Skrzywdzeni i poniżeni


Ściąga z kultury


• 15 maja w wieku 82 lat zmarł na atak serca Frank Sinatra.
• W wieku 77 lat zmarła Teresa Prekerowa, historyk, autorka prac poświęconych losom Żydów w czasie II wojny światowej.
• Prezydent Litwy Valdas Adamkus nadał Jerzemu Giedroyciowi Medal Wielkiego Księcia Litwy Giedymina.
• Ukazała się nowa książka Marii Janion „Płacz generała. Eseje o wojnie”. „Odnajduję w Czapskim coś bardzo ważnego – mówiła autorka w radiowej dyskusji z prof. Januszem Tazbirem, której zapis wkrótce opublikujemy. – Mówi on: »Polakiem jest ten, kto tych ofiar niewinnych nie może zapomnieć«. Tu nie chodzi o mesjanizm, o to, żeby się pysznić, że tyle było ofiar. Myślę, że tu się zgadza Czapski z Herbertem: »jesteśmy mimo wszystko stróżami naszych braci«. Najokrutniejsza krytyka Polski nie może przekroczyć tego niewidzialnego łańcucha, który łączy nas z naszymi niewinnymi ofiarami. Nie możemy zapomnieć tych cierpień i dlatego nigdy nie zerwiemy z polskością.”
• „I Bacona, i Kafkę Różewicz-poeta nosi w sobie – pisze Jacek Łukasiewicz o nowym tomie Tadeusza Różewicza „zawsze fragment. recycling”. – Te dwie postacie artystów symbolizują również to, co wobec poety zewnętrzne, co należy do zbiorowości. Bacon i Kafka wyrażają dwie strony ducha kończącego się XX wieku. Do tego, o czym kiedyś pisał niedawny partyzant, wraca dziś Różewicz, mieszkaniec wrocławskich Krzyków i ziemskiego globu. Kochający swoją prowincję i całą ziemię, najbliższych i ludzkość. Tak – kochający. Bez miłości człowiek nie mógłby żyć i ludzkość by nie mogła istnieć, choć to uczucie trudne i można je traktować podejrzliwie w sobie i u innych.”
• „Na tym polega kunszt świadomości poetyckiej, że wydobywa na jaw metafizyczny wymiar przedmiotów. Żaden przedmiot nie jest obojętny, żaden nie jest bez wartości. Kto zobaczył i usłyszał Nadrzeczywistość, stanął bez ruchu w niemym zadziwieniu. Nawet umieranie jest godne podziwu. Oto, jaki jest epilog burzy” – komentuje ks. Józef Tischner nowy tom Zbigniewa Herberta „Epilog burzy”.
• 18 czerwca minister kultury i sztuki Joanna Wnuk-Nazarowa odwołała Krystynę Meissner ze stanowiska dyrektora Starego Teatru, jedynym kandydatem na jej następcę jest Jerzy Bińczycki. Ministerstwo zwróciło się do wojewody toruńskiego z sugestią przywrócenia Krystyny Meissner na stanowisko szefa festiwalu teatralnego Kontakt. O odwołanej dyrektor oraz konflikcie w Starym Teatrze pisaliśmy obszernie w poprzednim „Tygodniku”.
• W 43. Międzynarodowych Targach Książki w Warszawie (14 – 18 maja) wzięło udział 809 wystawców z 30 państw. Gościem honorowym Targów była Litwa, wśród zaproszonych pisarzy znaleźli się m.in. Mario Vargas Llosa, Siergiej Kowaliow i Jostein Gaarder. Stoiska w Pałacu Kultury i Nauki odwiedziło ok. 45 tys. osób (rok temu – ok. 30 tys.).
Trzy równorzędne nagrody w XXXVIII Konkursie Najpiękniejsze Książki Roku otrzymali: Olgierd Budrewicz (za książkę „Jest Warszawa”, grafik Maciej Buszewicz, WAiF), Mieczysław Buczyński („Sztuka szkła”, grafik Władysław Pluta, wydawnictwo Buffi) oraz praca zbiorowa „Powódź” (grafik Marek Wajda, WAiF/Polska Agencja Fotografów „Forum”).
Natomiast w pierwszej edycji konkursu na polską książkę popularnonaukową, zorganizowanej przez Wydawnictwo Prószyński i S-ka, pierwsze nagrody wręczono Mariuszowi Biedrzyckiemu („Genetyka kultury”) i Andrzejowi Bullerowi („Sztuczny mózg”).
• „To, co pisaliśmy, nigdy nie było ćwiczeniem intelektualnym i nigdy nie miało być eksperymentem dla niego samego. Zawsze miało być poszukiwaniem najlepszego sposobu opowiedzenia jakiejś historii – tak o twórczości Cortázara, Marqueza i swojej mówił Mario Vargas Llosa w wywiadzie udzielonym Krzysztofowi Vardze. – Dlatego jestem przeciwny krytyce dekonstruktywistycznej. Rozumienie literatury wyłącznie jako tekstu, który się rozwija i odsyła czytelnika do innych tekstów, jest rzeczą powierzchowną i nietrafną. Dlatego że tekst nie odsyła tylko do tekstu. Tekst odsyła do przeżytego doświadczenia, do uczuć. Człowiek przecież się czymś wzrusza, przeciwko czemuś się burzy, coś go irytuje. I to jest prawdziwy kontekst literatury.”
