „Tę działalność traktuję jako integralną część kapłańskiego i biskupiego powołania” – powiedział abp Nossol, który otrzymane wraz z Nagrodą 10 tys. marek przekazał Wydziałowi Teologicznemu Uniwersytetu Opolskiego.

Rząd Dolnej Saksonii przyznaje Śląską Nagrodę Kulturalną od 70 lat. Początkowo wyróżniano nią wyłącznie artystów niemieckich, którzy pochodzą ze Śląska lub opisują go w swej twórczości. Od 1991 r. Nagrodę otrzymują również twórcy polscy i znane postacie życia publicznego.

• Piłkarze Realu Madryt, tegoroczni mistrzowie Hiszpanii, ofiarowali zdobyty puchar Matce Bożej z Almudeny. Podczas krótkiej ceremonii w stołecznej katedrze, gdzie znajduje się wizerunek patronki Madrytu, prezydent klubu Fiorentino Perez podziękował Matce Bożej za zwycięstwo. „W czasie sezonu wszyscy odczuwaliśmy Jej opiekę” – powiedział Perez, a kapitan „Królewskich”, Manolo Sanchez odczytał w imieniu piłkarzy i działaczy modlitwę dziękczynną.


 

 

 

 

... I W POLSCE

• Biskupi polscy wprowadzili stały diakonat, przyjęli nową wersję pięciu przykazań kościelnych oraz zatwierdzili dyrektorium katechetyczne i podstawy programowe dla katechezy. To najważniejsze decyzje, jakie zapadły podczas obrad 313. zebrania plenarnego Konferencji Episkopatu Polski, które odbyło się 20 i 21 czerwca w Łowiczu. (Zob. komentarz Jarosława Makowskiego o diakonacie stałym na str. 3.) Ponadto biskupi mówili o sytuacji mediów katolickich i rozważali możliwość przesunięcia terminów niektórych świąt kościelnych. Uroczystość Wniebowstąpienia Pańskiego biskupi postanowili przenieść (za zgodą Stolicy Apostolskiej) na 7. niedzielę po Wielkiejnocy. Episkopat Polski zwróci się ponadto do Stolicy Apostolskiej z prośbą, by w święta apostołów Piotra i Pawła, Niepokalanego Poczęcia oraz św. Józefa – przypadające w środku tygodnia – wierni mogli być zwolnieni z obowiązku uczestniczenia we Mszy św.

Biskupi dyskutowali także o kondycji społecznej i politycznej Polski w kontekście zbliżających się wyborów parlamentarnych. Zdaniem metropolity gdańskiego abp Tadeusza Gocłowskiego, przy udzielaniu poparcia ugrupowaniu politycznemu, powinniśmy zwracać uwagę na system wartości jego członków, aby poprzez nich nie wspierać np. aborcji i eutanazji.

Gośćmi polskich biskupów był katolicki patriarcha ormiański Nerses Bedros XIX Tarmuni, który przedstawił sytuację Kościoła ormiańskiego oraz Henryka Bochniarz, prezydent Polskiej Konfederacji Pracodawców Prywatnych, która mówiła biskupom o szansach i zagrożeniach dla przedsiębiorczości w Polsce. W pierwszym dniu obrad biskupi świętowali także 900-lecie katedry łowickiej.

Episkopat wybrał 5 nowych duszpasterzy krajowych: rolników – bp Jan Styrna, sportowców – bp Marian Florczyk, kombatantów – bp Sławoj Leszek Głódź, kobiet – bp Jan Wątroba, natomiast bp Mieczysław Cisło został asystentem Krajowej Rady Katolików Świeckich.

Biskupi przyjęli zapis pięciu przykazań kościelnych w brzmieniu z Katechizmu Kościoła Katolickiego, z uwzględnieniem zmian naniesionych w „Corrigenda” (zob. wypowiedź bp. Tadeusza Pieronka oraz „Krótką historię przykazań kościelnych” w „TP” nr 12/2001). Biskupi zdecydowali jednak wyrazić te przykazania bardziej współczesnym językiem oraz uszczegółowić przykazanie 4. (w „Corrigenda” brzmi ono: „W dni pokuty wyznaczone przez Kościół wierni są zobowiązani powstrzymywać się od spożywania mięsa i zachować post”). Wersja, która będzie przekazana do aprobaty Stolicy Apostolskiej brzmi:

