Kronika religijna

Stolica Apostolska •  Kościół w Świecie •  ...i w Polsce

 

STOLICA APOSTOLSKA

• Katolikos Ormian Garegin II przebywał z oficjalną wizytą w Watykanie (8-11 listopada). Towarzyszyła mu blisko 20-osobowa delegacja, reprezentująca ormiańskie środowiska kościelne z całego świata. Podczas spotkania z Papieżem Katolikos Garegin II ponowił zaproszenie Ojca Świętego do Armenię i udziału w uroczystościach 1700. rocznicy jej chrztu. Mówiąc o tragedii Ormian z 1915 r. Garegin II wyraził przekonanie, że „stulecie, które rozpoczęło się ludobójstwem Ormian, kończy się nową nadzieją. Umocniony wiarą w Zmartwychwstanie naród nasz przeżył największą katastrofę i pokonał zło rozmyślnego unicestwienia. Dzisiaj, u progu nowego stulecia, Ormianie czekają na powszechne uznanie i potępienie ludobójstwa, którego padli ofiarą”.

Głównym punktem wizyty Katolikosa było nabożeństwo ekumeniczne w Bazylice św. Piotra z udziałem Jana Pawła II. Zwierzchnik Ormiańskiego Kościoła Apostolskiego zajął miejsce przed ołtarzem głównym obok Papieża, który podczas tych uroczystości przekazał swemu gościowi relikwię św. Grzegorza Oświeciciela – Patrona Armenii. Przyjmując relikwie, Garegin II nazwał je bezcennym skarbem i zauważył, że jest to krok milowy w życiu wszystkich Ormian, żyjących w kraju i za granicą. Zwierzchnik Kościoła ormiańskiego podziękował wszystkim, którzy opiekowali się w Neapolu relikwią patrona Armenii, a także znajdującymi się tam narzędziami tortur, którym był poddany. Mówiąc o braterstwie obu Kościołów, Katolikos podziękował szczególnie za to, że podczas marcowej pielgrzymki do Ziemi Świętej Papież odwiedził ormiańską katedrę św. Jakuba w Jerozolimie. Przypomniał też zeszły rok, kiedy jego kraj z wielkim entuzjazmem i wzruszeniem przygotowywał się do wizyty Jana Pawła II, do której nie doszło z powodu ciężkiej choroby i zgonu Garegina I. Z kolei Jan Paweł II w swoim kazaniu wyraził radość, że może zwrócić Ormiańskiemu Kościołowi Apostolskiemu relikwię św. Grzegorza Oświeciciela i podkreślił, że znajdzie się ona w nowo wznoszonej katedrze w Erywaniu, „jako symbol nadziei i misji Kościoła Ormiańskiego po tylu latach prześladowań i milczenia”. Zauważył też, że „teraz musimy się modlić i działać energicznie, aby szybko nadszedł dzień, w którym nasze Stolice i Biskupi będą znów w pełnej jedności tak, aby można było wspólnie i przy jednym ołtarzu sprawować Eucharystię – najwyższy znak i źródło jedności w Chrystusie. Dopóki nie zaświta ten dzień każda nasza celebra eucharystyczna cierpieć będzie z powodu nieobecności brata, którego jeszcze tam nie będzie” – mówił Biskup Rzymu. Papież zwrócił się do swego gościa z prośbą o braterską modlitwę, „aby moja posługa Biskupa Rzymu była coraz bardziej uznawana przez jednych i drugich jako posługa miłości”.

Zwierzchnicy obu Kościołów podpisali komunikat, w którym podkreśla się wspólną wiarę w Trójjedynego Boga, Chrystusa Zbawiciela, uznanie prawdziwości sakramentów i sukcesji apostolskiej w Kościołach katolickim i ormiańskim. Przypomina się w nim, że oba Kościoły mają za sobą długą historię wzajemnego szacunku „i uważają raczej za uzupełniające się niż przeciwstawne sobie ich różne tradycje teologiczne, liturgiczne i kanoniczne”, którymi mogą się nawzajem bardzo ubogacić.

