Kronika religijna

Stolica Apostolska •  Kościół w Świecie •  ...i w Polsce

 

STOLICA APOSTOLSKA

• „Watykan i Holocaust”. To raport, który ogłosiła międzynarodowa katolicko-żydowska komisja historyczna. Komisję powołano w ubiegłym roku do wydania opinii na temat stanowiska Stolicy Apostolskiej, a zwłaszcza Piusa XII, wobec zagłady Żydów. Raport sporządzono na podstawie dokumentów, znajdujących się w archiwach Stolicy Apostolskiej. Ważne miejsce w raporcie zajmują sprawy polskie, a stosunki polsko-watykańskie komisja uznała za kluczowy czynnik, który pozwoli zrozumieć rolę Stolicy Świętej w czasach Holocaustu. „Dalecy jesteśmy od wzbudzania polemik i ostatnią rzeczą, na której nam zależy, jest opowiadanie się po którejkolwiek stronie. Nie jest naszym obowiązkiem obrona czegoś lub kogoś” – głosi wspólne oświadczenie komisji. Prof. Eva Fleischner (strona katolicka) przyznała, że Pius XII „prawdopodobnie nie zdał sobie sprawy, że dla zatrzymania niszczycielskiej machiny nazizmu nie wystarczała modlitwa i dyplomacja: w związku z tym uważam, że był bardziej dyplomatą aniżeli prorokiem”. Prof. Bernard Suchecky (strona żydowska) oświadczył, że „wrogiem historyków jest anachronizm: nie możemy do Stolicy Apostolskiej tamtych czasów stosować dzisiejszej wizji świata”.

• Eucharystia jako zadatek życia wiecznego – tematem katechezy Jana Pawła II wygłoszonej w czasie audiencji ogólnej na Placu św. Piotra w Watykanie. „Liturgia ziemska daje nam niejako przedsmak uczestnictwa w liturgii niebiańskiej. Te tak jasne i istotne słowa Soboru Watykańskiego II ukazują nam podstawowy wymiar Eucharystii: jej istotę jako zadatek przyszłej chwały” – nauczał Jan Paweł II. Dalej Papież mówił, że komunia z Chrystusem, którą przeżywamy teraz jako pielgrzymi i podróżujący drogami historii, uprzedza ostateczne spotkanie w dniu, kiedy „będziemy do Niego podobni, bo ujrzymy Go takim, jakim jest” (1 J 3,2). Eliasz – zdaniem Jan Pawła II – który w drodze na pustyni pozbawiony sił pada pod jałowcem i dzięki tajemniczemu chlebowi odzyskuje siły, aż osiągnie szczyt spotkania z Bogiem (por. 1 Krl 19,1-8), jest tradycyjnym symbolem podróżujących wiernych, którzy w Chlebie Eucharystycznym odnajdują siły do podróżowania ku świetlanemu celowi – świętemu miastu. Sam Chrystus, tłumaczył dalej Papież – naświetli to duchowe znaczenie wydarzenia Wyjścia. To On da nam zakosztować w Eucharystii podwójnego smaku: pokarmu pielgrzyma i pokarmu mesjańskiej pełni w wieczności: „Jak Chrystus żył w ciele, trwając w chwale Syna Bożego, tak Eucharystia stanowi Boską i transcendentną obecność, wspólnotę z wiecznością, znak wzajemnego przenikania między miastem ziemskim a miastem niebieskim”. Eucharystia, pamiątka Paschy Chrystusa, ze swej natury jest dostarczycielką wiecznego i nieskończonego pierwiastka w historii ludzkiej – wyjaśniał Papież .

• Spór o Jerozolimę. Jan Paweł II wierzy, że miejsca święte w Jerozolimie będą miały w przyszłości „status zagwarantowany przez wspólnotę międzynarodową”. W przemówieniu do nowego ambasadora Libanu przy Stolicy Apostolskiej Papież przypomniał, że takie rozwiązanie problemu przyszłości Świętego Miasta, a co za tym idzie – konfliktu na Bliskim Wschodzie – Stolica Apostolska proponuje już od roku 1984 r. Pewne zrozumienie dla watykańskiej propozycji okazała strona izraelska, nie chciała natomiast słyszeć o niej Autonomia Palestyńska. Dyplomacja Stanów Zjednoczonych prosiła Stolicę Apostolską, by przekonała do swej propozycji Palestyńczyków. Jan Paweł II uważa, że osiągniecie kompromisu będzie możliwe jedynie na drodze „dialogu i rokowań z poszanowaniem godności i tożsamości każdej wspólnoty”.

