W najnowszym numerze
On-line: Obraz tygodnia •
Kronika religijna •
Komentarze
KOŚCIÓŁ
„Z córką na basen” – rozmowa z MARGOT KAESMANN
Margot Kaessmann ma męża, dwie córki i niecodzienny
rolę: jest biskupem niemieckiego Kościoła ewangelickiego. „Fakt, że w ogóle doszło do ordynacji kobiet
pokazuje, że współczesna kultura zmieniła się na tyle, iż jest już w stanie zaakceptować kobietę–pastora,
a nawet widzi w tym szansę”. Pani biskup nie uważa się za feministkę: „Dla mnie nie jest to słowo obelżywe. Nie
obraziłabym się, gdyby ktoś mnie nazwał feministką (...) Ale nie, nie jestem feministką (...), bo
przede wszystkim jestem teologiem...” – wyznaje w rozmowie z Jarosławem
Makowskim. „Kobieta nie wypełnia gorzej
obowiązków kapłańskich czy biskupich niż mężczyzna. Ale są różnice” –
dowodzi biskup Kaessmann. Jakie? „Dla
mnie nie hierarchia jest ważna, ale świat osobowych relacji” – odpowiada.
Ks. ANDRZEJ LUTER: „Niepewność i ryzyko”
„Nie mam zamiaru reklamować religii; nie mam
też zamiaru wymyślać atrakcyjnych ofert, które zachęcałyby do kupna (...). Nie będę Bożym maklerem, bo nie wiem, co
to właściwie znaczy” – pisze ks. Andrzej Luter, kontynuując dyskusję nt.
„Jak siebie widzą polscy księża?”, rozpoczętą przez ks. Andrzeja Tureka
tekstem „Boży maklerzy” ( „TP” nr 27/2000). „Jeśli postawa dialogu – pisze dalej ks. Luter – w dzisiejszym świecie idei i światopoglądów
jest reklamą wiary, to zgoda – mogę być nawet »Bożym maklerem«. Bez tej postawy
nie widzę możliwości pogłębiania świadomości religijnej i etycznej, szczególnie
wśród młodych ludzi. Nie można dopuścić, aby najtrudniejszy dla formacji
człowieka i chrześcijanina czas młodzież spędziła z dala od Kościoła”.
Dyskusja o polskich księżach będzie kontynuowana w kolejnych numerach.
Ks. HENRYK DZIADOSZ SJ i ARTUR SPORNIAK: „O medytacji chrześcijańskiej”
Niedawno o. Laurence Freeman w wywiadzie dla „TP”
stwierdził, iż „medytacja jest
praktycznie nieobecna w zachodnim chrześcijaństwie”. Opinia ta skłoniła ks.
Henryka Dziadosza do polemiki. Autor, wędrowny katecheta Wspólnot
Neokatechumenalnych, wskazuje, że w zachodnim chrześcijaństwie istnieje wielka
tradycja kontemplacyjna, np. w duchowości Ignacego Loyoli czy duchowości
karmelitańskiej. A czy Polacy znają owe tradycje? „Wielu katolików w Polsce – dowodzi ks. Dziadosz – przeszło
przez Oazy, gdzie również podstawowym pokarmem jest kontemplacja i medytacja scen ewangelicznych. (...)
Od Soboru Watykańskiego II powstało wiele
wspólnot, które na swej drodze ku chrześcijańskiej dojrzałości praktykują
modlitwę opartą na medytacji Pisma Św.”
„Ks. Dziadosz
ma na myśli po prostu pobożne rozmyślanie” – polemizuje Artur Sporniak. „Medytacja w modlitewnej praktyce
zaproponowanej przez o. Freemana jest – najkrócej mówiąc – skupieniem uwagi,
zatrzymaniem myśli, po to, aby umożliwić Bogu niczym niezakłócony dostęp do
nas. Osiąga się to w prosty – co nie znaczy łatwy – sposób, wielokrotnie
powtarzając podczas modlitwy świętą formułę wybraną z Pisma Św. (...) Tak
rozumiana medytacja (...) nie jest jednak praktyką powszechną wśród polskich
katolików, nawet w zakonach”. Za tydzień o medytacji chrześcijańskiej –
m.in. pożytkach z jogi i o chrześcijańskim zenie – pisać będzie ks. Stanisław
Obirek SJ.
KRAJ I ŚWIAT
MAREK ORZECHOWSKI: „Europa idei, Europa kasy”:
„Unia Europejska zrodziła się z wielkiej idei. Idea była i jest podstawą
każdej unijnej struktury, punktem wyjścia przy określaniu unijnych celów i w
gruncie rzeczy sensem jej istnienia. Ale utrzymanie idei kosztuje. Budżet Unii
na 2000 rok to 92 miliardy euro, z których prawie połowa wydanych zostanie w sektorze
rolnym. Nic również dziwnego, że unijna Rada Ministrów ds. budżetu
zaproponowała w ub. tygodniu spore cięcia w przyszłorocznych wydatkach m.in. na
programy pomocowe dla krajów-kandydatów. Po prostu: Europa idei to także Europa
kasy. (...) Problem w tym, że na Europę idei z 28 krajami członkowskimi – a
przy tym z finansowym gestem – w kasie brakuje pieniędzy. Akurat w chwili, gdy
Unia postanowiła przyjąć nowe państwa, jej członkowie postanowili zacząć
oszczędzanie. Czy można mieć do nich pretensje, że zaciskanie pasa chcą
rozpocząć od nas?”.