• „Eucharystia jest sakramentem i źródłem jedności kościelnej” – przypomniał Jan Paweł II podczas katechezy wygłoszonej w trakcie środowej audiencji generalnej (8 listopada). Papież mówił, że przekonanie to zostało podkreślone u samych początków tradycji chrześcijańskiej, w oparciu o znak chleba i wina. Jan Paweł II przypomniał cytat z „Didache” – utworu ułożonego u zarania chrześcijaństwa, który stwierdza: „Jak ten chleb łamany, rozrzucony po górach, został w jedno zebrany, tak niech Kościół Twój aż po najdalsze krańce ziemi zbierze się w jednym królestwie Twoim”. Biskup Rzymu omówił następnie naukę Pisma św. o Eucharystii, zwracając m.in. uwagę na opis Kościoła jerozolimskiego, podany w Dziejach Apostolskich, który „rysuje tę braterską jedność, czyli »koinonię«, wiążąc ją z łamaniem chleba, czyli celebrą eucharystyczną”. Jan Paweł II swe rozważania zakończył odmówieniem fragmentu z Trzeciej Modlitwy Eucharystycznej: „Spraw, abyśmy posileni Ciałem i Krwią Twojego Syna i napełnieni Duchem Świętym, stali się jednym ciałem i duszą w Chrystusie”.

• W Watykanie odbył się Jubileusz Rolników (11-12 listopada). Podczas homilii w trakcie niedzielnej Mszy św. z udziałem 130 tys. osób Papież nawiązał do 2000 rocznicy urodzin Chrystusa, zaznaczając, że rolnicy przyszli „podziękować za owoce ziemi, ale przede wszystkim, aby uznać w Nim Stworzyciela, a zarazem najpiękniejszy owoc naszej ziemi, »owoc« łona Maryi, Zbawiciela ludzkości, a w jakimś sensie także »kosmosu«”. W sobotę Papież spotkał się z kilkoma tysiącami rolników, głównie Włochów, przybyłymi do Auli Pawła VI. Biskup Rzymu podkreślił, że mimo wielkich przemian i postępu, rolnictwo ma nadal pierwszorzędne znaczenie. „Skutki, jakie może mieć dla życia, zdrowia i równowagi ekologicznej zaniedbanie lub krzywdzenie rolnictwa, są zawsze poważne i na ogół trudne do naprawienia, przynajmniej na krótką metę”. Mówiąc o prawie każdego człowieka i narodu do życia z owoców ziemi, Papież nazwał „skandalem, którego nie można tolerować” fakt, że „na progu nowego tysiąclecia wielu ludzi skazanych jest jeszcze na głód i żyje w warunkach niegodnych człowieka”. Dodał, że „nie możemy dłużej poprzestawać na akademickich dysputach: odpowiednie decyzje polityczne i ekonomiczne na skalę planety muszą zmazać tę hańbę z ludzkości”.

• „Ciężkie próby, jakich w tych dniach doznaje ludność Ziemi Świętej, są dla mnie powodem wielkiego cierpienia i chciałbym wyrazić każdemu bez wyjątku całą mą żywą solidarność” – napisał Jan Paweł II w orędziu przesłanym na ręce abpa Michela Sabbaha, przewodniczącego Zgromadzenia Ordynariuszy Katolickich Ziemi Świętej, łacińskiego patriarchy Jerozolimy. Papież stwierdził, że wprawdzie „brutalne przejście od rokowań do konfrontacji, stanowi bez wątpienia porażkę pokoju”, ale nie wolno poddawać się fatalizmowi: „narody izraelski i palestyński są wezwane, ze względu na geografię i na historię, do życia razem”.

• Jan Paweł II zamierza w czerwcu 2001 r. złożyć wizytę na Ukrainie – poinformował dyrektor Biura Prasowego Stolicy Apostolskiej Joaquín Navarro-Valls (zob. str. 11).

 

 

KOŚCIÓŁ W ŚWIECIE

• W Manchesterze przeprowadzono operację rozdzielenia bliźniaczek syjamskich, Jodie i Mary. Zgodnie z przewidywaniami pozbawiona własnego serca oraz płuc Mary zmarła. Stan Jodie lekarze określili jako “krytyczny, ale stabilny”. Przypadek bliźniaczek wzbudził liczne kontrowersje natury etycznej. Ich rodzice, wierzący katolicy z Malty, nie chcieli wyrazić zgody na zabieg, jednak Sąd Apelacyjny w Londynie opowiedział się za rozdzieleniem dziewczynek. Maltański biskup, Nikol Cauchi zaapelował, aby operacji tej nie oceniać pochopnie. Hierarcha stwierdził, że “chirurdzy, którzy przeprowadzili operację, powinni być traktowani z szacunkiem i chrześcijańskim miłosierdziem”. Biskup jednocześnie wyraził podziw dla rodziców, którzy przeciwni byli operacji i dodał, że ich postawa zgodna była z nauką Kościoła. Emerytowany arcybiskup Rawenny, kard. Ersilio Tonini powiedział, że wyrok sądu naruszył prawo rodziców do decydowania o losie dzieci. Podkreślił też, że ubogich rodziców dziewczynek nie stać było na złożenie apelacji w Izbie Lordów, a londyński sąd nie nakazał, a jedynie wyraził zgodę na rozdzielenie bliźniaczek. Ostateczna decyzja była więc według kardynała sprawą sumienia lekarzy.