• Prawda o rodzinie. Żadna forma stosunków między dwiema osobami nie dorównuje naturalnej relacji mężczyzny i kobiety, którzy przez swą miłość dają życie potomstwu – mówił Jan Paweł II, przyjmując listy uwierzytelniające od nowego ambasadora Holandii, barona Hendrika Volkiera Bentincka Van Schoonhetena. Komentatorzy przypuszczają, że Papież celowo zaakcentował rolę i znaczenie małżeństwa, uważając, że była to aluzja do zalegalizowania związków homoseksualistów przez parlament holenderski 12 września.

Oprócz sprawy „przywiązania Kościoła katolickiego do małżeństwa” Jan Paweł II poruszył też zagadnienie sprawiedliwości w gospodarce, mówiąc, że jest ona „zasadniczym warunkiem pokoju, albowiem kraje podporządkowane regułom gospodarki rynkowej, które nie czerpią z tego żadnych korzyści, narażone są na brak równowagi społecznej i politycznej, co sprzyja wybuchowi konfliktów”.

• Św. Tomasz Morus patronem polityków. We wtorek 31 października, a więc na kilka dni przed Jubileuszem Rządzących i Parlamentarzystów, Jan Paweł II ogłosi ich patronem św. Tomasza Morusa. Przewodniczący Głównego Komitetu Wielkiego Jubileuszu kard. Roger Etchegaray, uważa, że Papież chce tym gestem przypomnieć politykom o absolutnym prymacie Boga także w sprawach publicznych.

•a Jubileusz do Rzymu ma przybyć ponad pięć tysięcy przedstawicieli osób, które sprawują władzę wykonawczą i ustawodawczą ze wszystkich zakątków świata.

• Jan Paweł II i producenci pizzy. Charakterystyczną działalnością zawodową, cieszącą się wielkim uznaniem, nazwał Jan Paweł II pracę tzw. pizzaioli, czyli rzemieślników wytwarzających pizzę. Przybyli oni licznie 25 października na Plac św. Piotra z okazji swojego branżowego jubileuszu. Pizzaioli ofiarowali Janowi Pawłowi II zabytkowy piecyk neapolitański do podgrzewania pizzy, deskę do jej krojenia i komplet specjalnych talerzy z porcelany. W ramach Jubileuszu planują oni upiec 50 tysięcy sztuk narodowego przysmaku włoskiego w różnych wersjach i odmianach regionalnych. Będzie też „Pizza Wojtyła” – z kwiatami dyni i papryką.

• 8:1 wygrali polscy księża-piłkarze z reprezentacją Gwardii Szwajcarskiej. W meczu zorganizowanym w ramach rzymskiego jubileuszu sportowców (28 października).

 

 

KOŚCIÓŁ W ŚWIECIE

• Bartłomiej I: powolny dialog z Kościołem katolickim i spór z Patriarchatem Moskiewskim. Ekumeniczny Patriarcha Konstantynopola powściągliwie wypowiedział się nt. postępów w dialogu z Kościołem katolickim. W wywiadzie dla telewizji włoskiej stwierdził, że dialog posuwa się „z dobrymi chęciami, ale powoli”. Odnosząc się do katolickich Kościołów wschodnich, oświadczył, że ten rodzaj łączenia wyznań jest niewłaściwy. Prawosławni sądzą, że za pośrednictwem „unitów” szerzy się prozelityzm, dlatego, stwierdził Bartłomiej I, mają wątpliwości co do szczerości dialogu. Zapytany o rolę Patriarchatu Ekumenicznego jako mediatora w przygotowaniu wizyty Jana Pawła II w Moskwie, patriarcha powiedział, że zaproszenie głowy innego Kościoła leży w gestii Świętego Synodu Patriarchatu Moskiewskiego. Mediacja może jedynie przybrać postać zasięgnięcia opinii u Patriarchy Ekumenicznego, ale ostatecznie zdecyduje Synod Kościoła Rosyjskiego.