KAZIMIERZ KRZYSZTOFEK: „Personalizm
konsumpcyjny”
„Nie wiadomo, na ile rola obywatela kłóci się z rolą rozbuchanego
konsumenta. Zobaczymy to w następnym pokoleniu. Lecz już dziś nie ulega
wątpliwości, że na sprowadzenie jednostki do roli konsumenta idzie o wiele
więcej energii m.in. mediów, niż na wychowanie do innych ról: obywatela,
rodzica, syna czy córki”.
JERZY KRANZ: „Wychodzenie z wojny”
Autor, podsekretarz stanu
w MSZ, który przewodniczył polskiej delegacji podczas ostatniej rundy
negocjacji nad utworzeniem niemieckiej fundacji dla ofiar pracy przymusowej,
komentuje podpisane porozumienie.
„Historia
sprawiła, że »wychodzenie z wojny« stało się dla Polaków i dla Niemców trudne,
zwłaszcza dlatego, że działo się w warunkach podzielonej Europy. Wiele
problemów pozostało w zapomnieniu lub znalazło rozwiązanie dopiero
kilkadziesiąt lat po roku 1945. W stosunkach polsko-niemieckich w ostatnich 10
latach dokonał się jednak nie przez wszystkich uświadamiany, historyczny
przełom. Kontrowersje w tej czy innej sprawie nie mogą tej ewolucji zatrzymać”.
JOACHIM TRENKNER z Berlina: „Jako podmioty
gospodarcze”
„Nie tylko niemiecka gospodarka, ale również Kościoły korzystały na
wyzysku robotników przymusowych. W połowie lipca – tuż przed podpisaniem
porozumienia o funduszu dla ofiar – biskup ewangelicki Berlina i Brandenburgii
Wolfgang Huber przyznał, że jego Kościół zatrudniał robotników przymusowych.
Konkretnie: berliński Kościół utrzymywał obóz dla setki więźniów, zmuszonych do
pracy na cmentarzach i w instytucjach charytatywnych oraz socjalnych. (...).
Ale rzecz dotyczy także Kościoła katolickiego: dziennikarze telewizji
publicznej ARD znaleźli dowody, iż także Kościół katolicki zatrudniał
robotników przymusowych »w wielu klasztorach i katolickich instytucjach«”.
ALEKSANDRA BAJKA z Aten i wyspy Syros: „Nasza Grecja prawosławna”
Reportaż o problemach
greckiego prawosławia i „krajobrazie” religijno-społecznym Grecji, gdzie
formalnie 97,5 proc. obywateli jest wyznania prawosławnego – formalnie, gdyż
nawet w dowodach osobistych niewierzących w rubryce „wyznanie” figuruje często
„grecki prawosławny”.
„Kiedy 15 lat temu Yiannis i
Panayiota Kritikos zdecydowali się wziąć ślub tylko w urzędzie, a nie w
kościele, połowa rodziny odmówiła przyjścia na uroczystość, a ci co przyszli –
powstrzymali się od ofiarowania młodożeńcom prezentów. Potem Panayiota walczyła
przez kilka lat o to, aby w rubryce „wyznanie”, która figuruje w greckich
dowodach osobistych, wpisano jej „niewierząca” – tak jak sama określa dziś
swoje podejście do religii”.
MARIUSZ KUBIK „Pianista z getta”
Reportaż o zmarłym niedawno Władysławie Szpilmanie.
„Gdy w styczniu ogłoszono, że kolejny film Romana Polańskiego oparty
zostanie o wojennych wspomnianiach Szpilmana , w warszawskim domu kompozytora
zaczęły urywać się telefony. 89-letni muzyk czuł się w nowej roli cokolwiek
niezręcznie. „Zawstydza mnie, że teraz ludzie widzą we mniebohatera filmowego
, a nie pianistę” – mówił miesiąc temu”.
ANNA MATEJA „Oszczędzać na staruszkach”
Reportaż o artystach
żyjących w domach starców i powstających dla nich domach artysty-seniora.
„W opiece nad
starszymi ludźmi coś się zmienia. Kiedyś najwyraźniej uważano, że dla człowieka
w podeszłym wieku najważniejsze są lekarstwa i jedzenie, że własny pokój to
luksus, a na własną twórczość czy zainteresowania już za późno. Nie zauważono,
że z powodu bezczynności starsi ludzie więdną: tracą pamięć, skupiają się na
sobie”.
DWUDZIESTA ROCZNICA SIERPNIA ’80
MARCIN KULA – esej „Solidarni (do czasu) wobec historii”
„Każdy wielki ruch społeczny ustosunkowuje się do przeszłości. (...)