• Włoska zakonnica Pierina Asienzo zmarła w Ugandzie zarażona wirusem Ebola. 45-letnia wolontariuszka pracowała w szpitalu, w którym kwarantannę odbywali chorzy na wywołaną tym wirusem ostrą gorączkę krwotoczną. W czasie trwającej od połowy września w Ugandzie epidemii Eboli w wyniku zakażenia zmarło co najmniej pięć opiekujących się chorymi zakonnic i ich uczennic. Dalsze trzy udało się uratować.

• Bundestag przyjął uchwałę legalizującą związki homoseksualne jako tzw. “zarejestrowane partnerstwo życiowe” (10 listopada). Jeszcze przed głosowaniem przewodniczący Konferencji Biskupów Niemiec, bp Karl Lehmann, nazwał ustawę “celowym wspieraniem związków homoseksualnych”. Niemieccy biskupi oświadczyli, że zrównanie w prawach małżeństw i par homoseksualnych jest sprzeczne z Ustawą Zasadniczą, która instytucji małżeństwa i rodzinie zapewnia szczególną ochronę ze strony państwa. Podobne zarzuty wysuwał już latem tego roku Centralny Komitet Katolików Niemieckich. Opozycyjny klub CDU/CSU zapowiedział zaskarżenie ustawy do Trybunału Konstytucyjnego w Karlsruhe.

• Niemiecki Kościół katolicki rozpoczął wypłaty odszkodowań dla robotników przymusowych pracujących w obiektach należących do niego w czasie II wojny światowej. “W ten sposób Kościół pragnie wnieść swój wkład w dzieło zadośćuczynienia i pojednania z ofiarami systemu nazistowskiego” – oświadczył przewodniczący Konferencji Biskupów Niemieckich, bp Karl Lehmann. Z tzw. “funduszu odszkodowawczego” (5 milionów marek) robotnikom przymusowym wypłacane będą jednorazowe odszkodowania w wysokości 5 tysięcy marek. Otrzymają je również jeńcy wojenni, którzy po opuszczeniu obozu pracowali w obiektach kościelnych, członkowie rodzin i spadkobiercy robotników przymusowych, zmarłych po 15 lutego 1999 r. Kolejne 5 milionów marek będzie przeznaczone na realizowane w ramach tzw. “funduszu pojednania” projekty niemieckich diecezji. Osoby uprawnione do odszkodowań mogą się zgłaszać do niemieckiej Caritas do 31 grudnia 2002 r.

• Prawosławny Święty Synod Kościoła Grecji powołał komisję, która ma rozpatrzyć projekt zaproszenia Jana Pawła II do tego kraju. W listopadzie Synod ma podjąć decyzję w tej sprawie. Jeśli prawosławni biskupi zaproszą Papieża, to podróż do Grecji mógłby odbyć on w marcu 2001 r. Papież w liście “O pielgrzymowaniu do miejsc związanych z historią zbawienia” wyraził chęć odwiedzenia ateńskiego Areopagu, na którym przemawiał św. Paweł Apostoł.

• Łaciński patriarcha Jerozolimy, abp Michel Sabbah spotkał się w Gazie z przewodniczącym Autonomii Palestyńskiej, Jaserem Arafatem (6 listopada). Patriarcha zapewnił palestyńskiego przywódcę o głębokim zainteresowaniu Papieża sytuacją w Ziemi Świętej. Wyraził również chrześcijańską solidarność z wysiłkami Arafata na rzecz zakończenia konfliktu izraelsko-palestyńskiego.

• Freiburska organizacja Maximilian-Kolbe -Werk otrzymała Polsko-Niemiecką Nagrodę. Wyróżnienie przyznawane jest osobom i instytucjom, które przyczyniły się do rozwoju stosunków między obu narodami. Od prawie 30 lat Maximilian-Kolbe-Werk pomaga w Polsce byłym więźniom obozów koncentracyjnych i ich rodzinom. W tym czasie rozdysponowano sumę 85 milionów marek. Środki te prawie w całości pochodzą z prywatnych datków.