Na zaproszenie Estońskiego Apostolskiego Kościoła Prawosławnego Bartłomiej I przybył do Estonii, by spotkać się m.in. z kierownictwem tego Kościoła, pozostającego w jurysdykcji Konstantynopola. Przedstawiciele tej części estońskiego prawosławia, która podlega Patriarchatowi Moskiewskiemu, nie spotkali się z Bartłomiejem, gdyż „patriarcha nie powiadomił patriarchy moskiewskiego o zamiarze odwiedzin kanonicznego terytorium Patriarchatu Moskiewskiego, jakim jest Estonia”. Cerkiew Rosyjska nie uznaje kanonicznego statusu autonomii kościelnej jurysdykcji Patriarchatu Konstantynopola, istniejącej w Estonii od 1996.

Od odzyskania niepodległości w ’91 r. estońscy prawosławni podzielili się na dwie wrogie wspólnoty. Mniejsza chce przywrócenia istniejącego do 1944 r. (czyli do wchłonięcia Estonii przez ZSRR) Estońskiego Apostolskiego Kościoła Prawosławnego, mającego status autonomii w ramach Patriarchatu Konstantynopola. Większość prawosławnych, głównie Rosjanie, chce pozostać w jurysdykcji Moskwy. Spór ten doprowadził w ’96 r. do zerwania łączności kanonicznej między Moskwą a Konstantynopolem, przywróconej po kilku miesiącach. Obecna wizyta Bartłomieja I wiąże się niewątpliwie z chęcią dodania odwagi wspólnocie pozostającej w jego jurysdykcji, jak również z wolą wyjaśnienia statusu EAKP.

• Rosyjscy prawosławni o „Dominus Iesus”. „Dokument sprawia wrażenie niezwykle konserwatywnego, wręcz »prawosławnego«, czyli ortodoksyjnego, wydaje się więc, że każdy prawosławny mógłby się pod nim podpisać. Pod warunkiem, że usunięto by słowa o prymacie papieża” – czytamy w tygodniku „Russkaja Mysl”. Pismo zamieściło dokładną analizę oraz komentarz do deklaracji. Prawosławie i katolicyzm łączy eklezjologia, ale paradoksalnie to właśnie ona nie pozwala się zbliżyć i zjednoczyć obu Kościołom, gdyż – czytamy dalej – każdy z nich uważa, że w nim Kościół Chrystusowy przejawia się najpełniej.

• Katolicy w Uzbekistanie. Nuncjusz apostolski w Uzbekistanie abp Marian Oleś konsekrował kościół w Taszkiencie. Budowę świątyni sfinansowały archidiecezja kolońska i „Kirche in Not”. Budowę kościoła rozpoczęto w XIX wieku, ale rewolucja uniemożliwiła jej ukończenie. Wspólnota katolicka w Taszkiencie odrodziła się w 1990 r. z inicjatywy polskich franciszkanów. Rząd Uzbekistanu wydał w ’98 r. nowe przepisy w sprawie wspólnot religijnych, mające przede wszystkim ograniczyć fundamentalizm islamski oraz gwarantujące wolność wyznania, lecz w praktyce działalność religijna jest kontrolowana przez władze. Kościół katolicki w Uzbekistanie tworzy od 1997 misję „sui iuris”, obejmującą cały kraj. Na jej czele stoi polski franciszkanin konwentualny o. Krzysztof Kukułka. Liczbę katolików ocenia się na 3,5 tys. na 23 mln mieszkańców, spośród których większość to muzułmanie. W sześciu uzbekistańskich parafiach pracuje czterech księży zakonnych i cztery siostry.

• Uniewinnienie księży oskarżonych o udział w wojnie domowej w Rwandzie. Dwóch katolickich duchownych rwandyjskich zostało oczyszczonych z zarzutu ludobójstwa i zbrodni przeciwko ludzkości. Według podlegającej Kongregacji Ewangelizacji Narodów agencji informacyjnej „Fides”, księża Edouard Nturiye i Jean François E. Kayiranga zostali uwolnieni bezpośrednio po orzeczeniu sądu w Ruhengeri i obecnie przebywają na wolności. Sąd pierwszej instancji w Kibuye skazał ich 17 kwietnia 1998 na karę śmierci. W czerwcu od odpowiedzialności za udział w masakrze podczas zamieszek w Gikongoro w 1994 r. Sąd Najwyższy w Rwandzie oczyścił tamtejszego bpa Augustina Misago.

