Kronika religijna

Stolica Apostolska •  Kościół w Świecie •  ...i w Polsce

 

STOLICA APOSTOLSKA

• Uroczystość Wszystkich Świętych oraz 50. rocznica ogłoszenia dogmatu o Wniebowzięciu Najświętszej Maryi Panny. 1 listopada Jan Paweł II koncelebrował uroczystą Mszę św. wraz z trzydziestoma kardynałami. W homilii Papież przypomniał, że obchodzona uroczystość to hołd złożony wszystkim świętym – i tym znanym z imienia i nazwiska, których Kościół czci jako świętych i błogosławionych, ale także anonimowym, znanym tylko Bogu – „matkom i ojcom rodzin, którzy w codziennym oddaniu dzieciom przyczynili się w sposób skuteczny do wzrostu Kościoła i budowy społeczeństwa; kapłanom, zakonnicom i świeckim, którzy niczym świece na ołtarzu Pańskim spalali się na służbie bliźniemu potrzebującemu materialnej i duchowej pomocy; misjonarkom i misjonarzom, którzy porzucili wszystko, by nieść orędzie Ewangelii na cały świat. Lista mogłaby być długa” – stwierdził Biskup Rzymu.

Na zakończenie Jan Paweł II nawiązał do 50. rocznicy ogłoszenia dogmatu o Wniebowzięciu Matki Bożej. „Wyrażamy radość, o Maryjo Wniebowzięta, kontemplując Twoją osobę w glorii, a za sprawą zmartwychwstałego Chrystusa współdziałającą z Duchem w przekazywaniu ludziom życia Bożego. W Tobie widzimy cel świętości, do której Bóg wzywa wszystkich członków Kościoła”.

• Jubileusz Rządzących i Parlamentarzystów odbył się w Watykanie w dniach 4-5 listopada. 1500 reprezentantów parlamentów z 92 krajów świata obradowało w Auli Pawła VI nad wspólnymi rezolucjami dotyczącymi redukcji zadłużenia krajów ubogich, wolności religijnej oraz poszanowania godności ludzkiej. Głos zabrali m.in. b. premier Włoch Giulio Andreotti i b. prezydent Francesco Cossiga, a także b. prezydent ZSRR Michaił Gorbaczow oraz watykańscy kardynałowie: Roger Etchegaray i Angelo Sodano. Po pierwszej części obrad kard. Sodano poświęcił w Ogrodach Watykańskich monumentalną rzeźbę Roberto Ippolo „Drzewo Ludzkości”, stanowiącą symbol braterstwa między różnymi narodami świata, wywodzącymi się z tego samego pnia, oraz symbol życia i przymierza z Bogiem.

Wieczorem 4 listopada politycy spotkali się z Papieżem. Najpierw w imieniu wszystkich zebranych marszałek Senatu RP Alicja Grześkowiak złożyła Janowi Pawłowi II życzenia imieninowe. Następnie w symbolicznym geście przedstawiciele polityków z każdego kontynentu przynieśli w dzbanach pochodzącą z ich kontynentów wodę oraz woreczki z ziemią. Wszystko to umieścili w ceramicznej kuli, symbolu kuli ziemskiej, i zmieszali, co symbolizowało dążenie ludzi do zgody i jedności.

W przemówieniu do Parlamentu Świata Biskup Rzymu zauważył, że polityka to stosowanie prawomocnej władzy w celu osiągnięcia wspólnego dobra społeczeństwa: wspólnego dobra, które – jak stwierdza Sobór Watykański II – „obejmuje sumę tych warunków życia społecznego, dzięki którym jednostki, rodziny i zrzeszenia mogą pełniej i łatwiej osiągnąć swą własną doskonałość”. Biskup Rzymu podkreślił, że wobec tego „należy uprawiać działalność polityczną w duchu służby” i powołał się na Pawła VI, który „słusznie stwierdził, że »polityka jest trudnym sposobem (...) wykonania chrześcijańskiego obowiązku służby drugim«”.

W drugim dniu Jubileuszu, podczas uroczystej Mszy św. Papież przypomniał m.in. postać św. Tomasza Morusa, którego niedawno, właśnie w związku z Jubileuszem Parlamentarzystów, ogłosił patronem polityków. „Do wszystkich kieruję raz jeszcze wezwanie o pogłębienie i szerzenie wiedzy o świętym Tomaszu Morusie, nowym patronie rządzących i polityków. To postać wyjątkowo predestynowana do tej roli: sir Thomas More bowiem w pełni żył tożsamością chrześcijańską w stanie świeckim – jako małżonek, wzorowy ojciec i oświecony mąż stanu”.