• W Twierdzy Brzeskiej na Białorusi odbyły się uroczystości otwarcia i poświęcenia cmentarza garnizonowego żołnierzy polskich (10 listopada). Nad polskimi mogiłami odprawiono modlitwy katolickie i prawosławne. Założony w połowie XIX w. cmentarz był miejscem pochówku załogi twierdzy i ich rodzin. Po II wojnie światowej polskie groby zostały zdewastowane. Dopiero dzięki staraniom Konsulatu Generalnego RP w Brześciu i miejscowej Polonii przeprowadzono renowację tej historycznej nekropolii.

• Stany Zjednoczone anulują 435 milionów dolarów długu 33 najbiedniejszym państwom świata. Jest to odpowiedź na skierowany do krajów rozwiniętych apel Jana Pawła II, aby z okazji Roku Jubileuszowego darowały długi tym państwom, które nie są w stanie ich spłacić. Inicjatywę wspiera m. in. wokalista popowej grupy U2, Bono. “Kiedy Papież i wszyscy piosenkarze pop będą śpiewali tę samą melodię, nasze głosy zostaną usłyszane w niebie” – powiedział prezydent USA, Bill Clinton.

 

... I W POLSCE

• Święto Narodowe (11 listopada). Prymas Polski kard. Józef Glemp w czasie Mszy św. za Ojczyznę podziękował Bogu za dar suwerenności. Przypomniał, że suwerenność jest darem Boga. W homilii zaś, ks. prał. Zdzisław Król powiedział, że dziś wielu mówi o Polsce, wspomina swoje zasługi i kombatanctwo, podkreśla swą ofiarność, natomiast o wiele mniej ludzi dla Polski pracuje, wielu nie potrafi trudzić się dla wspólnego dobra i nie rozumie potrzeby wysiłku. Brakuje też ludziom pokory, nie potrafią przyznać się do winy, do przegranej, do własnej słabości i porażek.

„Daj Polsce ludzi sumienia na służbie Tobie i braciom” – prosił Boga w katedrze na Wawelu kard. Franciszek Macharski. Zdaniem metropolity krakowskiego, naród polski wciąż nie potrafi udźwignąć ciężaru odpowiedzialności za teraźniejszość i przyszłość, gdyż „pęknięcia i rany dusz jeszcze się nie zabliźniły”. Dodał, że wolność raz wywalczona, nigdy nie jest dana na zawsze i dziś grożą nam kolejne zniewolenia: zobojętnienie, niewierność i głuchota na głos sumienia. „Dziękujmy Bogu za dar wolnej Polski” – wzywał nuncjusz apostolski abp Józef Kowalczyk, który na cmentarzu bohaterów 1920 r. w Radzyminie poświęcił popiersie Jana Pawła II oraz tablicę, upamiętniającą wizytę w tym miejscu Papieża w czerwcu 1999 r. Abp Kowalczyk zwrócił uwagę, że „nasze świętowanie nie może pozostać tylko historycznym wspomnieniem. Wydarzenia tamtych dni pozostają ważne także w odniesieniu do daru wolności, który dzisiaj mamy zagospodarować”.

Biskupi nawiązywali także do obecnego kryzysu w AWS i nawoływali do jedności: „musicie się jednoczyć, a nie dzielić, nie cieszyć się nieomylnością polityczną, ale szukać sposobów realizacji dobra wspólnego” – apelował w Gdańsku abp Tadeusz Gocłowski w obecności Mariana Krzaklewskiego. Zaś abp Józef Michalik mówił w Przemyślu: „każdy podział w oparciu o dobre programy jest uzasadniony, ale w oparciu o osoby jest niebezpieczny. Nieumiejętność zjednoczenia sił w słusznej dla kraju sprawie jest karygodna. Nie solidarność partyjna, ale narodowa jest nam potrzebna”.

• Katolicki Uniwersytet Lubelski przyznał doktoraty honoris causa. Otrzymali jej amerykański kard. William Keeler, główny rabin Rzymu Elio Toaff i zwierzchnik rumuńskiego prawosławia, patriarcha Teoktyst (zob. relacja z Kongresu Kultury Chrześcijańskiej w Lublinie i wręczenia doktoratów s. 11 – pisze ks. Andrzej Luter).