• Wizerunki Chrystusa w siedzibie francuskich komunistów. Pod hasłem „Obraz Jezusa Chrystusa po dwóch tysiącach lat” w Paryżu wystawiają swe prace współcześni malarze i rzeźbiarze. Impreza odbywa się w siedzibie Francuskiej Partii Komunistycznej, znanej w latach 70. z niechęci do chrześcijaństwa. Organizatorzy wystawy chcą pokazać, że komuniści wspólnie z chrześcijanami „dzielą te same cierpienia i te same nadzieje”, a Jezus, który przyszedł na świat „dla sprawiedliwości i godności ubogich”, jest „dziedzictwem całej ludzkości”. Przypominają też, że Jan Paweł II „napisał piękne encykliki na temat wyzysku pracowników”. „Le Figaro” podkreśla z przekąsem, że czynienie z Chrystusa „krzyżowca antyliberalizmu”, bo wyrzucał kupców ze świątyni, nie jest przekonujące.

 

... I W POLSCE

• Kard. Joseph Ratzinger otrzymał doktorat honoris causa Papieskiego Wydziału Teologicznego we Wrocławiu. Uroczystość, połączona z rozpoczęciem nowego roku akademickiego na tej uczelni, odbyła się 27 października. W laudacji rektor uczelni ks. prof. Ignacy Dec powiedział, że kard. Ratzinger jest „najwybitniejszym teologiem wśród kardynałów i najwybitniejszym kardynałem wśród teologów”.

Wykład z okazji otrzymania doktoratu kard. Ratzinger poświęcił relacjom wiedzy i teologii. „Wiara nigdy nie prowadzi do pełnej pewności, ale też i wyrzeczenie się wiary nie uwalnia człowieka od wszystkich wątpliwości” – podkreślił kard. Ratzinger. „W tym tkwi pewna siła i pewna słabość wiary” – dodał. Prefekt Kongregacji Nauki Wiary wskazał na dialogiczny charakter wiary i teologii. Jego zdaniem, uprawianie teologii to nie tylko uprawianie nauki, ale życie wiarą.

W rozmowie z KAI kard. Ratzinger powiedział, że polscy katolicy powinni zachować swą pasję do odważnych dyskusji intelektualnych oraz radość ze związku swej historii i wiary. Kard. Ratzinger z radością podkreślił, że w Polsce toczy się dziś gorąca dyskusja intelektualna na temat wiary i jej miejsca we współczesnym świecie. Wskazał tu na bardzo ważną rolę, jaką ma do odegrania krąg intelektualistów katolickich wychowanych jeszcze przez kard. Wojtyłę. Krąg ten – jego zdaniem – jest silnym inspiratorem ważnych przemian w łonie polskiego katolicyzmu i w procesie jego dostosowywania się do nowych wyzwań. Jako jeden z dowodów żywotności wiary wskazał także powstawanie nowych wydziałów teologicznych na uniwersytetach w Polsce.

• Bezprecedensowy list do katolików i prawosławnych wystosowali wspólnie metropolita lubelski abp Józef Życiński oraz prawosławny biskup chełmski i lubelski Abel. „Pragniemy razem budować wielką wspólnotę duchowej jedności, której symbolem pozostaje Kościół Pięćdziesiątnicy, ożywiany łaską Ducha miłości i prawdy” – napisali hierarchowie. Pretekstem do wystosowania listu, odczytanego w katolickich i prawosławnych świątyniach Lublina 29 października, było zaproszenie do ekumenicznej modlitwy na Majdanku oraz uczestnictwa w uroczystościach wręczenia 7 listopada doktoratu honoris causa KUL dla zwierzchnika Kościoła Prawosławnego Rumunii, Patriarchy Teoktysta, rabina Rzymu Elio Toaffa oraz kard. Williama Keelera z Baltimore.

List przypomina, że Lublin stanowił zawsze w historii Polski „symbol jedności i dialogu”. W tym mieście zrodziła się szczególna tradycja i kultura, która – zdaniem autorów listu – wymaga pielęgnowania i dalszego przekazywania. Wspólne przesłanie powstało z inicjatywy abp Życińskiego.