• 100 tys. dolarów ofiarował Jan Paweł II na budowę katedry prawosławnej w Bukareszcie, poinformowano w patriarchacie Rumuńskiego Kościoła Prawosławnego w Bukareszcie. Papież obiecał wesprzeć budowę świątyni niedługo po zakończeniu swej pielgrzymki do Rumunii, którą odbył w maju 1999 r. Budowa cerkwi ma rozpocząć się jeszcze w tym roku lub na wiosnę 2001.

• Papież złożył kondolencje rodzinom ofiar katastrofy lotniczej w Tajpej, w wyniku której śmierć poniosło 79 osób. Wyrażając smutek na wiadomość o ich śmierci, Jan Paweł II zapewnił o swej bliskości w modlitwie z rodzinami ofiar.

• Stolica Apostolska zdecydowanie sprzeciwia się sprzedaży pigułki antykoncepcyjnej „dzień po”, uznając ją za środek aborcyjny. Komunikat w sprawie tego kontrowersyjnego preparatu hormonalnego wydała Papieska Akademia Życia. Wyjaśnia się w nim, że środek ten, propagowany jako antykoncepcyjny, jest w istocie środkiem aborcyjnym, gdyż uniemożliwia zagnieżdżenie się zapłodnionego jajeczka w macicy. Użycie pigułki jest więc w istocie „aborcją za pomocą środków chemicznych”.

• Audiencje. Jan Paweł II przyjął m.in. uczestników konferencji ministrów Rady Europy, obchodzących 50-lecie Europejskiej Konwencji Praw Człowieka; łacińskiego patriarchę Jerozolimy Michela Sabbaha, który przekazał relacje o rozmiarach i tragedii konfliktu izraelsko-palestyńskiego w Ziemi Świętej; grupę sportowców i działaczy sportowych z Polski, którzy uczestniczyli w Jubileuszu Sportowców w Watykanie.

 

 

KOŚCIÓŁ W ŚWIECIE

• Bp Walter Kasper broni „Dominus Iesus”. Sekretarz Papieskiej Rady ds. Jedności Chrześcijan kolejny raz broni sformułowań teologicznych z deklaracji „Dominus Iesus”, choć przyznaje, że jej „ton i język” „mogłyby być bardziej przyjazne”. Podczas otwarcia wystawy listów reformatora i humanisty Melanchtona w rzymskim kościele waldensów bp Kasper powiedział, że dialog katolicko- protestancki musi być poważny i prawdziwy. Zwrócił uwagę na „fałszywą uprzejmość ekumeniczną, która jedynie ze względów grzecznościowych przemilcza różnice”. Zdaniem bpa Kaspera deklaracja odważyła się „dotknąć otwartej rany”, gdyż podkreśliła różnice w pojmowaniu Kościołów. Dokument Kongregacji Nauki Wiary wzywa, by tę kwestię „uczynić tematem ekumenicznym” – powiedział biskup i podkreślił, że w rok po podpisaniu przez katolików i luteran deklaracji w sprawie nauki o usprawiedliwieniu nie ma odwrotu od ekumenizmu, a Kościoły stoją wobec nowych wyzwań. „Dawne odpowiedzi na pytania o Boga dla wielu stały się niezrozumiałe i dlatego zaczęli ich szukać gdzie indziej” – uważa bp Kasper – więc Kościół znów musi znaleźć język, którym tłumaczył będzie nie tylko życie doczesne, ale nauczał o życiu wiecznym.

• Watykan wobec konfliktu palestyńsko–izraelskiego. Stały obserwator Stolicy Apostolskiej przy ONZ abp Renato Martino zaapelował do wspólnoty międzynarodowej o „pomoc Izraelczykom i Palestyńczykom w położeniu kresu przemocy”. Przede wszystkim powinny zostać rozwiązane podstawowe problemy: wolność i sprawiedliwość – podkreślił abp Martino. Pomoc materialna nie zastąpi „trwałych, sprawiedliwych i stabilnych rozwiązań problemów w regionie”.