• Na VIII Międzynarodowym Festiwalu Teatralnym „Kontakt” w Toruniu zaprezentowano 18 spektakli z 12 krajów. Pierwszą nagrodę otrzymał Teatr Talipot (Francja/Reunion, spektakl „Nosiciele wody”), drugą – Teatr Ton und Kirschen (Niemcy, „Pyram i Tyzbe”), trzecią – Estoński Teatr Dramatyczny (Tallin, „Nocny pokaz kpiarzy”). Zdaniem krytyków, m.in. Romana Pawłowskiego z „Gazety Wyborczej” i Piotra Gruszczyńskiego z „Tygodnika Powszechnego”, tegoroczna edycja festiwalu stała na niskim poziomie, zupełnym nieporozumieniem był zaś werdykt jury.
• W tym roku zostaną prawdopodobnie przyznane po raz ostatni Nagrody Fundacji im. Alfreda Jurzykowskiego. Zarząd Fundacji postanowił zlikwidować istniejącego od 35 lat „polskiego Nobla”, zaś środki finansowe przeznaczyć jednorazowo na inny cel. Prasa spekulowała na temat ufundowania na Uniwersytecie Harvarda drugiej polskiej katedry.
• Złotą Palmę na festiwalu filmowym w Cannes otrzymał film Greka Theo Angelopoulosa „Wieczność i dzień”, Grand Prix – „Życie jest piękne” Roberto Benigniego. Jedynym polskim uczestnikiem festiwalu był Adam Guziński, student łódzkiej szkoły filmowej. Za etiudę „Jakub” otrzymał on nagrodę Cinefondation, mającą promować młodych reżyserów. Wiąże się z nią zapewnienie, że pierwszy pełnometrażowy film laureata zostanie zaprezentowany w Cannes.
• W dniach 29 maja – 2 czerwca w Krakowie odbył się XXXV Międzynarodowy oraz XXXI Ogólnopolski Festiwal Filmów Krótkometrażowych. Złotego Lajkonika Festiwalu Ogólnopolskiego otrzymała Ewa Borzęcka za kontrowersyjny film „Arizona”, ukazujący pracowników zbankrutowanego PGR-u. Przeciwko werdyktowi Jury protestował m.in. Marcel Łoziński: „To film głęboko kłamliwy i niemoralny. Przedstawia ludzi totalnie zdegenerowanych, żyjących na krańcu człowieczeństwa, jak zwierzęta, jak coś godnego pogardy”. Festiwal zainaugurowała specjalna projekcja poświęconego Jerzemu Turowiczowi filmu „Zwyczajna dobroć”, w reżyserii Marii Zmarz-Koczanowicz.
• Na 16. Międzynarodowym Biennale Plakatu złote medale otrzymali: Gerard Paris-Clavel z Francji (kategoria: plakat ideowy), Georg Staehelin z Szwajcarii (plakat kulturalny) oraz Satoji Kashimoto z Japonii (plakat reklamowy). W Muzeum Plakatu w Wilanowie oglądać można prace artystów z 36 krajów.
• W II konkursie na polską powieść organizowanym przez Świat Książki oraz Wydawnictwo Zysk i S-ka nie przyznano pierwszej nagrody. Wyróżnienia otrzymali Tadeusz Oszubski („Księga uliczna”) i Elżbieta Pawłowska-Płaszewska („Weź orchideę, koziego mleka...”).
l W 25-lecie śmierci artystki, w warszawskiej Zachęcie otwarto wystawę „Alina Szapocznikow (1926-73)” (patrz szkic Krystyny Czerni w poprzednim numerze „TP”).
• Ogłoszono nominacje do tegorocznej Nagrody NIKE. Na liście 20 książek znalazły się: Teresy Boguckiej „Polak po komunizmie”, Włodzimierza Boleckiego „Rozmowy w Dragonei”, Wojciecha Eichelbergera „Kobieta bez winy i wstydu”, Henryka Grynberga „Drohobycz, Drohobycz”, Gustawa Herlinga-Grudzińskiego „Gorący oddech pustyni”, Małgorzaty Holender „Klinika lalek”, Ireny Jurgielewiczowej „Byłam, byliśmy”, Włodzimierza Kowalewskiego „Powrót do Breitenheide”, Zygmunta Kubiaka „Mitologia Greków i Rzymian”, Czesława Miłosza „Piesek przydrożny” oraz „Życie na wyspach” tegoż autora, Jerzego Pilcha „Tezy o głupocie, piciu i umieraniu”, Mieczysława Porębskiego „Deska”, Stefana Riegera „Glenn Gould, czyli sztuka fugi”, Tadeusza Różewicza „Kartoteka. Kartoteka rozrzucona”, Barbary Skargi „Tożsamość i różnica: eseje metafizyczne”, Andrzeja Sosnowskiego „Stancje”, Andrzeja Stasiuka „Dukla”, Adama Wiedemanna „Wszędobylstwo porządku” oraz Aliny Witkowskiej „Cześć i skandale: o emigracyjnym doświadczeniu Polaków”.
We wrześniu poznamy siedmiu finalistów, w październiku – zwycięzcę. W ankiecie „Tygodnika Powszechnego”, w której wzięło udział kilkudziesięciu krytyków, pisarzy i wydawców, na pierwszym miejscu znaleźli się ex aequo Zygmunt Kubiak oraz Czesław Miłosz (jako autor „Pieska przydrożnego”).
• Wytwórnia Filmów Fabularnych w Łodzi zostanie postawiona w stan likwidacji.







 

 

 

     

     

     

     

     

     

do góry

 

© 2000 Tygodnik Powszechny
Szczegółowe informacje o Redakcji; e-mail: redakcja@tygodnik.com.pl