Pomnik ich pamięci

Katarzyna Zimmerer

Ustalanie tożsamości ludzi ze zdjęć jest żmudne, czasochłonne, często okupione niepowodzeniami, uruchamia jednak łańcuchową reakcję przywracania pamięci o zgładzonym świecie żydowskim Zagłębia. Odtworzono historię hebrajskiego gimnazjum imienia Fuerstenbergów i losy wielkich rodzin Koplowiczów, Małachów, Broderów czy Kohnów, opisano działające na tym terenie organizacje młodzieżowe i wojenną działalność żydowskiego ruchu oporu, spisano wspomnienia tych, którym w roku 1944 udało się uciec z Polski przez Wiedeń, Budapeszt i Turcję do Palestyny.
Oglądam zdjęcia nieznanych mi osób. Dzięki aneksowi do katalogu zaczynam słyszeć ich głosy, strzępy rozmów, śmiech i płacz. Ożywają w mojej wyobraźni. A potem umierają wraz z sześcioma milionami Żydów.   WIĘCEJ






NIE WOLNO O NICH ZAPOMNIEĆ. Najmłodsze ofiary Auschwitz. Opr. Helena Kubica. Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau, Oświęcim 2002. Tekst także w wersji niemieckiej.







ZANIM ODESZLI... Fotografie odnalezionew Auschwitz. Red. i opr.: Kersten Brandt, Hanno Loewy, Krystyna Oleksy. Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau. Wydanie trójjęzyczne, polsko-angielsko-niemieckie.







Książka miesiąca: pierwsze opracowanie stosunków państwo-Kościół w Polsce Ludowej

Między oporem a kompromisem
Paweł Machcewicz

Jakie były źródła siły i niezależności polskiego katolicyzmu pod rządami komunistów? Jaka była strategia obu stron – hierarchii, broniącej autonomii Kościoła, i władz, przez kilka dziesięcioleci dążących do jej złamania czy przynajmniej ograniczenia? Jaką rolę odegrało społeczeństwo – wierni, bez których poparcia nawet najbardziej zdeterminowani, a jednocześnie rozważni biskupi nie oparliby się naciskowi partii i bezpieki?   WIĘCEJ







Antoni Dudek, Ryszard Gryz, „Komuniści i Kościół w Polsce (1945-1989)”,
Wydawnictwo ZNAK, Kraków 2003






Pół wieku Wydawnictwa Literackiego


Dom pod Globusem
Jan Strzałka

Wszystko zaczęło się w styczniu 1953. Duch czasu wymagał regularnego podawania cudownych pigułek Murti Binga. Pierwszą książką nowego krakowskiego wydawnictwa miały być ,,Listy Juliana Marchlewskiego do Stefana Żeromskiego i Władysława Orkana”. Stało się inaczej. Pierwszą książką Wydawnictwa Literackiego wydaną w lipcu 1953 był wybór poezji Asnyka.   WIĘCEJ






Historia końca Trzeciej Rzeszy


Scenariusz bez alternatywy
Marek Zając

Narodziny hitlerowskich Niemiec opisano w setkach książek. Gdy chodzi o ich upadek – biblioteka jest skromniejsza, choć to historia równie, a może nawet bardziej fascynująca. Czy zdajemy sobie sprawę np. z faktu, że Trzecia Rzesza – w przeciwieństwie do wilhelmińskiego cesarstwa w 1918 r., a zgodnie z buńczucznymi zapowiedziami Hitlera – walczyła do końca?   WIĘCEJ








ANTONY BEEVOR, „BERLIN – UPADEK 1945”. Przeł.: Józef Kozłowski. Wydawnictwo Magnum, Warszawa 2002.