Państwo Izrael zaapelowało do Watykanu o zwalczanie antysemityzmu, który odradza się w wielu krajach. Po nadzwyczajnym posiedzeniu rządu nuncjuszowi apostolskiemu w Izraelu, abp. Pietro Sambiemu, wręczono prośbę, aby Watykan przyjął „czołową rolę” w walce z antysemityzmem. Podczas rozmowy z nuncjuszem strona izraelska przypomniała, że Watykan i Państwo Izrael zobowiązały się do wspólnej walki z antysemityzmem na mocy zawartego w ’94 r. porozumienia między obydwoma państwami.

• Międzynarodowe organizacje kościelne krytykują Izrael. Przedstawiciele kościołów luterańskich z Danii i Szwecji oraz reprezentanci kościelnych organizacji charytatywnych z Niemiec, Kanady, Wielkiej Brytanii i Holandii odwiedzili Strefę Gazy, Zachodni Brzeg Jordanu i obszary zamieszkane przez Arabów. Następnie ogłosili raport krytykujący Izrael za stosowanie przemocy wobec palestyńskich cywili. Raport sporządzono na podstawie rozmów z przedstawicielami Kościołów, organizacji religijnych i humanitarnych Izraela i Palestyny, z personelem medycznym oraz świadkami i ofiarami przemocy z obu stron konfliktu. Za najpilniejszą potrzebę autorzy raportu uznają powstrzymanie zabijania i ochrony Palestyńczyków. Ostrzegają też przed groźbą przekształcenia się izraelsko-palestyńskiego sporu w szerszy konflikt, a nawet w wojnę religijną między Zachodem i Izraelem a Palestyńczykami, Arabami i muzułmanami. Przedstawiciele organizacji chrześcijańskich odpowiedzialnością za porażkę procesu pokojowego obarczają wspólnotę międzynarodową, w tym Kanadę i kraje Unii Europejskiej. Przyzwoliły one Izraelowi na kontynuowanie nielegalnego osadnictwa w strefach przekazanych Palestyńczykom oraz nie wpłynęły na władze Izraela, aby zastosowały się do rezolucji pokojowych ONZ – głosi raport. Zdaniem jego autorów, Palestyńczycy pragną pokoju, ale potrzebne są w tym celu nowe i szersze rokowania.

• Msze dziękczynne za kanonizację chińskich męczenników. Mimo sprzeciwu władz chińskich w Hongkongu odprawiono liturgię dziękczynną za kanonizację 120 męczenników chińskich. Liturgii przewodniczył kard. John Baptist Wu Cheng-Chung. Wbrew propagandzie oficjalnej, przedstawiającej Kościół jako instytucję powiązaną z imperializmem zachodnim, ceremonia przebiegała w duchu tradycji i kultury chińskiej. Kazanie wygłosił ks. Francis Li, przypominając m. in. męczeństwo swego dziadka i stryja, którzy znaleźli się wśród kanonizowanych. Kaznodzieja odrzucił ideologiczną i polityczną interpretację kanonizacji, co Pekin zarzuca Watykanowi. Wśród uczestników liturgii było wielu młodych.

Uroczystości dziękczynne odbywały się także na Tajwanie. Podczas Mszy kard. Paul Shan Kuo-hsi, przewodniczący Chińskiej Regionalnej Konferencji Biskupów na Tajwanie, wezwał wiernych do odważnego przyznawania się do wiary i podkreślił, że w „zeświecczonym społeczeństwie Tajwanu, w którym katolicy stanowią mniejszość, Kościół potrzebuje świadków bardziej niż kiedykolwiek przedtem”.

• Zmarł egzarcha unicki Platon Kornyljak. W wieku 81 lat zmarł w Monachium bp Platon Kornyljak, greckokatolicki egzarcha ok. trzydziestotysięcznej grupy unitów z Niemiec i Skandynawii. Funkcję tę pełnił w latach 1959-1997, a wyznaczony do niej został z woli Jana XXIII. Następcą bpa Platona został 71-letni bp Michael Hrynczyszyn, Ukrainiec urodzony w Kanadzie, wcześniejszy egzarcha apostolski dla Francji, Beneluksu i Szwajcarii. Bp Kornyljak bronił zawsze praw ukraińskich katolików obrządku bizantyjskiego, prześladowanych przez Stalina i jego następców. Po odrodzeniu Kościoła greckokatolickiego i po uzyskaniu przez Ukrainę niepodległości bp Kornyljak nieustannie wzywał do pokoju i do ekumenizmu.

