Wszystko o postmodernizmie

Ściąga z kultury

• W Warszawie rozpoczęły się zdjęcia do nowego, od dawna zapowiadanego filmu Romana Polańskiego. Reżyser pracuje w Polsce po raz pierwszy od czasów „Noża w wodzie”. Kanwę filmu, realizowanego według scenariusza Ronalda Harwooda, stanowić ma napisany przez Władysława Szpilmana – wybitnego muzyka – pamiętnik z okupowanej Warszawy, dostępny od niedawna polskiemu czytelnikowi dzięki wydawnictwu Znak, które wydało „Pianistę” w pełnej wersji. „Od dawna nosiłem się z zamiarem zrobienia filmu o Holokauście. Książka Władysława Szpilmana jest tekstem, na który właśnie czekałem. „Pianista” jest świadectwem ludzkiej wytrzymałości w obliczu śmierci oraz hołdem dla siły muzyki i chęci życia” – mówił reżyser. Artystyczny zamiar może stać się jednocześnie bardzo osobistą próbą zmierzenia się z własną historią. Roman Polański przeżył wojnę w krakowskim getcie.
• Minęła setna rocznica prapremiery „Wesela”. Świętowano ją w Krakowie hucznie. Na Uniwersytecie Jagiellońskim odbyła się okolicznościowa sesja naukowa. Zorganizowano publiczne prezentacje telewizyjnego spektaklu Lidii Zamkow oraz adaptacji filmowej Andrzeja Wajdy. Do Rydlówki, gdzie bawili się przed wiekiem chłopi i inteligenci, znów zjechali goście. Wybitni krakowianie odgrywali postacie „Wesela”. Teatr im. Juliusza Słowackiego, w którym 16 marca 1901 roku po raz pierwszy wystawiono arcydzieło Wyspiańskiego nie zdecydował się jednak na jubileuszową inscenizację. Zamiast niej Krzysztof Orzechowski (autor scenariusza) i Paweł Dobrzycki (scenograf) zaproponowali przeniesienie się w klimat tamtej epoki. Uzupełnieniem tego wydarzenia był spektakl inaugurujący działalność kolejnej krakowskiej sceny w budynku magazynów teatralnych przy ul. Radziwiłłowskiej. „Duchy świadków »Wesela«” przypomniały okoliczności powstania dramatu oraz pierwsze reakcje po prapremierze. Przygotowane z okazji jubileuszu przedstawienie stanowiło także artystyczny program sceny, na której pokazywane będą kameralne portrety ludzi teatru. Szkoda jedynie, że wśród różnorodnych rocznicowych uroczystości zabrakło głębokiego, współczesnego odczytania tego wielkiego dramatu o Polakach.
• Ksiądz Jan Twardowski, Magdalena Abakanowicz i Wojciech Kilar zostali tegorocznymi laureatami przyznawanej od 1993 roku Nagrody Wielkiej Fundacji Kultury. Specjalne wyróżnienie otrzymał Ośrodek Brama Grodzka Teatru NN z Lublina pod kierownictwem Tomasza Pietrasiewicza. 
• Anda Rottenberg, od 1993 kierująca warszawską Zachętą złożyła dymisję. Powodem były szeroko komentowane w mediach, ocierające się o politykę kontrowersje wokół tzw. „sztuki krytycznej”, które narastały w czasie trwania dwóch ostatnich wystaw przygotowanych przez Zachętę. Piotr Uklański przedstawił w „Nazistach” filmowe fotosy znanych aktorów w mundurach hitlerowskich. Przeciw tej prezentacji wystąpił Daniel Olbrychski. Kulminacją ekspozycji jubileuszowej okazała się rzeźba Maurizia Cattelana, przedstawiająca Papieża przygniecionego meteorytem. Poseł prawicy, Witold Tomczak, uznał w niej profanację uczuć religijnych i usunął kamień z figury Papieża. Anda Rottenberg ma zostać pełnomocnikiem ministra kultury do spraw budowy muzeum sztuki współczesnej. 
• Minister Kazimierz M. Ujazdowski powołał do życia Instytut Dziedzictwa Narodowego, który ma się zająć inicjowaniem, wspieraniem i koordynowaniem ważnych przedsięwzięć kulturalnych. W Radzie Programowej zasiedli: Bohdan Cywiński, Michał Głowiński, Henryk Mikołaj Górecki, Paweł Hertz, Gustaw Holoubek, Adolf Juzwenko, Ryszard Kaczorowski, Ryszard Legutko, Stanisław Rodziński, Wojciech Roszkowski, Andrzej Rottermund, Ferdynand Ruszczyc, Henryk Samsonowicz, Tomasz Strzembosz.
• Za obraz „Życie jako śmiertelna choroba przenoszona drogą płciową” Krzysztof Zanussi otrzymał Złotą Kaczkę, prestiżową nagrodę czytelników miesięcznika „Film”.
• Na ekrany kin weszły ekranizacje dwóch kolejnych arcydzieł klasyki literatury polskiej: „Przedwiośnie” w reżyserii Filipa Bajona oraz nowa wersja „W pustyni i w puszczy”, zrealizowana przez Gavina Hooda. O pierwszym pisał na łamach „Tygodnika Powszechnego” Tadeusz Lubelski (11.03.2001): „Jeśli traktować filmowe »Przedwiośnie« w kategoriach przyzwoicie wykonanego produktu, którego nakłady powinny się zwrócić, to przyznaję, że z takim właśnie produktem mamy do czynienia. Skoro kalkulacja specjalistów wykazała, że młodzieżowa widownia chętnie dziś kupi produkt określony jako »sprawnie opowiedziana, opatrzona dobrze się kojarzącym tytułem, historia ładnego chłopca, który konsekwentnie na wszystko mówi nie« – to kalkulacja taka owszem, może się potwierdzać”.