Wokół poematu Miłosza „Orfeusz i Eurydyka”


Odejście Hermesa
Jan Zieliński

Nowy poemat Miłosza wpisuje się w przejmujący sposób w bogatą tradycję tekstów orfickich. Jest próbą odświeżenia mitycznej narracji, opowiedzenia jej na nowo, z dzisiejszej perspektywy.   WIĘCEJ




CZESŁAW MIŁOSZ, „ORFEUSZ I EURYDYKA”. Wydawnictwo Literackie, Kraków 2002. Cena: ok. 40 zł. Poemat miał pierwodruk w „Tygodniku Powszechnym” (nr 40/2002), wydanie książkowe zawiera także przekłady: angielski (Czesław Miłosz i Robert Hass), niemiecki (Doreen Daume), rosyjski (Anatol Rojtman) i szwedzki (Anders Bodegĺrd). 






„Tula” – powieść zmarłego w grudniu 2002 Jurgisa Kunčinasa


Miłość w Wilnie
Juliusz Kurkiewicz

Im bardziej podejrzewamy, że ta romantyczna historia jest jeszcze jedną prywatną legendą bohatera-opowiadacza, tym bardziej chcemy w nią wierzyć. Bo czy Wilno nie jest miejscem, gdzie właśnie taka historia mogłaby się wydarzyć? A jeśli nawet nie wydarzyć, to zostać opowiedziana?   WIĘCEJ








Jurgis Kunčinas „Tula”,
przeł. Alicja Rybałko, Pogranicze, Sejny 2002, seria „Meridian”.






„Księga listów” Brunona Schulza


„Mój los szczególny”
Wojciech Lipowski

Twórczość literacka Brunona Schulza wyrosła z jego sztuki epistolarnej. W nielicznych ocalonych odłamkach tego rozbitego zwierciadła odbija się biografia oraz doświadczenia artysty „zaklętego we własną samotność”.   WIĘCEJ






Bruno Schulz, „Księga listów”.
Zebrał i przygotował do druku Jerzy Ficowski. Wydanie drugie, przejrzane i uzupełnione. Wydawnictwo słowo / obraz terytoria, Gdańsk 2002. 






„Pisanie jest wielką przestrzenią wolności...”
Z Jáchymem Topolem, autorem powieści „Siostra”, rozmawia Paweł Dudziak

Paweł Dudziak: „Siostra” napisana jest z rozmachem niemal epopeicznym...
Jáchym Topol: – Wynika to z konkretnej sytuacji historycznej, wiąże się z przełomem ustrojowym. Napisałem ją w ciągu trzech i pół miesiąca – a tłumaczenie na niemiecki trwało dwa lata... Pisałem niemal w psychozie, w gorączce. Teraz, po stypendiach w Niemczech, we Francji, w Ameryce, stałem się spokojniejszy, a jednocześnie straciłem jakąś naiwność, niewinność, bezinteresowność... Muszę jeszcze dodać, że pisząc „Siostrę” nie wiedziałem, że to, co piszę, ukaże się drukiem. Nie przypuszczałem, że kiedyś jako autor będę w Polsce, w Stanach Zjednoczonych, w Niemczech... Nie siadałem do pisania z takim oto zamiarem, że napiszę epopeję. Nigdy już zresztą nie napiszę tak długiej powieści.   WIĘCEJ


Jáchym Topol





Polifoniczna powieść Juliana Barnesa


Trójkąt przemian
Jerzy Jarniewicz

Julian Barnes, rocznik 1946, debiutował w latach 70., razem z „potężną gromadką” pisarzy – Salman Rushdie, Ian McEwan, Martin Amis, Graham Swift – którzy wkrótce mieli tak spektakularnie odnowić prozę brytyjską. Największe uznanie zdobył za swoją trzecią powieść „Papuga Flauberta”. Teraz ukazała się po polsku kolejna jego powieść „Pomówmy szczerze...”.   WIĘCEJ







Julian Barnes, „Pomówmy szczerze...”,
przełożyła Katarzyna Kasterka, Prószyński i S-ka, Warszawa 2002.







„Pod władzą książek”


Judyta w krainie Mordoru
Andrzej Rostocki





Przeczytane


„Wymiary śmierci”
MARTA WYKA


„Krwawy amfiteatr”

PIOTR GRUSZCZYŃSKI

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Nr 7 (2797), 16 lutego 2003


do góry

 

© 2000 Tygodnik Powszechny
Szczegółowe informacje o Redakcji; e-mail: redakcja@tygodnik.com.pl