 

... I W POLSCE

• Uroczystość Wszystkich Świętych. „Poza grobami, obok których przechodzimy w ten dzień, dostrzeżmy oczyma wiary tych, których ciała stały się prochem, ale dusze przeszły do wiecznego szczęścia z Bogiem” – mówił Prymas Polski kard. Józef Glemp podczas Mszy św. w kościele św. Karola Boromeusza na warszawskich Powązkach. Prymas apelował, aby w ten dzień „zobaczyć za ciszą i spokojem cmentarzy” tych, o których pisał św. Jan – ludzi, którzy „wyszli z wielkiego ucisku i opłukali swe szaty w krwi Branka”.

• Głos polskiego laikatu. W Warszawie obradowała Krajowa Rada Katolików Świeckich, podczas której Tomasz Arabski przedstawił sprawozdanie z obrad Europejskiego Forum Laikatu, jakie odbyło się w hiszpańskim Alcala de Henares na początku lipca. W ostatnim dniu hiszpańskich obrad delegacja belgijska zaproponowała przyjęcie rezolucji, by rozmaite gremia katolików świeckich nie miały jedynie głosu doradczego, ale podejmowały konkretne decyzje; „by mogły rzeczywiście uczestniczyć w życiu Kościoła”. Możliwość decyzyjna miałyby także dotyczyć nominacji biskupów. Zdaniem belgijskich świeckich wiernych, postulaty owe muszą być realizowane, aby „iść drogą wspólnej odpowiedzialności za Kościół wyznaczonej przez Vaticanum secundum”. Rezolucję przyjęto 12 głosami za, 2 wstrzymującymi się i 4 przeciw. Przeciwko były delegacje: polskie (w tym jedna polonijna), szkocka i irlandzka.

Wobec zaistniałej sytuacji Arabski pytał: „Czy uczestniczyć w przyszłości w takich spotkaniach, a jeśli tak, to jaki ta obecność ma mieć charakter?.

Przewodniczący Rady prof. Michał Seweryński uważa, że katolicy świeccy z Polski powinni być obecni na takich analogicznych konferencjach, by prezentować opinie polskiego laikatu. „Nieobecni nie mają racji” – przypomniał asystent Rady, płocki bp Stanisław Wielgus. Jego zdaniem udział jest także szansą na korygowanie wielu fałszywych opinii i stereotypów, jakie krążą o polskim katolicyzmie. Jako przykład podał artykuł, opublikowany w katolickim czasopiśmie niemieckim, gdzie podano, że w katolickiej Polsce dokonuje się 200 tys. aborcji rocznie. Ta liczba została podana przez Federację na Rzecz Kobiet i Planowania Rodziny Wandy Nowickiej i nie ma żadnego potwierdzenia w faktach.

• Ewangelicy 31 października obchodzili Święto Reformacji. Do rozłamu chrześcijaństwa zachodniego doszło w 1517 r., kiedy Marcin Luter ogłosił słynnych 95 tez w Wittenberdze. Luter (1483-1546) był magistrem filozofii i doktorem teologii. Jako mnich augustiański, pełnił funkcję wikariusza generalnego zakonu w Niemczech. Najpierw walczył z wypaczeniami i błędami w łonie Kościoła. Był przeciwny zwłaszcza sprzedaży odpustów, którą rozpowszechniano w Niemczech, aby umożliwić kontynuację budowy bazyliki św. Piotra i Pawła w Rzymie. W ten sposób każdy mógł kupić odpust, oczyszczający go z grzechów.

Święto Reformacji głosi, że odnowa, jaka dokonała się w XVI wieku, nie była wydarzeniem jednorazowym, ale procesem. Kościół to społeczność złożona ze świętych i grzeszników równocześnie: wciąż na nowo wymaga oczyszczenia, odnowienia – reformy. Potrzebuje jej każdy, niezależnie od przynależności konfesyjnej. Istotą prawdziwego życia z Bogiem jest nieustanne nawracanie, ciągłe, żmudne korygowanie swego życia według zasad Ewangelii. Dzięki badaniom naukowym i dialogowi ekumenicznemu katolikom łatwiej przychodzi pozytywna ocena Lutra i Reformacji.