• Podjęto kolejną próbę ratowania sytuacji jednej z najważniejszych polskich scen. Temu właśnie ma służyć zmiana nazwy Teatru Starego, który od 1991 roku finansowany jest bezpośrednio z budżetu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Nowa, pełna nazwa brzmi Narodowy Stary Teatr im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie.
• Minister kultury i dziedzictwa narodowego przedłużył na następne cztery lata nominację Jerzego Grzegorzewskiego na stanowisko dyrektora Teatru Narodowego w Warszawie. 
• W piątą rocznicę śmierci Krzysztofa Kieślowskiego ukazuje się polskie tłumaczenie poświęconej mu monografii „Podwójne życie, powtórne szanse” (Znak), pióra amerykańskiej autorki Anette Insdorf, w tłumaczeniu Anity Piotrowskiej. Jak odbiera się za oceanem twórczość na wskroś europejskiego reżysera, autora „Amatora” i „Podwójnego życia Weroniki”? „Insdorf czyta jego kino jak tekst, obraz po obrazie. Wychodzi z założenia, że sens filmu leży w nim samym, a nie poza nim. Wysnuwa go z samej materii kina, z tego co widać, nie z założonych z góry idei” – odpowiada Tadeusz Sobolewski na łamach „Gazety Wyborczej” (13.03.2001). W kwietniu na Wydziale Radia i Telewizji Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach odbędzie się uroczystość nadania mu imienia wielkiego reżysera.
• W stulecie urodzin Piotra Perkowskiego odbył się w Warszawie festiwal twórczości tego zasłużonego, choć nieco dziś zapomnianego kompozytora. W latach 30. był Perkowski pierwszym prezesem Stowarzyszenia Młodych Muzyków Polaków w Paryżu i dyrektorem konserwatorium w Toruniu, przewodniczył Towarzystwu Wydawniczemu Muzyki Polskiej w Warszawie. W czasie okupacji wstąpił do AK i w sterroryzowanym mieście starał się organizować życie muzyczne. Po wojnie kierował filharmonią krakowską i Warszawskim Towarzystwem Muzycznym. Wśród jego uczniów znaleźli się Tadeusz Baird, Jerzy Maksymiuk i Piotr Moss. Recenzent „Rzeczpospolitej” (Plus–Minus, 17-18.03.2001) pisał: „Te utwory zaczynają dopiero powracać, ale jak to bywa z powrotami po latach i z dalekich podróży, nie wszyscy na nie czekają. 100. rocznica urodzin Piotra Perkowskiego daje szansę tej muzyce, która może dziś przeżyć drugą młodość, gdyż znów doceniamy uroki klasycznych w formie i zamyśle dzieł”. 
• Laureatem tegorocznego 22. Przeglądu Piosenki Aktorskiej we Wrocławiu został Mariusz Przybylski, aktor warszawskiego Teatru Współczesnego, który wykonał w ramach konkursu „Balladę dla błazna” Astora Piazzolli i Horacio Ferrero oraz „Białe zeszyty” Zygmunta Koniecznego i Agnieszki Osieckiej. Jan Wołek otrzymał tytuł mistrzowski, przyznawany przez kapitułę nagrody im. Aleksandra Bardiniego. Gośćmi honorowymi były Milva, prezentująca we Wrocławiu (a także w Krakowie) songi Brechta oraz Ute Lemper, jedna z najwybitniejszych współczesnych aktorek musicalowych.
• Odbyła się kolejna edycja festiwalu Era Jazzu. Impreza rozpoczęła się otwarciem wystawy fotografii Lauren Deutsch „Jazz & Tradition” w poznańskiej Galerii Zamek. W sześciu polskich miastach wystąpili: grupa Ethnic Heritage Ensamble, reprezentująca środowisko chicagowskiej awangardy, wokalistka Patricia Barber oraz pianista Jacky Terasson.
• Na rynku wydawniczym pojawiło się nowe czasopismo kulturalno-polityczne. „Kafka. Kwartalnik środkowoeuropejski” wydawany jest z inicjatywy Goethe Institut równolegle w językach polskim, niemieckim, węgierskim, czeskim i słowackim. Stawia sobie za cel kształtowanie tożsamości tego regionu Europy. W pierwszym numerze znalazły się m.in. teksty Adama Krzemińskiego, Jensa Reicha, Slavenki Drakulić i György Konráda. 
• 3 marca zmarł Adam Hoffman, malarz, grafik i pedagog, o którym Mieczysław Porębski mawiał, że miał odwagę być niemodny. Był współtwórcą nurtu grafiki metafizycznej, charakteryzującego powojenne środowisko krakowskie.
• 5 marca zmarł w Londynie Zdzisław Konstanty Jagodziński – wybitny działacz emigracyjny, historyk, publicysta i bibliotekarz. Był wykładowcą Polskiego Uniwersytetu na Obczyźnie, dyrektorem Biblioteki Polskiej w Londynie, redaktorem „Biesiady Krzemienieckiej, „Tek Historycznych” i wielu opracowań bibliograficznych.
• 21 marca zmarła Anna Micińska, wybitna edytorka i biografka, znawczyni twórczości Witkacego. Poświęciliśmy jej w „Tygodniku Powszechnym” (nr 13/2001) wspomnienie pióra Janusza Deglera.

do góry