1. W niedzielę i święta nakazane uczestniczyć we Mszy świętej i powstrzymać się od prac niekoniecznych.

2. Przynajmniej raz w roku przystąpić do sakramentu pokuty.

3. Przynajmniej raz w roku, w okresie wielkanocnym, przyjąć Komunię świętą.

4. Zachowywać nakazane posty, a w okresach pokuty powstrzymywać się od udziału w zabawach.

5. Troszczyć się o potrzeby wspólnoty Kościoła.

• W Polsce przebywał z wizytą zwierzchnik Ormiańskiego Kościoła katolickiego Nerses Bedros XIX Tarmouni (19-23 czerwca). W Warszawie patriarcha spotkał się z Prymasem Polski kard. Józefem Glempem, z którym rozmawiał m.in. o odtworzeniu struktur parafialnych Kościoła ormiańskiego w Polsce oraz z marszałkiem Senatu RP Alicją Grześkowiak. Zwierzchnik Ormiańskiego Kościoła katolickiego zwiedził także Gdańsk oraz Kraków. W Krakowie Nerses Bedros XIX Tarmouni odprawił liturgię w obrządku ormiańskim w bazylice mariackiej oraz spotkał się z kard. Franciszkiem Macharskim. Patriarcha ofiarował bibliotece Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie unikalny – jeden z czterech istniejących egzemplarzy – słownik ormiańsko-łacińskiego z XVIII wieku. Rękopis powstawał w ciągu 33 lat, przepisywany przez ormiańskiego księdza ze Lwowa Stefana Roszko. Używany był w katedrze ormiańskiej we Lwowie, a po wojnie rodzina kapłana wywiozła go do Polski. Maria Roszko-Roszkiewicz przechowywała go przez 37 lat w Krakowie. Metropolita krakowski ofiarował Nersesowi Bedrosowi XIX kielich mszalny, który należał niegdyś do ks. Andrzeja Łukasiewicza, ostatniego proboszcza ormiańskiego w Czerniowcach na Bukowinie. Po wygnaniu z Rumunii znalazł on schronienie u kard. Adama Stefana Sapiehy. Przed śmiercią w duchu wdzięczności za opiekę ofiarował kielich biskupstwu krakowskiemu. Kielich ów był darem Piusa IX dla Kościoła ormiańskiego w 1873 roku.

W tym roku przypada 1700 rocznica chrztu Armenii.

• Głośny projekt świątyni Opatrzności Bożej prof. Budzyńskiego nie będzie realizowany – zdecydował kard. Józef Glemp. Koncepcja architektoniczna opracowana przez prof. Budzyńskiego została wybrana do realizacji przez kard. Glempa spośród trzech, które otrzymały nagrody główne w konkursie ogłoszonym przez Fundację Świątyni Opatrzności Bożej i rozstrzygniętym 12 kwietnia 2000. Jednak po kilku miesiącach analiz zarząd Fundacji, której prezesem jest biskup pomocniczy warszawski Marian Duś, podjął 23 listopada 2000 r. uchwałę o nierealizowaniu projektu ze względu na ograniczenia finansowe Fundacji. (Zob. rozmowa z prof. Markiem Budzyńskiem w „TP” nr 5/2001.)

• Premier Jerzy Buzek odsłonił, a Prymas Polski poświęcił tablicę ku czci Polaków ratujących Żydów w czasie II wojny światowej (19 czerwca). Tablica umieszczona jest na murze warszawskiego kościoła pw. Wszystkich Świętych. Znajduje się na niej napis: „Kościół Wszystkich Świętych upamiętnia Polaków ratujących Żydów w latach 1939-45”. W uroczystości uczestniczyli m.in. przedstawiciele środowisk żydowskich, prezes Instytutu Pamięci Narodowej Leon Kieres oraz zwierzchnik Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP bp Janusz Jagucki.

• Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji jednogłośnie przyznała Radiu Maryja status nadawcy społecznego (19 czerwca). To pierwsza w Polsce rozgłośnia, która uzyskała ten status, który zwalnia z opłaty koncesyjnej, ale zakazuje emitowania reklam i programów sponsorowanych.

 

 

 

 

 

 

 



 

Nr 26, 30 czerwca 2001

Szczegółowe omówienie


Obraz tygodnia


Kronika religijna


Komentarze

 

Medytacja Biblijna

 

Liturgiczne czytania tygodnia

do góry

 

© 2000 Tygodnik Powszechny
Szczegółowe informacje o Redakcji; e-mail: redakcja@tygodnik.com.pl