Kard. Jan Willebrands nie zawahał się nazwać Lutra „wspólnym nauczycielem chrześcijaństwa”, a Peter Manns, teolog katolicki, nawiązując do Listu do Hebrajczyków (11,8) nazwał Reformatora – tak jak Abrahama – „ojcem wiary”. Sobór Watykański II przyswoił sobie myśl zawartą w pierwszej z 95 tez Lutra: Ponieważ Pan i Mistrz nasz Jezus Chrystus mówi „Czyńcie pokutę... (Mt 4,17), chciał, ażeby całe życie wiernych było pokutą”. Tezę tę Sobór zradykalizował, głosząc: „Kościół, obejmujący w łonie swoim grzeszników, święty i zarazem ciągle potrzebujący oczyszczenia, podejmuje ustawicznie pokutę i odnowienie swoje” (KK 8). Nawiązał tym samym również do nauki innego reformatora – Jana Kalwina: „Ecclesia reformata et semper reformanda” („Kościół zreformowany i ciągle reformujący się”). Także w dziedzinie liturgii Vaticanum II zrealizowało szereg postulatów Lutra, a toczący się od lat dialog teologiczny między obu Kościołami doprowadził do zbliżenia stanowisk na przykład w kwestiach usprawiedliwienia, roli i znaczenia Pisma Świętego, interpretacji ofiary Mszy św. czy urzędu w Kościele – które to na początku XVI w. podzieliły katolików i zwolenników Lutra.

• Nowy zwierzchnik luteran. Ks. Janusz Jagucki będzie nowym biskupem Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego RP. Zadecydował o tym synod tego Kościoła. Biskup luterański jest duchowym zwierzchnikiem Kościoła, z urzędu piastuje godność prezesa Konsystorza i członka Synodu. Rola biskupa u luteranów i w Kościele katolickim są różne. Dla luteranów biskupstwo jest funkcją, dla katolików – najwyższym stopniem święceń kapłańskich (poprzednie to diakonat i prezbiteriat). Protestanci nie zachowali sukcesji apostolskiej, inaczej niż w wypadku Kościoła katolickiego, prawosławia i Kościołów starokatolickich.

Janusz Jagucki urodził się w Sorkwitach. Studia teologiczne odbył na Chrześcijańskiej Akademii Teologicznej w Warszawie, gdzie uzyskał tytuł magistra teologii na podstawie pracy pt. „Kościół wobec ludzi samotnych”. Ks. Janusz Jagucki jest żonaty, ma córkę Katarzynę.

• Polityk i chrześcijaństwo. Zadaniem chrześcijańskiego polityka nie jest idealne głoszenie zasad, ale zmienianie rzeczywistości – powiedział prof. Wiesław Chrzanowski, senator AWS i były marszałek Sejmu. Pierwsza i podstawowa zasada chrześcijańskiego polityka to staranie o moralną postawę osobistą w działaniu politycznym – uważa Chrzanowski. „Wprawdzie kryterium polityki jest skuteczność – twierdzi – ale chrześcijański polityk powinien liczyć się z tym, że nie należy jej osiągać z naruszeniem norm etycznych. Oczywiście nikt nie jest idealny, ale trzeba dążyć do tego, żeby tej zasady przestrzegać”.

„W polskiej praktyce, bycie chrześcijańskim politykiem realizuje się często przez przyznawanie się do świata wartości i do Kościoła. Niekiedy przybiera to karykaturalną postać, kiedy deklaracje zastępują dobrą politykę. Taki polityk jest bardzo złym politykiem chrześcijańskim” – uważa Bronisław Komorowski, minister obrony narodowej. „Jestem zwolennikiem nie łączenia problemów wiary z problemami polityki, ani polityki z wiarą” – powiedział.

• Kard. Franciszek Macharski odprawił Mszę św. w kościele św. Floriana w intencji Jana Pawła II i odsłonił tam tablicę upamiętniającą 50-lecie duszpasterstwa akademickiego ks. Karola Wojtyły.

 



 

Nr 46, 

12 listopada 2000

Szczegółowe omówienie
Obraz tygodnia
Kronika religijna
Komentarze

do góry

 

© 2000 Tygodnik Powszechny
Szczegółowe informacje o Redakcji; e-mail: redakcja@tygodnik.com.pl