• Opinie. Dialog ekumeniczny nie polega wyłącznie na symbolicznych wydarzeniach, jak nadanie doktoratu honoris causa KUL – powiedział rektor KUL ks. prof. Andrzej Szostek. Jednak – jak podkreślił – takie gesty pokazują, że dokonało się coś ważnego. Doktoraty przyznane przez KUL podczas Kongresu Kultury Chrześcijańskiej mają charakter nie tylko naukowy, ale również wybitnie religijny. Kard. Keeler, patriarcha Teoktyst i rabin Toaff są osobami bardzo zasłużonymi dla dialogu ekumenicznego.

• Powstanie Wydział Teologiczny na Uniwersytecie Śląskim. Tak zdecydował 7 listopada Senat tej uczelni. Przyszli studenci wydziału to dotychczasowi słuchacze kilku uczelni, działających w ramach katowickiego Instytutu Teologiczno-Pastoralnego. Są wśród nich przyszli księża, a także świeccy studenci teologii, katolickiej nauki społecznej, nauk o rodzinie i innych kierunków (razem około 1000 słuchaczy). Rektor Uniwersytetu Śląskiego prof. Tadeusz Sławek powiedział, że zysk tej uczelni z utworzenia Wydziału Teologicznego polega na wkładzie w dialog uszlachetniający i pogłębiający formy życia duchowego.

Metropolita katowicki abp Damian Zimoń uważa, że wraz z restrukturyzacją przemysłu, na Śląsku rosnąć będzie rola humanistyki, a ta nie może się obejść bez teologicznej refleksji na poziomie uniwersyteckim.

• Marszałek i Patriarcha. Zwierzchnik Kościoła prawosławnego Rumuni i marszałek Sejmu RP Maciej Płażyński spotkali się w Warszawie. Marszałek gratulował gościowi doktoratu honoris causa otrzymanego na KUL. Rumuński dostojnik podkreślał potrzebę przezwyciężania podziału między Kościołem Wschodnim i Zachodnim: „musimy szukać tego, co nas łączy, ponieważ wszyscy jesteśmy powołani do głoszenia Ewangelii”. Jego zdaniem obie wspólnoty – Kościół Wschodni i Zachodni – powinny działać obok siebie. Podczas spotkania mówiono także o historycznych więzach łączących Polskę i Rumunię, a także o perspektywach ich członkostwa w Unii Europejskiej.

• Feminizm po katolicku. Promocji książki Janne Haaland Maltary („Nowy feminizm. Kobieta i świat wartości”) towarzyszyła rozmowa zorganizowana przez KAI z udziałem autorki, Elżbiety Adamiak, teolożki, i Izabeli Jurek, publicystki katolickiej.

Kobiety, które mają dzieci i pracują zawodowo, są we współczesnym społeczeństwie podwójnie dyskryminowane: jako kobiety i jako matki. Muszą więc sięgnąć po władzę polityczną, żeby zmienić tę sytuację – streściła swoją książkę Janne Matlary. „Pora przestać się wstydzić, że jesteśmy matkami i żonami, i ukrywać to przed pracodawcą” – uważa Izabela Jurek. Zgodziła się także z takimi postulatami Janne Matlary, jak: opłacanie pracy kobiet przy wychowaniu dzieci, prawo do emerytury za tę pracę, i wprowadzenie urlopu macierzyńskiego, który trwałby co najmniej tyle, ile trwa karmienie piersią. Izabela Jurek uważa, że postulaty te są bardzo trudne do zrealizowania, bo nie ma sił politycznych, którym by zależało na prowadzeniu takiej polityki socjalnej. Ponadto Polska jest prawdopodobnie zbyt biednym krajem. „Potrzebne jest jednak takie wołanie na pustyni” – stwierdziła.

Z tezą, że macierzyństwo jest podstawową rolą kobiety, nie zgodziła się Elżbieta Adamiak: „Sama nie mam dzieci i być może to zmienia moje widzenie tej sprawy”. Poza tym – jak powiedziała – realia w Norwegii i w Polsce bardzo się różnią. Elżbieta Adamiak uważa, że w Polsce ciągle nie jest oczywiste ani to, że kobiety i mężczyźni są równi sobie, ani to, że kobiety są dyskryminowane. Powiedziała też, że rozumienie kobiety w teologii wynikało często z tego, iż dzieła teologiczne wychodziły spod pióra mężczyzny i wyrażały raczej marzenie o tym, jaka powinna być kobieta.

 



 

Nr 47, 

19 listopada 2000

Szczegółowe omówienie
Obraz tygodnia
Kronika religijna
Komentarze

do góry

 

© 2000 Tygodnik Powszechny
Szczegółowe informacje o Redakcji; e-mail: redakcja@tygodnik.com.pl