• Sejm ogłosił rok 2001 rokiem kard. Stefana Wyszyńskiego. Przyjmując przez aklamację 25 października specjalną uchwałę w tej sprawie posłowie uczcili 100. rocznicę urodzin Prymasa Tysiąclecia. „Rzeczpospolita istnieje dzięki takim obywatelom jak kard. Wyszyński” – uzasadniała potrzebę uchwały poseł sprawozdawca Grażyna Sołtyk.

• Günter Verheugen, komisarz Unii Europejskiej do spraw jej rozszerzenia, spotkał się z przedstawicielami Episkopatu Polski (24 października). Tematem spotkania z abp. Henrykiem Muszyńskim i bp. Piotrem Liberą, sekretarzem generalnym Episkopatu Polski, była wymiana opinii na temat przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. „Uważamy, że naszą rolą jest pomoc w przezwyciężaniu barier, niechęci i uprzedzeń wobec integracji” – powiedział KAI metropolita gnieźnieński abp Muszyński.

• Opinie. „Niepokoi nas klimat masowej nagonki na redaktora, księdza Krzysztofa Ołdakowskiego SJ. Musimy nauczyć się spokojnie wysłuchiwać wielu głosów i zaakceptować różnorodność opinii. Postawa przeciwna godzi w wielkokulturowe korzenie naszego społeczeństwa, godzi w powszechność naszego Kościoła, godzi w zasady poszanowania każdego człowieka” (z oświadczenia Prezydium Zarządu warszawskiego Klubu Inteligencji Katolickiej w sprawie emisji w TVP filmu „Papież Tysiąclecia”).

• Policja może zatrzymać na terenie Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie każdą osobę podejrzaną o handel narkotykami – wynika z umowy podpisanej przez rektora PAT bp. Tadeusza Pieronka z Komendą Miejską Policji. PAT jako pierwsza uczelnia teologiczna w Polsce zdecydowała się na takie profilaktyczne działania w walce z narkomanią.

• Prymas Polski rozpoczął 4-dniową wizytę w Szwajcarii w związku z 50-leciem istnienia Polskiej Misji Katolickiej w tym kraju (27 października). W pierwszym dniu wizyty kard. Glemp odprawił Mszę św. w kościele polskim w Genewie i spotkał się z rodakami. Prymas odwiedzi jeszcze Zurych, Berno i Fryburg.

• II Kongres Ruchów i Stowarzyszeń Katolickich odbędzie się 24 i 25 listopada w Warszawie. „W Polsce w ruchy i stowarzyszenia katolików świeckich zaangażowanych jest ok. 2,1 mln wiernych, czyli 5,5 proc. obywateli” – poinformował o. Adam Schulz SJ, przewodniczący Ogólnopolskiej Rady Ruchów Katolickich, która organizuje Kongres. Od I Kongresu, który odbył się w 1994 r., liczba ta wzrosła o 900 tys.

• Ukazał się VIII tom Encyklopedii Katolickiej wydawanej przez Katolicki Uniwersytet Lubelski. Tom obejmuje hasła od „język” do „kino”. Encyklopedia tworzona jest od 1970 roku. Redaktor naczelny Encyklopedii ks. Bogusław Migut przewiduje wydanie jeszcze kolejnych ośmiu tomów.

• Kontemplacyjny klasztor sióstr benedyktynek-sakramentek z warszawskiego Rynku Nowego Miasta ma własną stronę w Internecie (www.sakramentki.opoka.org.pl). „Jako klasztor z klauzurą papieską nie chcemy wpuszczać telewizji i innych mediów w nasze progi, ale odczytując znaki czasu, dzięki internetowi pragniemy zwyczajnie poinformować o życiu kontemplacyjnym” – wyjaśniła przeorysza klasztoru matka Joanna Pietras.

 



 

Nr 45, 

5 listopada 2000

Szczegółowe omówienie
Obraz tygodnia
Kronika religijna
Komentarze

do góry

 

© 2000 Tygodnik Powszechny
Szczegółowe informacje o Redakcji; e-mail: redakcja@tygodnik.com.pl