Również polska bezkrwawa rewolucja, rozpoczęta strajkami lata 1980 r. i
uosobiona w NSZZ „Solidarność”, odniosła się do historii. Nastąpiło to w tym większym
stopniu, że przeciwnik – komunizm – przywiązywał nadzwyczajną wagę do
lansowanej przez siebie wizji przeszłości jako legitymizującej komunistyczną
władzę. (...) Wielkim pytaniem jest, czy i na ile dzisiejszy ruch robotniczy w
Polsce odwołuje się do tradycji walki „Solidarności” z lat 80., tym bardziej,
że póki co walka ta przyniosła więcej korzyści grupom społecznym innym niż
robotnicy”.
GRZEGORZ BORKOWSKI
„Pejzaż ze styropianem” – reportaż historyczny, w którym Sierpień 80
wspominają ci, którzy go zaczynali: Bogdan Borusewicz, Alina Pieńkowska i
Andrzej Kołodziej.
„Wspomina Pieńkowska: – 16 sierpnia, trzeci dzień strajku, był
przełomowy. Było głosowanie i wyszło na to, że koniec ze strajkiem. Po
głosowaniu Wałęsa po prostu rozpuścił ludzi, pozwolił opuścić zakład. Wtedy
znalazła się grupka kobiet, które biegały od bramy do bramy, tłumacząc ludziom,
że to jeszcze nie koniec, że strajk trwa.
Borusewicz: – Ten strajkowy epizod był przez wiele lat przemilczany,
zwłaszcza po 1989 roku. Ja w tamtą sobotę zrozumiałem, jaką rolę w naszym życiu
odgrywają kobiety”.
KULTURA
Nowe wiersze CZESŁAWA
MIŁOSZA: „Ogrodnik”, „Przeciwieństwo”, „O nierówności ludzi”, „Tak zwane
życie”, „Jeżeli”, „To jasne”, „Okazy”, „Rok 1900”, „Po”.
„Jesteśmy dziećmi Abrahama”
– rozmowa Ewy Bieńkowskiej z PAULEM THIBAUD.
Niedawno na łamach „TP”
odbyła się debata na jeden z najbardziej klasycznych tematów teologii i
egzegezy chrześcijańskiej: ofiary Abrahama. Debatę wszczął Gustaw
Herling–Grudziński, odpowiadali mu teologowie. Jak widzi ten spór Paul Thibaud,
długoletni redaktor naczelny założonego przez Emmanuela Mouniera miesięcznika
„Esprit”? „Trzeba przypomnieć, że
Żydzi, zanim zostali ludem Przymierza, byli poganami. Abraham urodził się wśród
pogan i był poganinem. Dopiero wydarzenie na górze Moria oznaczało przejście od
pogaństwa do Przymierza” Ofiarę Abrahama można więc opisać przy pomocy
następującego obrazu: „To ty, człowiek, utworzyłeś sobie ten okrutny obraz
Boga i ja, Bóg zamieszkałem w tym obrazie, ponieważ inaczej nie mogłem ciebie
od niego uwolnić”.
BOHDAN MICHALSKI: „Rozmowy istotne Witkacego”
„Uczestnikami »rozmów istotnych« byli przede wszystkim filozofowie, ale
nie tylko. Poza Ingardenem – Tatarkiewicz, Leśniewski, Kotarbiński, Metallmann,
Szuman, ale także szereg postaci życia artystyczno-naukowego nie mających z
filozofią nic wspólnego. Terminem »rozmowa istotna« określał Witkiewicz, jak
się zdaje, każdy dyskurs, który spełnia ostre wymogi »dyscypliny pojęciowej«.
Natomiast ich tematem poza filozofią były także sprawy życiowe”.
PIOTR LITKA: „Kinowy pejzaż wolności”
Recenzja z „Kina, wehikułu
magicznego” – czwartej części przewodnika osiągnięć filmu fabularnego Adama
Garbicza, obejmującego lata 1967–73. „Kontestacja
i kontrkultura zmieniły wówczas sposób myślenia o człowieku. Rozpoczęty w owych
latach proces dopiero z dzisiejszej perspektywy może zostać oceniony jako
przełomowy nie tylko dla filmu, ale i dla cywilizacji”.
JACEK PODSIADŁO: „On the Road”
„Znajduję się właśnie w transporcie literatów z Lizbony do Berlina via
Kaliningrad, Tallinn, St. Petersburg i Warszawę” – pisze ze współczesnego
„pociągu przyjaźni” poeta i felietonista „TP”.
JULIAN KORNHAUSER: „Święta prowincja”
„W wierszach Jana Kaspra mądra jest cisza, wewnętrzny spokój, dojrzałość”.
W „Tygodniku” także „Kontrapunkt”
na 250. rocznicę śmierci Bacha.
– Teksty Stefana Riegera,
Wojciecha Kilara i Bohdana Paczowskiego.
– Wywiad z Nikolausem
Harnoncourtem.
– Arie z „Pasji
Mateuszowej” w przekładzie Stanisława Barańczaka.
– Przewodnik po płytach:
Bach na bezludną wyspę.
Całość materiałów wkrótce w internecie
|
